týsdagur 19. desember 2017síða 59

Mikudagur 20. desember 2017 22 Sosialurin Jólablaðið 2017 Frits Johannesen í Fuglafirði hug­ leið ir um tíðina á Lær ar askúlanum. 50 ár eru síðani, at flokkur hans­ ara var lið ug ur á Føroya Lær ar a­ skúla Hetta vóru síðstu jól i høv­ uðs staðnum, áðrenn tú gjørd­ ist lærari. Mangt rann fram í hugan frá farnari tíð, hvar miðdepilin í Føroya landi hevði goymt at tær í ár so mong. Leingi var at síggja fram til 1967, tá ið farið varð und­ ir lesturin í 1962. Men skjótt gekk tíðin, tí tú vart so væl havdur og búði so væl. Ikki var Havnin nógv broytt hesi ár. Alt var næstan við tað sama. Tey somu fólkini fóru dart andi oman og niðan eftir Áarvegnum. Somu fólk stóðu við tað Káta Hornið kvøld um kvøld, tá ið veðrið var til tess, og somu fólk sótu á Kon ditt­ ar ínum dag um dag og kvøld um kvøld. Læraraskúlanæmingarnir sótu her dagliga á Konditt a­ rí num og fingu sær ein duss. Ser liga tey góðu lag køku­ stykk ini kræssaðu væl og var hetta listimetið hjá havn ar­ fólki og lærara skúla næm ­ ingunum, sum vóru komn ir av bygd. So munn bar ur biti var ikki til at be koma aðrastaðni. Hann var bert her, og her skuldi hann vera. Servitrisurnar vóru frynt­ lig ar og dámligar og gjørdu ikki mun á høgum og lágum. Í teirra eygum skuldi kundin hava tað besta, um tað so var ein bygd a drongur, Andras í Norðadali ella Hornabóndin og skriv stovurotturnar, sum høvdu sína dagligu gongd und ir hesum bitum. 14. des. 1966 var einki und­ an tak. Dagurin var ein myrk­ ur desemburdagur. Væl kundi tú verið hugtungur av hes um ljósi og myrkri, ið bard ust um høvuðsstaðin í des em bur, men slapst inn á Kond itt aríið ein dag ella tveir um vikuna, var hetta bót fyri sál og likam. Tann síðsta jólaroyndin var kom in upp undir land, og ja, alt hevði bara gingið upp á stás. Johanna Jensen og Sof­ us høvdu sitið vakt. Jo hanna var sum klipt úr eini ensk­ ari krimisøgu og stóð so stramm framman fyri okk­ um og Sofusi. Sofus var so mild ur í ásjón, so Johanna Jen sen mátti síggja eitt sind­ ur strangari út, men var bara fryntlig hóast alt. Hon gekk upp í hetta vakt ar hal d ið við lív og sál og hugdi út yvir henda unga skara við mynduleika og ein um Hitchcock eygnabrái. Hon skim aðist. Kanska metti hon um, hvør ið var tann óargaligasti av okk um, næm­ ingum… kanska var onk u r av okkara eitt sind ur knorla­ kend ur, men óhøviskir vóru vit ikki, nei, rætthugsandi lær­ ara skúl a næm ing ar. Royndin leið upp undir end an. Johanna Jensen setti røddina upp á snið og kunn­ gjørdi: "Nú eru bert tríggir min u tt ir eftir, og tú kanst gera nógv í tríggjar minuttir." Og í Sofus læt: "Ja, tríggir min uttir." Eingin ivi var um, at Sofus hevði longu gjørt sær fleiri tankar um hesar tríggj ar min­ utt ir nar. Hjá Sof usi lá alt í fili­ sofiskum rend um Vit søgdu einki, men hildu hetta vera so sera skemt i ligt: "Tú kanst gera nógv í tríggj ar minuttir!" Ja, sann i­ liga kann nógv ger ast í tríggj ar min uttir. Russ ar ella am eri k u­ menn kundu spreingja heim in í luft ina eftir fá um min utt um, sigar glóð in hjá Horna bónda­ num kundi kódn að eftir einari skamm ari stund, og Sofus kundi næstan koyra niðan í Hoy dal ar í tríggj ar minuttir. Jú, Johanna hevði