týsdagur 13. februar 2018síða 22

Mikudagur 14. februar 2018 · Nr. 19 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 innandura...onnur hús kundu á kvøldi fáa steinar grýttar niður á takið." - (So eitt sindur av ófriði og yvirgangi var, ikki so?) - "Eyðsæð er, at hesir "knassar" ikki lótu seg stýra av vanligari fólkaligheit ella sissandi átalu frá teimum sáttligu undangongumonnunum..." - Hesar vóru so tær fáu hampiligu og toluliga røttu atfinningar, ið høvundurin borðreiðir fyri lesarunum, umleið hálv onnur síða av teimum 469. Lesarin fær her, eins og aðra­ staðni í bókini, eina kenslu av, at høvundurin roynir at bera í bøtuflaka fyri tann yvirgang, sum fór fram í Klaksvík hesi syndarligu ár. Og hetta skínur eisini ígjøgnum í teimum mótálopum, hann ger á tey, sum borið hava fram onnur sjónarmið. Sum heild bóru rumbulsmenn seg rætt og bæriliga at; hitt snúði seg einans um onkrar fáar ørligar einstaklingar. Onkur kundi havt hug at mett høvundan sum ein av hesum einstaklingum, ið hvussu er eftir skrivingarlagnum at døma. Men lat tað fara..... Óhøviskt dramblæti Ið hvussu er bendir øll bókin á, at tilelvingin at skriva er sprottin úr dramblæti, illsinni og fananskapi. Um hetta kemur av muru høvundans, kunnu vit einki siga um; men ikki man tað vera óhugsandi. Annað er so hugburðurin til hendingarnar, sum líkist tí, ið nazistiskir dema­ gogar sum Goebbles, Hitler og aðrir hatursmenn bóru fram í 1930árunum; og sum aðrir bera fram á okkara døgum. Eitt er "trúgvin" á sokallaðar leiðarar ella oddamenn, sum nevnt í fyrsta reglubroti í partinum und­an hesum. Annað er tað, ið lánslæknin sigur í blaðvitali í 1956, tá ið hann byrjaði læknaviðtalu í Keypmannahavn aftaná rumblið (H.h., 431f). Í viðtalinum er hann stórlátaður og ikki sørt errin. Millum annað sigur hann, at í politikki er tað ikki skipanin, ið umræður, men sterkir menn, sum ganga á odda. Og tá ið blað­ maðurin nevnir, at sjónarmið hans­ara ikki júst hava verið hon­ um at gagni, svarar hann, at ikki kann noktast fyri, at hann hevði havt tað trupult, síðan hann gjørd­ ist limur í nazistaflokkinum; men hevði hann somu fortreytir sum tá, so hevði hann gjørt tað sama aftur. - Hetta heldur høvundurin vera óført og bæriligt út um alt mark! Sami óhøviski og óhóskandi atburður kemur til sjóndar, tá ið Føroya løgmaður, Kristian Djurhuus, ringir til lánslæknan at finna eina loysn á kreppuni (H.h., 231); og her er viðmerking høvundans: "Longri kom løg­ mað­ur, hesin "Diplomat par excellence" (sambært H. C. Han­ sen) ikki við at mýkja hendan ærukæra og ovbyrjaða læknan, sum visti av royndum, hvat ið hann kundi vænta sær av landsins og ríkisins myndugleikum." Semja var annars fingin í lag; men tá ið ein oddamaður "adressumanna" ringdi til lánslæknan, noktaði hesin blankt at góðtaka hana. - Nei, har gjørdist helst lítið og einki við samráðingum, tingingum ella skilapráti. Tað var ið hvussu er ein orsøkin til, at alt endaði í ruðuleika. Annars er skelkandi, sum høv­ undurin dregur gamlar nazistar, eisini føroyingar, fram og ber í bøtuflaka fyri ta mannvondu rørslu, sum teir av onkrari orsøk fingu samhuga við og vildu stríð­ast fyri. Og yvirhøvur er hugburðurin jaligur mótvegis tí ekstrema, nationalistiska og ras­ ist­iska høgraráki, ið fascisman/ nazisman er; men hetta hevur als ikki verið ókent millum føroyinga. Summir menn fingu enn­tá eyknevni ella yndisnøvn sum Goebbels, sum var nazitýski propaganduráðharrin, Himmler, oddabøðilin í SS, ella Gestapo, sum var drápsfúsa nazistiska loyniløgreglan (Geheime Staats­ polizei), vanliga við herðing á fyrsta stavilsi. Kanska er hóskandi at enda við tí, sum føroyski søgufrøðingurin Hans Andrias Sølvará doktari viðmerkti á Facebook 13. januar í ár, tí hetta kenst sum ein uttan­ veltaður stubbi, sum samstundis er ein innilig áheitan: "Ein kendur 95-ari hevur í sínum persónligu endur­minn­ ing­um frá læknastríðnum tikið so­leiðis til um teir fáu og duldu 95-arar, sum framdu yvirgang, m.a. løgdu og sprongdu bumbur í húsum og á løgreglustøðini, í Klaksvík, sum m.a. løstaði fleiri løgreglufólk og kundi havt kostað mannalív: "Hendan enn fjalda frásøgnin … er enn ikki búgvin til at greiða nærri frá. Tykist mær. – Fyrst og fremst av virðing fyri teimum, sum tóku sær av hesi mótstøðu, sum kundi kostað teimum og øðr­ um lívið". "Tað hevði verið áhugavert at vitað, hvussu nógvir 95-arar ella norðoyingar hildu og enn halda, at hesir fáu bumbumenn stríddust teirra søk undir lækna­ stríðnum. Og er tað av virðing fyri m.ø. Fischer Heinesen, sum stríddist uttan harðskap og síðan tók ábyrgdina á seg, at hesir víð­gongdu bumbumenn, sum ongantíð tóku ábyrgd av sínum gerðum, ikki skulu avdúkast? Ella er tað av virðing fyri løstaðum donskum løgreglufólkum, sum vóru inni á løgreglustøðini, tá ið bumban brast, at søgan um bumbumenninar ikki skal forteljast? Ella er tað bert av virð­ing fyri bumbumonnunum sjálvum?" "Eg skilji væl tøgnina, men eg kundi hugsað mær at vitað, hvussu nógvir norðoyingar góðtaka, at tøgnin verður rætt­vís­ g­jørd soleiðis. Eg spyrji, tí eg haldi, at her er tørvur á veruligari støðu­ takan og sjálvrannsakan." * Men undirritaði má eyðmjúkliga ásanna tað, sum Sokrates gamli segði: "Tað einasta, ið eg veit, er, at eg einki veit!" – ið hvussu er samanborið við Háborna og Alvitandi Høvundan. Í Glasgow, 9. februar 2018, KJAK Annars er skelkandi, sum høv­undurin dregur gamlar nazistar, eisini føroyingar, fram og ber í bøtuflaka fyri ta mannvondu rørslu, sum teir av onkrari orsøk fingu samhuga við og vildu stríð­ast fyri