hósdagur 8. februar 2018síða 6

FRÍGGJADAGUR 9. FEBRUAR 2018 SOSIALURIN 17 6 Helena Dam á Neystabø: ANNIKA KUNOY IM ANNIKA@SOSIALURIN.FO Í Føroyum kennast vit øll við navnið Helena Dam á Neystabø. Ein navnframur politikari, sum hevur verið virkin í politikki í nærum trý ártíggju – bæði í lands- og kommunalpolitikki. Hon er dóttir kenda politikaran Atla Dam og abbadóttir Peter Mohr Dam, ið báðir hava verið løgmenn. Hóast hon er úr eini politiskari familju, so er tað nokk mest úr egnum lívi, at áhug­in og hegnið fyri tí politiska arbeiði­num kemur. Tær politisku Føroyar telja í dag vanliga eisini javnaðar­ting­kvinnu­ na úr høvuðsstaðnum. Tí kom tað óvart á, tá ið hon tók far­loyvi úr Løgtinginum í óásetta tíð síðst í november í fjør. Orsøkin var, at 26. november í fjør gjørdist ein lagnudagur hjá ting­kvinnuni. Tí tá Helena og maður hennara Kristjan málaðu loft­ið í húsunum hjá teimum, var Helena fyri eini ógvusligum og álvarsomum óhappi. Stigin gleið undan henni, og tíverri hevði hon júst vent sær, soleiðis at hon stóð við bakinum móti vegginum, og tí bleiv slagið hart, tá ryggurin smekkaði móti stiganum. Hon breyt tveir geislar. –Eg var heppin, at tað ikki var fatalt. Eg fari at koma á føtur aft­ ur, og eg kempi, soleiðis, at eg aftur sleppi út millum manna. Tað havi eg ikki verið seinastu tíðina, og tað er sjáldsamt fyri meg, sigur hon, áðrenn hon byrjar at greiða frá um hend­ingina. –Tíbetur var maður mín Krist­ jan í húsinum, tá óhappið hendi. Og hann hevur verið við mína lið alla tíð­ina. Tað hevur verið ein fantast­ isk hjálp, sigur hon. Tey fyrstu trý samdøgrini varð tað ein spurningur um beinini fóru at virka aftur, greiðir hon frá. –Tað fóru nógvir tankar gjøgn­ um høvdið hesar dagarnar. Eg var glað fyri, at eg ikki hevði mist allar førleikar, men eg hugsaði eisini nógv um eitt møguligt lív í koyri­ stóli. –Tað, sum fylti mest hjá mær tá var pínan. Eg hugsaði ikki so klárt um støðuna, men eg vildi fara undir skurð skjótast gjørligt, so eg slapp burturúr pínuni, sigur hon álvarsom. Áðrenn hon varð send á Ríkis­ sjúkra­húsið í Keypmanna­havn, mátti hon liggja púra still. Hon varð send niður 29. november og varð vakuumpakkað á eini børu, so hon ikki eingongd fekk flutt tærnar. Fyrst í sjúkrabil, síðani í flog­farið og so aftur í sjúkra­bil á Ríkis­sjúkrahúsið. Hendan upp­liv­ ingin var torfør fyri Helenu. Hon skuldi beinleiðis á skurðborðið, tá hon var komin niður, so hon mátti heldur ikki fáa hvørki eta ella drekka. –Eg hevði eina undarliga kenslu í flogfarinum. Alt var øgiliga strævið, og tað kendist knappliga sum kreyp eg út úr egnum kroppi og stóð í gongini og hugdi oman­ yvir meg sjálva. Tað gjørdist so óveru­ligt onkursvegna, at tað ikki bar til at vera í tí, sigur hon álvars­ liga. Hon fór síðani undir skurð, og fekk átta skrúvur og tvær jarn­ steng­ur í ryggin. Hon fekk tá eisini boð um at binda frið í tríggjar mán­ aðir. Fimm dagar eftir óhappið, tá kalendarin sigur 31. november, sigur læknin Helenu, at framstigini eru stór, og at tey vita við vissu, at hon fær brúkt beinini aftur. –Eg havi nógva pínu, men tað gong­ur framá. Tað kann taka langa tíð, áðrenn pínan minkar ella forsvinnur. Eg havi tó gingið