rætt, nógv kundi gerast í tríggjar minuttir, og Sofus kundi ger­ ast skotin í Johannu í tríggj ar min utt ir, ja, minni enn tað. Men bæði vóru í jólahýri, so teir tríggir minuttirnir vóru bara eini boð úr einum tanka t r ig ili frá tveimum fólk­ um, sum høvdu livað eitt heilt lív. Hjá teimum vóru trígg ir minuttir nógv, tí tann styttra tíðin var eftir her á Guðs grønu jørð. Hjá okkum var hetta eitt lítið dism í tíma glas inum, vit høvdu lívið framman fyri okkum, og jól ini vóru í hond­ um, og tey skuldu vera lang í ár…. tríggj ar langar minuttir. ­ Nú mugu tit gera tykk um til reið ar at lata upp gáv un ar til okkum. Johanna gekk sina hóv­ ligu gongd millum borð ini og segði nøkur orð við Sofus. Hon setti altíð fingra spíss ar­ nar hvønn móti øðrum. Ikki sum Pávin ger við flatari hond, men ein stílur, sum síggj ast kann hjá fólki, ið sína sítt mæti, sum her, hvar bara tríggir minuttir vóru eft ir. Pávin hevði sítt veldi og Jo hanna hevði sítt, men krops mál ið hjá báðum var tað sama. Onkuntíð sært tú tó Páv an bert seta spíssarnar leysliga hvønn móti øðrum, men tað er sjáldan. Johanna Jensen var nógv tignarligari enn Pávin. Hon hevði rætt an hugburð. Óhugsandi í henn­ ara verð var at seta lógvarnar so tætt at hvørjum øðrum. Nei, tað skuldi gerast við yndi, førleika og tign. Johanna slepti fingra fest­ i num, tók uppgávurnar, sum um hon fangaði ein summ ar­ fugl á eini kápukonu. Sof us gekk millum borðini og heint­ aði sín part, eins og hann fangaði síl undir einum áar­ bakka. Sofus hugsaði ikki so nógv um stíl. Hann var søg u­ fróður og visti alt um rætt an stíl. Tað hevði ver ið ov tungt hjá honum at fing ið sær tann rætta "stíl in". Hann hevði blivið ør kyml að ur, og kanska mist tak ið á sær sjálvum. Skuldi hann hava ein gotiskan stíl, ro kokku stíl, ella skuldi tað ver ið ein renaissancustílur ella ein hug burður úr Kvívík, sum hann skuldi borið? Tann stíl fulla Johanna og tann stíl­ leysi Sofus sótu væl um sátt, men kanska var hetta so, at tað var ein dámur yvir Sof­ usi, ein stílur, sum vit kundu rópt: Sofusa stílur. Hvør veit? Annars var hetta hon um so fjart, at tað nært ikki við sinn­ ið og langt frá tí. Tá ið Johanna tók til orð­ anna, svaraði hann henni al­ tíð í blíðum orðum. Hann var altíð blíður. Johanna mælti Sof usi til at kvitta fyri, at alt var farið regluliga fram, og tíð in var yvirhildin. Jo hanna stóð uppi yvir Sof usi við fingra spíss u num hvønn móti øðrum, meðan Sof us skriv­ aði sítt kristna navn á upp­ gávurnar. Hetta var dansk ur stílur, ið varð skriv að ur. Sofus fekk upp gáv ur nar og helt: " Hetta er løgið, at eg sjálv­ ur skal kvitta fyri tað, ið eg sjálvur skal rætta?" "Jú, sært tú Sofus, er okk­ urt, sum tað ikki eigur at vera, so eru tað vit bæði, sum skulu standa til svars fyri mis brotið og gá loysni." "Ja, rætt hevur tú: Com­ mu'ne naufra'gium du'lce (… fel ags misbrot (skaði), er fel­ ags troyst.) Tit konu fólk eru so krevjandi. Eg eri so sera glaður yvir, at eg ikki eri gift­ ur. Tað høvdu ver ið nógvir lang ir tríggir min utt ir, hevði eg havt teg til konu!" Jo hanna smíltist og Sofus smá læði "Tríggir minuttir, ja tríggir min utt ir" ­ elti okkum til vit komu niðan á kondittaríið. Vit vistu hetta var síðsta jól