hósdagur 14. desember 2017síða 6

FRÍGGJADAGUR 15. DESEMBER 2017 SOSIALURIN 146 6 HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO M ánakvøldið kunn­ gjørdi Gigni, ið er al­menni heilsu­ myndug­leikin, ið virk­ar millum smábørn og í skúl­ um, nýggj hagtøl fyri sálar­heilsuna hjá føroysku fólka­skúla­næm­ing­ un­um, ið er bygt á arbeiðið hjá heilsu­frøð­ingum í skúlum kring landið. Tølini staðfesta, at meðan 70 prosent av børnunum í fólka­skúl­ anum trívast og hava tað gott, so eru tað 30 prosent av teimum, ið liva við onkrum slagi av sárbari, ímeðan umleið fjórði hvør næm­ ing­ur livur við trupulleikum ella av­bjóðingum, ið kunna ávirka teirra sálarligu heilsu. Um eitt barn stríðist við eitt hvørt, so er tað heilsufrøðingurin í skúlanum, ið staðfestir hvørja víðari hjálp ella stuðul viðkomandi kann fáa fyri at loysa trupulleikan. Tað er tó lættari sagt enn gjørt. Í frá­greiðingini rópar Gigni nevni­ liga varskó, tí børn, ið tørva hjálp, ikki sleppa nóg skjótt framat tí hjálp­ini, ið kann hjálpa teimum við tí, ið tey stríðast við. - Ein trupulleiki, sum heilsu­frøð­ ing­ar tó ofta møta, er, at bíðitíðin hjá næminginum og vegurin til røttu og viðkomandi útgreiningina ella hjálpina, kann vera sera langur. Tískil síggja vit nógvar næmingar, sum alt ov leingi verða sleptir upp á fjall, og harvið gerst “skaðin” og avleiðingin fyri heilsuna tað størri. Hetta ger, at alt meira arbeiðsorka hjá heilsufrøðinginum fer til hes­ ar næmingar, tí avleiðingin av mangl­andi fakligari hjálp kann vera sera lemjandi og í summum før­um lívshóttandi, skrivar Gigni í skriv­inum. Kunna ikki láta sum einki Heilsufrøðingar hava sum eitt av sínum málum, at hava eina sam­ røðu og kanning av øllum skúla­ børn­um eina ferð um árið, og um ill­gruni er um, at eitt hvørt er áfatt, so verður roynt at fáa børn­ ini neyðuga hjálpina. Hendan eina sam­røðan kann síðan føra við sær aðrar samrøður, um heilsu­frøð­ ing­urin metir tørvur er á tí, greiðir Kar­in Strøm, ið er heilsu­frøð­ingur í Suð­uroynni og hevur so­statt øll skúla­børn í Suðuroynni um hendi. - Eykasamrøðurnar er tá ið vit ynskja at fylgja upp á hesi børnini, ið standa og bíða eftir at koma víð­ ari í skipanini. Tí vit kunna ikki bara standa og láta sum einki, tá eitt hvørt er staðfest, ið hond má tak­ast um. Tí verða tey biðin at koma til eina nýggja samrøðu, har vit spyrja hvussu tey hava tað og hvussu hevur gingist eftir fyrstu sam­røðuna, sigur Karin Strøm. Gigni upplýsir, at av 7.146 før­ oysk­um skúlanæmingum blivu 73% kannaði hjá heilsufrøðingi skúla­árið 2016/2017. Tað svarar til 6.329 samrøður, harav 21% vóru eykasamrøður vegna ser­lig­an tørv ella avbjóðing hjá næm­ing­um. Hetta svarar til, at 1.085 eyka­sam­ røð­ur blivu gjørdar. Tað er tó ymiskt hvørja hjálp børn hava brúk fyri, tá tey verða bið­in um at koma til fleiri sam­røð­ ur. Hjá nøkrum eru tað viður­skift­ ir, ið kunna loysast hjá heilsu­frøð­ ing­inum, meðan onnur hava tørv á aðr­ari hjálp. VIT MERKJA EITT SLAG AV HJÁLPARLOYS - Tað er strævið og tærandi, tá man merkir, at skipanin støðgar upp. Tí vit kenna børnini, vit síggja tey, vit eru millum tey og vit síggja, at tey enn eru í bíðistøðu. Teirra gerandisdagur verður bara verri og verri. Tað sigur Karin Strøm, heilsufrøðingur, nú Gigni rópar varskó um longu bíðilistarnar til viðgerðir. - Longu í dag hava vit ung, ið hava so mikið stórar trupulleikar, at fleiri teirra fáa eydnubollar. Tey fáa hendan heilivágin, tí tey trívast ikki og teirra sjálvvirði er lágt PERSÓNSØGA Karin Strøm: