hósdagur 18. januar 2018síða 25

FRÍGGJADAGUR 19. JANUAR 2018 SOSIALURIN 8 25 Komandi partur Í komandi parti verður hildið áfram við frásøgnini um Johonnu av Skipanesi sum fór út í heim. Í 2009 fór Smyril Line at skipa fyri ferðum til Ís­ lands í fótasporunum hjá føroyskum útróðr­ar­monn­ um, sum róðu út á Eystur­land­ in­um. Eg var biðin um at vera frá­søgu­mað­ur á fýra av hesum ferð­um. Vitjað var á ymiskum støð­um sum á Vættarnesi, Bakka­fjørð­in­ um, Norðfjørðinum og á Skálum á Langanesi. Á ferðini varð greitt frá søguni hjá føroyingum á hesum støðum. Her kom eisini nógv nýggj søga fram, sum kom í hesa røð í Sosial­ inum. Tað kom eisini fram, at før­oy­ ingar á Eysturlandinum á mang­an hátt vóru betri fyri enn við fiski­ skapi íslendingar. Hetta merkti eis­ini, at liviumstøðurnar í Før­oy­ um vóru betri enn í Íslandi. Hetta førdi við sær, at tað vóru íslendsk børn, sum komu til Før­ oy­ar at vaksa upp, tí foreldrini hildu, at hetta var tað besta fyri barnið. Summi av hesum børnum fóru yvir til Íslands aftur, meðan onnur vórðu verandi. Ein av hesum frásøgnum var um Jóin, sum Geila Jakku av Hús­ um tók heim við sær. Hesa frá­søgn fortaldi sonur Jakku, Geila Jó­ annes, synum sínum, sum skriv­ aðu hana niður. Henda frásøgnin hevur vakt ans í Íslandi. Á Eysturlandinum er eitt tíðarrit, Glettingur, sum lýs­ir viðurskiftini, sum tey vóru Eyst­ fjarð­um. Í blaðnum sum kom nú á jól­um prentaðu teir hesa frásøgn, týdda til íslendskt. Jóin á Húsum Geila Jakku hevði í 1898/99 við sær úr Íslandi ein smádrong, Jóin, sum hann aldi upp á Húsum. Pápin róði út á Langanesi og hevði familjuna við. Bátsmanningin hjá Jakku búði hurð um hurð við foreldrini hjá Jóin. Har var bert eitt bróst ímill­ um, so tað hoyrdist væl ímillum. Líka frá fyrsta degi á Skálum gekk tann sjey ára gamli Jóin altíð í hølunum á Geila Jakku, og Jóin vildi sleppa heim til Føroyar við hon­um. Mamma Jóin var so smátt byrjað at tosa við Jakku um at hava Jó­in heim við sær til Føroya. Tey høvdu so nógv børn. Húsarúmdin var lítil, og tey livdu undir sera smá­lig­um korum. Tað vildi verið ein lætti hjá teimum, um Jakku vildi taka hendan smádrongin við sær. Kvøldið fyri, sum teir skuldu fara heim til Føroya, var Jakku boðin inn til teirra, og tað verður borðreitt fyri honum. Blíðskapurin var óføra góð­ur og stemningurin góður. Tungu­ bandið loysnaði. Soleiðis sótu tey hetta kvøldið og hugnaðu sær sam­an og prátaðu um alt millum himm­al og jørð. Sum tey so sita og práta fellur prátið á Jóin, ið so gjarna vildi sleppa við Jakku heim til Føroya. Jakku varð so spurdur, um hann ikki vildi hava drongin við sær, nú hann fór heim. Jakku hevði jú altíð verið so góður við hann. Jakku segði, at nú var tað blivið so seint hetta kvøldið, so hann fekk ikki givið boð heim til Før­oya. Hann var enn ógiftur og búði inni hjá foreldrunum. Eingi hús hevði hann bygt enn, so tað kom at blíva foreldrini, sum máttu passa drongin. Tá sigur Haldóra, mamman, við Sigurð, pápan: »Ja, eg havi altíð sagt tað við teg, tú skuldi havt sagt tað fyrr við Jakku at hava drongin heim við sær, nú er tað ov seint.