týsdagur 6. februar 2018síða 18

Mikudagur 7. februar 2018 · Nr. 16 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 HEILSA Vanligur heilivágur fyri blóðtrýst kann elva til krabbamein - Okkara kanning vísir, at ein røð av øðrum heilivági fyri ov høgum blóðtrýsti eru eins effektiv og hydrochlorthiazid, men tað er bert hydrochlorthiazid, sum setir sjúklingin í øktan vanda fyri krabbameini. Tí kann tað vera skilagott at taka spurningin upp við læknan, sigur lektarin, ph.d. Anton Pottegård Vilmund Jacobsen Gransking vísir, at samanhangur er millum eitt av mest brúktu heili­ vágssløgum fyri ov høgum blóð­ trýsti og krabbameini í húðini. Gransk­arar hava áður víst á, at heili­vágurin eisini kann veksa um vandan fyri krabbameini í varr­un­ um. Talan er um heilivág við evn­in­ um, hydrochlorthiazid. Tekur tú henda heilivágin fyri ov høgt blóðtrýst, kann tað vera skilagott at taka eitt prát við lækn­ an og spyrja, um tú kanska skuldi fingið eitt annað slag av heilivági. Granskarar hava áður sett sjón­eyku á heilivág við evninum hydro­chlorthiazid, og nú er hetta tikið fram aftur við atliti til øktan krabba­meinsvanda. Spyr læknan Fyri sløkum ári síðan vístu gransk­ arar á Syddansk Universitet og Kræftens Bekæmpelse á, at hydro­ chlorthiazid veksur munandi um vand­an fyri varrakrabba, sum hvørt ár rakar umleið 75 danir. Nú vísa granskarar á, at nevndi heilivágur eisini økir um vand­an fyri húðkrabba kring um á lik­am­ in­um. Í kanningini hugdu granskarar eisini eftir øðrum, ofta brúktum heili­vági fyri ov høgum blóðtrýsti, men staðfest varð, at einki av hes­ um sløgum setir sjúklingin í øktan vanda fyri húðkrabba. Tað sigur lektarin, ph.d. Anton Potte­gård, sum starvast á Syddansk Universitet og sum var stigtakari til nýggju kanningina. - Okkara kanning vísir, at tað er ein røð av øðrum heilivági fyri ov høgum blóðtrýsti, sum eru eins effekt­iv sum hydrochlorthiazid, og hesi seta ikki sjúklingin í økt­an vanda fyri krabbameini. Tí kann tað vera skilagott at taka spurn­ ingin upp við læknan um møgu­leik­ an at skifta heilivág, sigur Anton Potte­gård. Fleiri sløg Tað eru fleiri sløg av húðkrabba, og nýggja kanningin vísir, at hydro­ chlor­thiazid serliga veksur um vand­an fyri plátukyknukrabba (plade­cellekræft), sum er húð­ krabbi, ið hvørt ár rakar fleiri enn 2500 danir. Vanliga kann hetta slag av krabba­meini viðgerast væl og effekt­ivt. Bæði varra-og húðkrabbi verður vanliga viðgjørd við skurðviðgerð við einum ávísum vanda fyri meini, sum tað altíð er. Hinvegin er lítil møguleiki fyri, at húðkrabbi av plátukyknuslagnum spreiðir seg, tó at ávísur møguleiki er. Hydrochlorthiazid er eitt av mest vanligu sløgunum av heilivági fyri ov høgum blóðtrýsti, bæði í USA, har fleiri enn 10 miljónir fólk fáa heilivágin, eins og í Vest­ur­ evropa, har hesin heilivágur eisini verð­ur nógv brúktur. Í Danmark fáa umleið ein fjórð­ ings­miljón hydrochlorthiazid. Hjáárinini ávirka tískil mong, og granskarar meta, at umleið 10 pro­ sent av øllum tilburðum av húð­ krabba í Danmark hava sína orsøk í evninum, hydrochlorthiazid.  Haldgóðir upplýsingar Nýggja kanningin byggir á hag­tøl úr tí, sum danir rópa krabba­meins­ ská­setingini (cancer­registr­et), sum hevur upplýsingar um flestu krabba­meins­til­burðir í Danmark síð­an 1943. Granskarar hava eisini fingið til vega upplýsingar um nýtslu av heilivági í landsumfevnandi skrá­ set­ing, har upplýsingar eru um nýtslu av heilivági í Danmark aftur til 1995. Við hesum grundarlagi hava gransk­arar kannað samanhangin mill­um nýtslu av hydrochlorthiazid og eina røð av øðrum heilivági og økt­an vanda fyri húðkrabba. Tilsamans hava granskarar kannað upplýsingar um 80.277 til­ burðir av plátukyknu-ella basal­ kyknu­krabba í húðini og hava sam­an­borið hesar við stívliga 1,6 milj­ónir royndarpersónar, sum ikki høvdu húðkrabba. Hetta gevur eitt sterkt grund­ar­ lag undir niðurstøðuni hjá gransk­ ar­um. - Upplýsingar um nýtslu av heili­vági og krabbameinssjúku í donskum og norðurlendskum skrá­setingum eru ógvuliga neyv­ ar og undirbyggja saman við ein­ um generellum mistanka um hydrochlorthiazid álitið á kann­ ing­ina, sigur lektarin, ph.d. Anton Potte­gård. Bert hydrochlorthiazid Um tú sum sjúklingur vilt vita, um heilivágurin, tú tekur, kann hava somu árin sum hydrochlorthiazid hevur við sær, vita www.cancer.dk at siga, at tað er bert heilivágur við evninum hydrochlorthiazid, sum er staðfestur at veksa um vandan fyri krabbameini, soleiðis sum greitt er frá í hesi greinini. Ávís onnur sløg av heilivági hava í sær hydrochlor, sum tó ikki er kemiskt í ætt við hydrochlorthiazid og veksur tískil heldur ikki um vandan fyri krabbameini. Kanning vísir, at ein røð av øðrum heilivági fyri ov høgum blóðtrýsti eru eins effektiv og hydrochlorthiazid, men tað er bert hydrochlorthiazid, sum setir sjúklingin í øktan vanda fyri krabbameini Granskarar meta, at umleið 10 prosent av øllum tilburðum av húðkrabba í Danmark hava sína orsøk í evninum, hydrochlorthiazid