mánadagur 15. januar 2018síða 6

Mánadagur 15. januar 2018 · Nr. 6 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Í framtíðini skulu vit hava eina al­menna løn­ ar­talvu í stað­in fyri tær 29, sum er í dag, sigur Krist­ina Háfoss Eirikur Lindenskov – Fíggjarmálaráðið hevur tik­ið stig til, at seta í gongd løn­ar­nevnd­ar­ar­beið­ið, tí vit meta, at almenna lø­n­ar­skip­ an­in eigur at verða endur­ nýggj­að. Tað sigur Kristina Há­foss, landsstýriskvinna í fíggj­ar­ mál­um. Tað var á fundi í Smær­ uni í 2016, at løn­ar­nevnd­ar­ ar­beið­ið byrjaði. Har vóru savn­að øll fakfelø fyri at vita, um áhuga var fyria t fara und­ir arbeiðið. – Fakfeløgini boðaðu frá, at áhugi var fyri hesum, sig­ ur Krist­ina Háfoss. Útgangsstøði í krøvum til starvsfólk Endamálið er, at endur­skoða alla ta almennu løn­ar­skip­ an­ina, og at flokka al­ment størv av nýggjum í eini meira gjøgn­um­skygd­ari og tíð­ar­ hósk­andi skip­an, sum tek­ur út­gangs­støði í, hvørji krøv í dag verða sett til starvs­fólk í al­mennum størv­um. Landsstýriskvinnan sig­ ur, at nevnd er sett við um­ boð­um fyri fakfeløgini og al­mennu arbeiðsgevararnar, sum eru land og kommunur, um­framt at partarnir í fel­ ag hava valt forkvinnu at stjórna arbeiðinum. – Fakfeløgini sum gera sátt­mál­ar við landið hava í dag 29 ym­iskar løn­ar­talv­ur. Eis­ini hava vit yvir 100 sløg av viðbótum, yms­ar á­set­ing­ ar fyri yvirtíðararbeiði o.s.fr. Vón­in er, at løn­ar­nevndin kann koma við upp­skoti til nýggja felags almenna løn­ ar­talvu. Tað vera framvegis ym­isk­ir sáttmálar, men hesir koma so at nýta eina felags løn­ar­talvu. Tá vilja nógvar fel­ags ásetingar vera, eitt nú fyri, hvussu nógv ár eru frá byrj­an­a­r­løn til endaløn, hvussu nógv fæst fyri »skeiv­ar arbeiðstíðir« og so framvegis, sigur Kristina Há­foss. Øll almenn størv flokkað av nýggjum Hon sigur víðari, at um tað verð­ur komið á mál við nýggju skipanini, verða øll al­menn størv eftirfylgjandi flokk­að av nýggjum í nýggju løn­ar­talv­uni. Her skal atlit m.a. takast til: 1) Førleikarkrøv (t.d. út­ búgv­ing ella servitan) 2) Ábyrgd (t.d. av starvs­ fólk­um ella fíggjarliga) 3) Arbeiðsroyndir 4) Onnur atlit (t.d. váði, ið starvs­fólk­ið átekur sær). – Tá komið er á mál, koma nakrir fakbólkar, kanska serliga teir, har stór­ ar broytingar hava ver­ið einastu árini í mun til før­ leika­krøv og ábyrgd, at verða á­virk­aðir meira enn aðrir. Hetta arbeiðið krevur tí eis­ ini, at ávísur solidaritetur verð­ur millum fakfeløgini og tvørt­ur­ um fakbólkar, sigur fíggj­ar­mál­a­ráðfrúan. Arbeiðið varð sett í verk fyri góðum ári síðan og er ikki lið­ugt enn. Talan er um eitt um­fatandi og týðandi ar­beiði, ið skal gerast, og fer ar­beiðið helst at taka meira enn eitt ár áðrenn komið er á mál, sigur hon. – Tað er vísandi til hetta ar­beiðið, at eg havi víst til, at al­menna lønarskipanin skal betrast, og at nakrir fak­ bólk­ar fara at vera flokkaðir øðr­vísi enn í dag. Serliga teir fak­bólk­ar, har førleikakrøv og á­byrgd er broytt munandi seinnu árini, sigur Kristina Há­foss. Kunnu ikki gera fleiri frávik í karminum Hon segði við Sosialin í síðstu viku, at Føroya Ped­a­ gog­fel­ag hevur nevndarlim í løn­ar­nevndini, og kennir