góð­ar langar túrar, og eg fari eisini at kunna gera vanligt arbeiði aftur, stað­festir hon. Helena hevur altíð gjørt nógvan ítrótt, og er von at venja nógv. Hon hevur ikki kunnað vant síðani óhapp­ið, og tað er eyðsýnt, at hon sakn­ar at vera sterk og orka væl. –Tað er øgiliga frustrerandi, men eg havi sett mær fyri, at eg skal kunna og orka aftur. Tað veit eg kemur, tá alt er voksið saman, sig­ur hon avgjørd. Hóast tað er trupult at enda í slíkari støðu, bæði kropsliga og mentalt, so er tað takksemi, sum eyð­kennir Helenu hesa tíðina eftir óhapp­ið. Hon nevnir fleiri ferðir, at tað kundi enda nógv verri. –Eisini hava børnini og maðurin verið nógv um meg, og tað hevur verið fjálgt og gott. Eg havi havt stund­ir til ting, sum eg annars ikki havi havt stundir til, tí eg ikki havi kunn­að nakað annað. Tað gevur eisini ein ávísan frið í sálina, sigur hon friðarliga. Gevur perspektiv Hon greiðir frá, at ein slík hending eisini setur aðrar tankar í gongd. Hon hevur hugsað um lívsyrki og um alt tað, sum hon nú vil arbeiða við. –Eg havi upplivað, at tað kunnu henda ting, sum gera at hetta fær ein enda. Tað gevur onkursvegna eitt annað perspektiv, sigur hon. Hon greiðir frá, at hon hóast alt enn hevur stóran hug til tað polit­ iska arbeiði, og so hevur hon eisini hug til at taka samanum lívið og hyggja at, hvat hon ætlar sær, áðr­ enn tað er liðugt. Hvørjir eru dreymarnir hjá kom­andi ættarliðum um eitt gott og virðiligt lív, spyr hon. Og hvussu seta vit okkum sum mál at røkka teimum dreym­um? Tey 28 árini Helena Dam á Neysta­bø hevur verið virkin í poli­ tik­ki, er føroyskur politikkur nógv broytt­ur. –Trendin er, at politikkur er meir persónsfikseraður nú, enn hann var fyrr. Eisini her er umráðandi at hyggja at, hvørji yvirskipaði mál vit skulu stevna fram ímóti. Vit skulu ikki bert flasha okkum sjálvi, men vit skulu fyrst og fremst flasha Før­oyar, staðfestir hon skemtiliga. –Áhugavert hevði verið at eyg­ leitt og granska hesa gongdina. Spurn­ingurin er jú, um pendulið fer at svinga hinvegin aftur. Vit síggja, at tað verður meira og meira týð­andi at taka vistfrøði, umhvørvi og burðardygd í álvara, og tað setur nýggj krøv til rikna politikkin. Pendulið svingar kanska retur aft­ur til felags grundleggjandi virði. Tað vóni eg, sigur hon og leiðir prát­ið inn á hennara uppvøkstur og virð­ini tá. Longdist illa til Føroya Helena Dam á Neystabø er fødd og upp­vaksin í Danmark. Hon búði einsa­møll saman við mammu síni í eini íbúð í Hvidorve inntil tær, tá Helena var 13 ára gomul, fluttu til Føroyar at búgva. –Tað, sum eg minnist best er, at eg longdist illa til Føroyar. Mær PERSÓNSSØGA: Helena Dam á Neystabø PÍNAN FYLTI MEG MEST –Eg var heppin, at tað ikki var fatalt. Eg fari at koma á føtur aftur, og eg kempi soleiðis, at eg aftur sleppi út millum manna. Tað havi eg ikki verið seinastu tíðina, og tað er sjáldsamt fyri meg, sigur Helena Dam á Neystabø, sum mundi mist førleikarnar í beininum, tá hon datt av einum stiga Vit sótu og terpaðu føroyskt og serliga skriving eftir vanliga skúlatíð heima hjá ommu, sum var lærarinna uppá tann gamla stranga mátan. Hóast eg tímdi illa tá, so kom tað væl við seinni í lívinum, at hon ikki gav upp