« Tá ið Jakku sá, hvussu hetta nívdi tey, tekur hann seg um skeggið. So let­ur í honum, so sáttligur hann var: »Jú menn, hetta skulu tit ikki taka so tungt, eg skal nokk taka drong­in heim við mær til Føroyar.« Jakku roknaði við, at foreldur hans­ara høvdu sanniliga ikki nakað ímóti, at hann tók drongin við sær at fostra upp í Føroyum. Hetta skuldi hann nokk taka uppá seg. Gjørdist føroyingur burturav Ja, so varð, sum hann hevði játtað. Jakku tók Jóin heim við sær. Hann kom at búgva hjá foreldrunum hjá Jakku á Húsum, til Jakku og Anna Malena giftust tvey ár seinni og búsettust í teirra nýggju húsum norðuri á Geilajørð. Jóin gekk í Húsa skúla, og hann varð rokn­að­ ur at vera ein fosturbeiggi í hús­in­ um. Tey fingu fyrsta barnið í 1901. Jú, Jóin dámdi sera væl at vera í Føroyum líka frá fyrsta degi, hann kom higar. Tað var skjótt, at hann tosaði fullkomiligt føroyskt. Ja, hann gloymdi so at siga tað ís­ lendska. Hann dugdi bert onkur ís­lendsk orð, tá ið hann fór til Ís­lands at fiska, men hann kom skjótt eftir tí. Men hann dugdi kort­ini ikki betur íslendskt enn aðr­ir føroyingar, sum komu til Ís­ lands. Hann kendi seg fullkomiliga sum ein føroying. Hetta mundi hann takka manninum við tí síða skegginum fyri, hann sum var so góður við børn, ein sannur barna­ vinur. Tað var ikki lætt hjá for­eldr­ un­um at lata Jóin frá sær. Men hung­ur er eitt beiskt svørð. Sá ikki foreldrini aftur Jóin var elstur av fleiri systkin. Tey vóru ikki øll fødd, tá ið Jóin kom til Føroya. Geila Jóannes kendi tey væl. Hann var altíð inni hjá teimum, tá ið teir vóru í Íslandi. Men Jóin sá hvørki pápan ella mammuna aftur. Mamman hevði ynskt at síggja Jóin aftur, áðrenn hon doyði. Hon hevði sent boð um hetta við einum føroyskum skipi. Eina ferð lógu teir beint uttanfyri, har mamma hansara búði. Men hendan dagin viðraði so illa, at tað lat seg ikki gera at fara í land. Tá var pápin deyður. Gjørdist góður skipari Beiggjar hjá Jóin komu eisini hig­ ar. Alfons var á Húsum ein heilan vet­ur. Hann gjørdi eisini nyttu fyri seg, gjørdi veg og hampaði um húsini. Jóin tók skiparaprógv, og hann kom longu at føra skip 21 ára gamal. Hann var ein arbeiðandi og dug­andi maður. Jóin doyði í november 1934, bara 41 ára gamal. Tað er nógv ætt í Føroyum eftir Jóin. Hon hevur eisini verið við til at menna føroyska samfelagið. Sum eitt dømi av mongum, kann nevn­ast, at ein abbasonur er Terji Sigurðs­son, sum hevur verið aktuellur sum semings­maður í hes­um døgum. Men fyrst og fremst er hetta ein søga um, hvussu fólk komu hvørj­um øðrum við, og hvussu stórt hjartalagið var, at tey uttan at himpr­ast kundu taka sær av ein­um fremmandum barni fyri at geva tí eitt betri lív. Felags føroyska íslendska søgan hevur áhuga í Íslandi. Henda er um Jóin á Húsum Tá ið íslendsk børn vórðu send til Føroya Byrjanin á íslendsku greinini í Glettingur Geila Jakku saman við konuni Onnu Malenu og børnum Jóannes, fosturbeiggi Jóin, er uttast til vinstru Jói á Húsum gjørdist føroyingur sum nakar