hósdagur 8. februar 2018síða 15

FRÍGGJADAGUR 9. FEBRUAR 2018 SOSIALURIN 17 15 Tunnusláttur er aldargamal siður í Sumba - Tað er nokk eingin, ið við vissu kann siga, nær sumbingar eru byrjaðir at sláa tunnu. Teir hava sikkurt sligið tunnu um aldarskiftið 1900. Soleiðis havi eg skilt tað frá teimum monnum, ið eru farnir hiðani. Tað sigur sumbingurin Trygvi Thomsen um siðbundna føstulávintshaldið í bygdini. HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO T að munna vera fáir bygdir í Føroyum sum gera eins nógv burturúr føstulávint sum Sumba, har tað í eitt manna­minni hevur verið skipað fyri serligum føstu­lávints­ haldið við tunnuslátti, borðhaldi og dansi. Tað er tó serliga tunnuslátturin, ið bygd­in er tiltikin um alt Føroyar land fyri. Tunnu­ slátturin byrjar vanliga um eitt tíðina, tá menn og kvinnur savnast í bygd­ar­húsinum og fáa eitt nummar til tunnuslátturin, og síðan fara luttakararnir, ið øll eru ílat­in serligan búna við hvítari skjúrta, silki­bandi og einari kaskett, marsjerandi gjøgn­um bygd­ina til vendiplássið har nýggi katta­ kong­urin skal finnast. 51. árið á rað Í ár er tað 51. ferð á rað at skipað verður fyri stóra føstulávintstiltakinum í Sumba, men siðurin við at sláa tunnu er nógv eldri enn sjálvt haldið. Eingin veit reiði­ liga nær sumbingar byrjaðu at sláa tunnu á føstulávint, men 80 ára gamli Trygvi Thomsen greiðir fyri Vikuskiftis-Sosial­ in­um, at alla hansara tíð hava sumbingar sligið tunnu, og væl longri enn tað. - Onkur legði herfyri eina mynd út á Face­book, har nakrir menn slógu tunnu í Sumba. Eg veit ikki nær frá tann myndin er, men eg meti hon er frá tjúgunum. Myndin er tikin har eysturi í bygdini og eingin hús eru har tá. Tey siga, at tey kenna tveir menn á myndini, og báðir vóru gamlir menn, tá eg var óviti, sigur Trygvi Thomsen. Júst nær siðurin at sláa tunnu í Sumba á føstulávint byrjaði er tó trupult at siga fyri vist, men Trygvi Thomsen metir, at sið­venjan kann ganga heilt aftur til 19. øld. - Tað er nokk eingin, ið við vissu kann siga, nær sumbingar eru byrjaðir at sláa tunnu. Teir hava sikkurt sligið tunnu um aldarskiftið 1900. Soleiðis havi eg skilt tað frá teimum monnum, ið eru farnir hiðani. Gamlir og nýggir siðir Umframt at tað sostatt er gamal siður í bygdini at sláa tunnu á føstulávint, so hevur tað eisini verið vanligt, at luttakararnir lata seg í ein serligan búna, tá sligið verður. - Tað eg havi fingið vita um tunnusláttur á føstulávint er frá eldri monnum, ið eru føddir áðrenn 1900. Teir fortaldu, at teir slógu tunnu sum ungir. Tá brúktu teir eisini hendan búnan, har teir lata seg hampiliga í við hvítari skjúrtu og øðrum, greiðir Trygvi Thomsen frá. Litirnir á klæðunum, sum ganga aftur gjøgn­um allan dagin, eru hvítt, blátt og reytt, eins og í Merkinum, og verða eisini keppar og tunnur litað við somu litum. Føroyskur dansur hoyrir eisini føstu­láv­ int til, og er siðvenja, at luttakararnir steðga á viðhvørt fyri at tríva í eitt kvæði. Hetta verð­ur millum annað gjørt fyri at halda hitan­um, tá tað kann vera kalt at sláa tunnu um veturin. Sambært Trygva Thomsen, so hava sumb­ingar sligið tunnu so at siga á hvørjum ári, men byrjaði bygdafólkið at gera meira gjørt burturúr føstulávint í hálvtrýssunum. - Okkurt árið er tað kanska lopið um vegna serliga orsøkir, men annars hugsi eg, at teir hava sligið so gott sum á hvørjum ári. Í hálvtrýssunum byrjaði man so at skipa tað betri og halda borðhald um kvøldið, sigur Trygvi Thomsen. Á borðhaldinum verða eisini teir per­ són­arnir, ið megnaðu at sláa tunnurnar nið­ur, tað er ein tunna fyri menn og ein fyri kvinnu, kosin kattarkongar, og fáa handað steyp. Tá borðhaldið er liðugt verður síðan skipað fyri dansi. - Tað eg havi fingið vita um tunnusláttur á føstulávint er frá eldri monnum, ið eru føddir áðrenn 1900. Teir fortaldu, at teir slógu tunnu sum ungir. vísir seg, at børnini eru øgiliga spent at gera búnar og brúka kreativu evnini. Eina tíð var vanligt, at børnini keyptu liðug klæðir, men nú er tað vorðið væl umtókt at gera egin klæð­ir, og tað brúka tey fleiri dagar upp á, sigur Høgni Joensen. Umframt at lata seg í sum grýlur og sláa tunnu, so er føroyskur dansur eisini á skránni hendan øðrvísi skúladagin. - Dansiárið endar á fastalávint, so øll fara upp á gólv at kvøða. Í ár hava børnini lært Sig­mundskvæðið yngra og so verður eisini trivið í onkra vísu, ið øll kenna, so sum Veturin er komin við kulda og kava, greiðir Høgni Joensen frá. Tvørfakligur dagur Hóast tað er tað skemtiliga og hugnaliga, ið er í hásæti hendan dagin í skúlanum, so merkir tað ikki, at børnini ikki læra okkurt. Tvørturímóti, so vísir skúlastjórin á, at børnini fáa frálæru í fleiri fakum hendan dagin. - Føroyskt, tónleikur, evning og heim­ kunn­leiki eru millum tey evnir, ið børnini læra hendan dagin. At kvøða er partur av før­ oyskum og tónleiki. Í samband við at eldru næm­ingarnir velja ársins grýlu, vakrastu grýlu, óhugnaligastu grýlu og annað, so hava tey gjørt ymisk silkibond í evning. Har­ umframt brúkar børnini hugflog og kreativu evnini, tá tey gera grýluklæðini. Vit baka eisini okkara egnu fastalávintsbollar og tað er partur av fakinum heimkunnleiki. So tey fáa roynt seg á ymiskan hátt, sigur Høgni Joen­sen. - Dansiárið endar á fastalávint, so øll fara upp á gólv at kvøða. Í ár hava børnini lært Sigmundskvæðið yngra og so verður eisini trivið í onkra vísu, ið øll kenna, so sum Veturin er komin við kulda og kava. - Okkurt árið er tað kanska lopið um vegna serliga orsøkir, men annars hugsi eg, at teir hava sligið so gott sum á hvørjum ári. Í hálvtrýssunum byrjaði man so at skipa tað betri og halda borðhald um kvøldið.