mánadagur 15. januar 2018síða 10

Mánadagur 15. januar 2018 · Nr. 6 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eitt framkomið land? Brandur Sandoy Nú verkfallið er av, liggja mær orð á hjartanum, sum eg noyðist at deila við fólkið í hesum landi. Havi havt høvið at vera við allan vegin ígjøgnum prosessina, og havi tí havt høvið at eygleitt støðuna og havt støðuna tætt innat mær sjálv­um fyri fyrstu ferð. Niðurstøða mín er, at vit í hes­ um landinum ikki eru í nám­indi at kunna kallað okkum eitt fram­ komið land. Hvønn verjur samfelagið? Eitt verkfall gongur altíð útyvir onkran og okkurt. Tað er púra náttúr­ligt. Fakfelagið hevur tey verkfals­ vápn, sum samfelagið vil loyva teim- ­um at hava. Og fakfelagið brúk­ar hesi vápn eftir sínum egna høvdi. Farna verkfallið prógvar enn eina­ferð, at vápnið sum brúkt verð­ur, rakar tey veikastu í sam­felagn­um, og at man ikki smæðist við at brúka hetta vápnið í sjálvsøkn, fyri at fáa nakrar krónur afturat. Vit eiga at spyrja okkum sjálvi, um tað veruliga eigur at verða so­leiðis, at tey veikastu í hesum sam­felagn­um absolut onga verju skulu hava í verkfalsstøðu? Er tað í lagi, at ein sum hevur brúk fyri hjálp frá starvsfólki at passa andingartól sítt alt sam­ døgrið, skal ivast í um hann fær tað hjálp hann hevur brúk fyri til at anda, bara tí at verkfall er? Er tað í lagi, at óhjálpin liggja heima í sínum egna skarni, bara tí verk­fall er? Er tað í lagi at ótti, ivi og óstabil­it­etur skal verða avleiðingin fyri okk­ara veikastu borgarar, bara tí verk­fall er? Er tað í lagi, at alilaksurin ið svim­- ur í ringunum á sjónum hevur betri verkfalsverju enn veikastu borg­ar­arnir í landi okkara? Samhugi? Orðið samhugi hevur fingið annan týdning seinastu dagarnar, enn orðið hevur havt frammanundan. Samhugi er ikki longur ósjálvs­ økin. Samhugi er nú nakað man vís­ ur, fyri at at fáa minst líka nógv burturúr sjálvur, sum tann man vísur samhuga fyri. Hóast hetta, trúgvi eg meira uppá tann ósjálvsøkna samhugan, og hóast eg ikki fari í verkfall, so fari eg at lýsa mín samhuga við teim­um borgarum okkara, sum kalt og kyniskt eru offur fyri eini ótíðar­hóskandi verkfalsskipan, og einum stýri í hesum landi, sum politiskt ikki megnar at gera manngarð um tey veikastu í landinum, tá tey eru fyri verkfalságangi. Stjórnarskipanin er hvørki fyri sambands- ella javnaðarfólk Føroyar hava mesta frælsið, ið hugsast kann, men sonevnda “stjórnarskipanin” er amboðið til at skerja møguleikar og persónliga frælsið hjá tær og mær Bárður S. Nielsen Formaður í Sambandsflokkinum   Higartil hevur arbeiðið við so­nevndu “stjórnarskipanini” borið brá av demokratiskum undirskotið. Orsøkin er, at 14. september-sam­gongan hevur valt bert at hava hana inni í politisku skipanini. Fólkið er í stóran mun hildið utt­anfyri. Borgarin er ikki komin til orðanna og hevur ikki havt høvi til at viðgera stjórnarskipanina á nevni­verdan hátt. Soleiðis hevur landsstýrið á ódemo­kratiskan hátt bølt oman yvir stjórnarskipanini. Kortini bill­ar samgongan føroyingum inn, at alt skal spretta úr fólkinum í Før­oy­um. Tað hendir ikki. Tí er tað sera positivt, at Før­oya Væl – veljarafelag Sam­bands­floks­ ins í Suðurstreymi – tók stig til at fáa eitt orðaskifti í lag um málið her­fyri. Tað fór fram í Finsen, gamla komm­unuskúlanum í Tórshavn. Soleiðis kom sonevnda “stjórn­ ar­skipanin” loksins úr tí dulda, og orð vórðu sett á hana.   Frælsasta fólk í heiminum Í mínum hugaheimi snýr tað mesta seg um, at føroyingar skulu hava bestu møguleikar nú og í fram­tíðini. Spurningurin er, um vit vilja hava somu møguleikar sum í dag og økja teir frameftir? Ella skulu vit lata upp í hend­ urnar á øðrum at skerja okkara møgu­leikar? Júst hetta, at møguleikar verða skerdir, er stóri vandin við so­nevndu “stjórnarskipanini”, hóast vit í Føroyum hava fólkið, tilfeingið og vitan. Eingin ivi er um, at Føroyar í dag hava mesta frælsið, ið hugs­ast kann. Við teimum mongu møgu­ leik­unum, ið føroyingar hava, munnu vit teljast millum heimsins fræls­asta fólk. Føroyingar eru í teirri fantast­ isku støðu, at veljast kann millum tað allar besta í tveimum – og enn­ tá trimum londum. Tað stendur okk­um púra frítt at velja, hvat ið vit vilja, og vit hava í dag full rætt­indi og á jøvnum føti gjøgnum Ríkisfelagsskapin.   