hósdagur 11. januar 2018síða 17

FRÍGGJADAGUR 12. JANUAR 2018 SOSIALURIN 5 17 før­oyingar ikki fara at byggja ella keypa eitt einasta nýtt skip komandi árini. Til tess eru við­ur­ skift­ini alt ov ótrygg. Okkurt skip verð­ur skift út við okkurt annað hálv­gamalt, men ongin fer ujndir at byggja nýtt skip til fiskiveiðu und­ir hesum treytunum, sigur hann avgjørdur. Hann saknar í stóran mun, at vinn­an fær tryggari karmar. Tað, sum bæði Hanus Hansen og fiskivinnan sum heild ræðist, er, at ein partur av rættindunum at fiska skal tvørtur um eina almenna upp­ boðs­sølu. -Vit skulu lata eitt boð inn í ein­ um afturlatnum brævbjálva. Vit hava onga hylling á, um vit raka marknaðarvirði ella hvat aðrir bjóða. Mær dámar als ikki upp­ boðssølu í fiskivinnuni og upp­ aftur minni hetta slagið, tá ið boð­ ini verða latin inn uppá handan mát­an, sigur Hanus Hansen. Generelt hevur vinnan funnist harðliga at nógvum ymiskum í nýggju lógini. Eisini Hanus Hansen var hvassorðaður. Eitt skifti segði hann, at lógin fór at gera tað ómøguligt at halda fram við arbeiðnum á Kósini. -Ja, tað er rætt. Tað var ikki talan um hóttan, men um ein meting av støð­uni, sum vit gjørdu tá. Nú er so mikið broytt, at hetta ikki gerst veru­leiki og tað eru vit sjálvandi øll fegin um nú. Sáttmálar Sjálvt um lógin er lýst og fleiri kunn­gerðir eisini, so er nógv eftir at gera til alt í lógini fær virknað. Millum annað verður fiski­skap­ ur­in undir Føroyum framvegis skip­aður eftir fiskidagaskipinani. Ætl­anin er annars, at farast skal til kvotaskipan í staðin fyri. Kvota­ skip­anin er tó fyribils útsett til 1. januar 2019. Fleiri onnur viðurskifti eru eftir at fáa uppá pláss. Til dømis er lógin um veiðugjald ikki komin aftur úr nevnd, so enn veit ongin fyri vissu hvussu hon verður. Ein spurningur, sum Hanus Hansen saman við hinum reið­ar­ un­um, noyðist at taka støðu til, eru mann­ingarsáttmálarnir. Hann leggur afturat, at fyri Barentshavstrolararnar fer hetta at hava avgerandi týdning. Í mun til nú væntar hann at missa eini 70 prosent. Tá telur hann niður­ skurðin, sum er 35 prosent av teim­um 45 prosentunum fyri­tøk­ an hevur havt við, umframt niður­ skurð­in í kvotuni og veiðugjaldið. Í lógini um fyrisiting av sjófeingi stendur, at manningarnar skulu løn­ast eftir sáttmálum við før­ oysku manningarfeløgini. Í løtuni eru galdandi sáttmálar millum manningarfeløgini og Reið­arafelagið bert longdir til nýggj­ur sáttmáli verður gjørdur, men samráðingar verða rættuliga skjótt. -Ja, og tað kann fara at gerast torført at finna ein sáttmála, sum vit fara at semjast um, sigur Hanus Hansen. Hann sigur, at stóri spurningurin sjálvandi verður, hvør skal gjalda fyri uppboðssølupartin og hvussu veiðugjaldið skal avroknast. Hetta er ein spurningur, sum part­arnir á arbeiðsmarknaðinum – tað vil siga manningarfeløgini og Reiðarafelagið, vanliga samráða seg til. Vanliga meðalbýtið hevur í mong ár verið, at manningarnar hava fingið 40 prosent av veiðu­ virð­inum og reiðarin 60 prosent. Í sátt­málunum er so avtalað, hvørjar út­reiðslur manningin tekur lut í at gjalda og hvat reiðarin einsamallur skal gjalda, áðrenn býtt verður. -Hesir spurningarnir standa rættu­liga opnir, so tað verður ein stór­ur partur av samráðingunum um nýggju sáttmálarnar. So fáa vit at síggja hvusu við fáa tað uppá pláss, sigur Hanus Hansen. Svørt útlit Hanus Hansen sigur, at hann vegna fiskivinnuna framvegis er rættu­liga dapurskygdur. -Støðan er gjørd soleiðis nú, at ongin reiðari í Føroyum fer at megna ella vilja byggja eitt nýtt fiski­skip. Ótryggleikin er ov stórur, sigur Hanus Hansen. Hann leggur tó afturat, at dapur­skygni í dag, kanska er held­ ur minni enn tað var, tá ið harðast stóð á í kajkinum . -Men fyri JFK rakar niður­skurð­ ur­in í Barentshavinum hart. Tað hevur verið tað javna grundarlagið undir fyritøkuni í mong ár. Nú er hetta eisini óvist og tað ger eisini gerandisdgin hjá allari fyritøkuni óvissan, leggur hann afturat. Hanus Hansen ásannar tó, at nakrar av broytingunum, sum vórðu gjørdar í seinasta part­in­um av viðgerðini, gjørdu tað meira livi­ ligt hjá einum parti av fyri­tøk­uni. -Men niðurskurðurin í Bar­ents­ havinum svíður hart hjá JFK, sigur Hanus Hansen, reiðari og stjóri í JFK-samtakinum. KIP R VIÐ ANINI Hanus Hansen, reiðari og stjóri, er dapurskygdur vegna føroysku fiskivinnuna. Gadus roynir so at siga bert eystanfyri. Tað verður helst soleiðis, at hann fer at klára at fiska meginpartin av kvotuni hjá fyritøkuni. Fyritøkan hevur eisini fleiri pør - millum annað Stjørnuna og Polarhav