a roynd in, tú vart til á hes­ um skúla. Nógvir trígg ir min­ utt ir vóru farnir í tíðarinnar hav í Havn ini hesi fimm árini tú vart her suðuri. Á kondittarínum vart tú væl mót tikin og kendi teg sum heima. Tú vart partur av ein ari stórari familju, ið hevði sína dagligu gongd her. Andr as í Norðadali og Horna bóndin vóru eisini lim­ ir av hesi familju. Mangan sótu teir í hørðum orðadrátti á Kon ditt a rínum og lósu alskins spjaldrabókstavir nið ­ ur yvir kaffi og køkur. Lang­ aðu nevan í borðið og vildu rópa sekstiára kátastu ils­ innisgleps út yvir Káta Horn­ ið, Fransabrekku, Áar veg in og Vaglið. Sigarin hjá Horna bónd ­ anum fann seg í øll um hes um krops máli. Hon hekk so slunk­ in niður av varra kanti num, men ern að ist og rakn aði við, tá ið borð ið fór at rósa í hesum mikla kjaki. Horna bóndin festi sær í aft ur, og roykurin toygdi seg út eft ir gólvinum og hekk fast ur í teimum gulu, or ange littu gardinunum, sum vóru settar við brún um mynstri. Myndirnar hjá Jack Kamp mann hóskaðu so sera væl til hesar gardinur, ella tað øv ugta kundi verið sagt. Sigarin hjá Horna bónda­ num fekk fólk í jólahýr. Kepp ar nir sótu á knøunum, ella lógu við síðuna av borð­ is kinum og lótu ikki við seg koma. Teir vistu sum var, at kjak ið var ikki floymur av orðum, men ljóð og krops mál, og tað vistu øll eis ini, sum inni vóru. Ikki gjørdu teir nógv um seg, men vóru friðarfólk og ein partur av Havnini. Hetta gjørdi stað in farvuríkan har bæði eks press i onisma og im­ press ionisma ráddu í eygna­ krók um, keppum, hatt um, frakk um, kroppi og gumm­ istyvlum bæði hjá Andr as í Norðadali og Horna bónd a­ num og øllum, sum fóru om­ an eftir og niðan eftir Áar veg­ num. Hornabóndin mælti onk u­ n tíð: Hvør munur var ímill um aldu, báru og bylgju? Hetta filosofiska, sum lá yv ir manninum, keppinum, mor reyðu troyggjuni, ríði­ buks u num og ikki at gloyma seruttini, var sum ein bára, ein bylgja, ein alda, ið fór yvir Havn ina upp undir jól 1966. Úti hjá Absalon Eysturoy vóru tey í jólahýri. Gertrud, kona Absalon, hevði fingið sær forrætning. Eina blómu­ for rætn ing ­ Orkidé. Absalon var hegnismaður og hevði smíð að. Blómuhandilin var beint við síðuna av inn gongd­ ini. Hetta vóru vertir nir tey fimm árini, tú vart her suðuri. Heiðursfólk. Her fóru løturnar avstað und ir bitunum hjá Absa­ lonni og Gertrud ­ dygst við Gamla kirkjugarð. Frið ar­ ligari granna fekst tú ikki. Granntrøini í kirkju garð i num lótu við greinunum. Heils­ aðu teimum deyðu og ynskti teimum gleðilig jól, sum lógu undir grønutorvu og taldu jólini. Innandura var eis ini grønt ­ serliga til hesi jóli ni, nú Gertrud hevð fingið sær sølubúð við marglittum blóm­ um. Eitt jólaprýði høvdu vit fingið frá Orkidé við góð um ynskjum um eini gleð ilig jól og eydnuberandi nýggj ár og takk fyri alt, í tí farna og farn­ um tíðum. Hetta var fyrstu ferð at eitt jólaprýði stóð framman fyri tær. Tú hugdi eftir hesum grønu greinum og tí leiftr­ andi ljósinum, ið spældi á vegg i num, og í hesum skugga­ spæli vóru Sofus og Jo hanna Jensen. Kanska vóru eitt sind ur óparalig, tó so tríggjar Móti jólum á Føroya Læraraskúla 1966 Læraraskúlanæmingar sum fingu prógv saman við Frits Johannesen á Føroya Læraraskúla í 1967