Fullar hyllar til øll Sambandsflokkurin, ið er einasti sambandsflokkur í Føroyum, hevur fullar hyllar av møguleikum til øll. Ikki minst tá ið talan er um at ar­beiða úti í heimi, og tá ið vit tosa um útbúgvingarmøguleikar. Hetta at kunna útbúgva seg, hvar man vil, og at kunna virka í øllum Europa, hevur stór­an týdn­ing. Føroyingar eru heims­ borg­ar­ar, og hvør einstakur hevur í Ríkis­felags­skapinum møguleika at røkka sínum dreymum, ambitiónum og at taka sítt persónliga frælsi har, sum man nú einaferð sjálv ella sjálvur hevur hug til. Sjálvt fullveldisfólk gera brúk av hesum góðu møguleikum, og tað er teimum væl unt, hóast tey ikki vilja vita av felagsskapinum, sum øll njóta gott av. Ríkisfelagsskapurin strekkir seg frá Norðurtýsklandið og heilt til Norðpólin. Um vit taka ES-borg­ara­skap­in við – tí hann hava vit sum stats­borgarar, sjálvt um Føroyar ikki eru við í ES – ja, so gevur hetta møgu­leikar og fullkomið frælsi heilt suður til Miðalhavið. Tann sonevnda “stjórnar­skip­ an­in” er tíverri í roynd og veru am­boðið til at taka Føroyar úr Rík­in­um. Tá verður persónliga frælsið hjá tær og mær og ríkir møguleikar skorn­ir heilt inn á bein. Spælir tú tær t.d. av við reyða passið, so er ikki longur møguligt at ar­beiða frítt í øllum ES-londum. Tað fer at amputera okkara virkis­ møgu­leikar. Og hóast summi pá­standa, at norðurlendskir útbúgv­ingar­sátt­ málar fara at standa við í allar ævir, so er longu nú stórt trýst á útbúgvingar í Norðurlondum. Verða sáttmálarnir broyttir ella tikn­ir av – og tað er ein reellur vandi – so hanga útbúgvingarmøguleikar hjá føroyingum í tunnum tráði.   “Evsta lóg” Hóast Javnaðarflokkurin nú er far­in at leggja avstand til felags Grundlógina í Ríkinum, so vita allir føroyingar, at tað júst er Grundlógin, ið útvegar okkum øll­um grundleggjandi og dýrabar ríkis­borgararættindi. Grundlógin verj­ir eisini fólkið móti politikarum, sum vilja bróta niður og enntá gera seg inn á demokratiið. Frá fyrsta degi hevur Sam­ bands­flokkurin ført fram, at sonevnda “stjórnarskipanin” leggur upp til eina konfrontatión – ein politiskan samanbrest – í Ríkinum. Hetta er nú prógvað. Á fundinum í Finsen førdi for­maður Tjóðveldisfloksins, Høgni Hoydal, fram, at sonevnda “stjórnar­skipanin” skal standa oman fyri allar aðrar lógir í Før­oy­ um. Tey nevna hana “evsta lóg”. Harvið er greitt, at saman­brest­ urin í Ríkinum verður veruleiki, og at Tjóðveldi ætlar at festa í eina ovurstóra konfrontatión, ið skal enda við loysing. Er hetta gott fyri Føroyar og føroyingar? Fremur tað saman­ hald? Styrkir hetta okkum sum land og tjóð? Svarið er eitt avgjørt nei. Ætlan Tjóðveldis fer at spjaða føroyingar heldur enn at savna okkum, so sum formaðurin í Javn­ aðarflokkinum annars legði upp til í nýggjársrøðuni. At Javnaðarflokkurin stendur modell til “evstu lóg” gongur beint ímóti stevnuni hjá tí flokkinum. At Sjúrður Skaale á fundinum í Finsen mælir til at taka undir við sonevndu “stjórnarskipanini” og stillar seg undir liðina á Tjóðveldinum, sigur rættiliga nógv.   Ein verulig fólkaatkvøða Sum flestum kunnugt hevur upp­skotið til “stjórnarskipan” sín upp­runa í fullveldissamgonguni um aldarskiftið. Hóast ávísar broyt­ingar eru tiknar við, hevur upp­skotið enn sama endamál: at taka Før­oyar úr ríkinum. Í Løgtinginum pseudo-viðgera vit eitt uppskot, sum hvørki er fugl­ur ella fiskur. Fá vita, og fá vilja siga, hvat “stjórnaruppskotið” í veru­leikunum gongur út uppá. Sannleikin er, at Føroyar hava eina góða stýrisskipan. Tað er hana, man eigur at broyta, um tørvur er á tí. Flestu vita, at endamálið við so­nevndu “stjórnarskipanini” er at taka Føroyar úr Ríkinum. Tá er heldur at taka eina veruliga fólka­atkvøðu, har ið føroyingar taka avgerð um at vera verðandi í Ríkinum, ella at taka seg úr Rík­ in­um. Ein slík fólkaatkvøða er nógv er­ligari enn at leggja ein tekst fyri fólkið, sum er óforstáiligur fyri tey flestu, og sum í veruleikanum er KJAK