til hetta arbeiðið. – Men felagið vildi ikki taka atlit til hetta nú sam­ ráð­ing­ar vóru. Hetta er ó­met­a­liga harmiligt. Tí tað er í hesum arbeiði, at møg­u­ ligt er at fremja meira og at lyfta ávísar fakbólkar betri og meira varandi, enn í sam­ bandi við vanligar sátt­mála­ sam­ráð­ingar, sigur hon. – Tí hóast eitt undantak varð gjørt fyri fel­ag­ið fyri sjúkr­a­røkt­ar­frøð­ing­ar – eitt und­an­tak, ið meg­in­part­ur­ in av fak­fel­øg­u­num und­ir verk­fall­i­num stuðl­aðu skuldi gerast – og at teirra løn­ar­ skip­an í á­vís­an mun kem­ur at inn­ganga sum part­ur av løn­ar­nevnd­arar­beið­inum, og har­við ar­beið­i­num við nýggj­ari al­menn­ari løn­ar­ skip­an, so ber ikki til at gera fleiri frá­vik frá tí yv­ir­skip­aða fíggj­ar­karm­i­num, ið sett­ur er av, í hes­um sam­ráð­ing­ar­um­ far­i­num, sigur hon. Hon sigur víðari, at hví so er gjørdist meira greitt, nú meginparturin av fak­fel­øg­ u­num, eisini tey, ið liggja í hægra enda av løn­ar­skip­an­ ini, siga seg vilja hava somu hækk­ing í prosentum sum øll onn­ur fakfeløg. So fer øll fíggjarorkan til lønarhækkingar – Harvið verður luft­fals­ ligi mun­urin tann sami, og í krón­um verður munurin enn størri millum ymsu feløgini. Hvat er tá vunnið annað enn, at øll fíggjarorkan fer til løn­ a­r­hækk­ingar, samstundis sum prísir fara at økjast, og van­ligi borgarin tá í veru­leik­ a­num ikki fær meira at liva fyri, spyr Kristina Háfoss. – Fyri útflutningsvinnur okk­ara kann tað hartil fáa stóra ávirkan á kapp­ing­ar­ førið, um lønarhækkingarnar ger­ast ov stórar. Hetta kann aftur ganga útyvir størv og virðisskapan í Før­oy­um. Hetta tænir ikki enda­máli­ num hjá nøkrum – og als ikki hjá fakfeløgunum, sigur hon. Mugu brúka tíðina at gera arbeiðið liðugt Landið hevur sett av 110 mill­ iónir krónur til løn­ar­hækk­ ingar yvir komandi tvey árini, sum svarar til í mið­al 2,3% og 2,5% fyrsta og næsta árið, svarandi í miðal til samanlagt nærum 1.500 kr. um mánaðin í lønarhækking til starvs­fólk landsins. – Hetta er gjørt í sam­starvi og samráðing við størsta fakfelagið á almenna ar­ beiðsmarknaðinum, Starvs­ manna­felagið, so sum siður hev­ur verið í mong, mong ár. Skuldu krøvini hjá Føroya Pedagogfelag lagt grund­ar­ lag­ið fyri samráðingunum nú og framyvir hevði hetta kost­að millum 200 og 300 milli­ónir krónur bara til løn­ ar­hækkingar komandi tvey árini hjá landinum. Tað hevði sjál­vandi ikki borið til, sigur hon. Landsstýriskvinnan held­ ur, at allir partar nú skulu at nýta tíð og orku til at gera ar­ beið­ið í lønarnevndini liðugt. – Tí tað er umskipanin frá 29 lønartalvum til eina fel­ags almenna lønartalvu, ið vil geva eina betri, meira gjøgnumskygda og tíð­ar­ hósk­andi almenna løn­ar­ skip­an framyvir, sigur Krist­ ina Háfoss. Frá 29 lønartalvum til eina felags almenna lønartalvu Hesi sita í lønarnevndini: Fyri fakfeløgini: Jógvan Philbrow Óluvá í Gong Poula M. Kass. Fyri arbeiðsgevarar: Jan Mortensen Súsonna Nolsøe Partarnir valdu síðan saman eina forkvinnu: Súsanna Olsen Kristina Háfoss, landsstýriskvinna í fíggjarmálum, sigur at umskipanin til eina felags lønartalvu fer at geva eina betri, meira gjøgnumskygda og tíð­ar­hósk­andi almenna løn­ar­skip­an framyvir