hósdagur 22. februar 2018síða 19

FRÍGGJADAGUR 23. FEBRUAR 2018 SOSIALURIN 23 19 um til eg bleiv gamal og skuldi doygg­ja. Á legunum bleiv nevniliga eisini tosað um "burturrykking". Also at øll tey "frelstu" brádliga ein dag skuldu verða rykt burtur úr verðini og upp til Gud. Eingin visti nær. Vit vistu bara, at Jesus - "sum tjóvur á nátt" - skuldi koma eftir teimum, sum trúðu. Á tveimum legum las leiðarin á mínum liði fyri okkum bókina "Aðru ferð", sum lýsir lívið í eini før­ oysk­ari bygd eftir "burtur­rykk­ing­ ina". Tey frelstu eru tikin burtur, og eftir ganga tey desperatu “ófrelstu” og bíða eftir fortapilsinum. Teirra brotsverk var, at tey ikki høvdu trúð nøkrum, sum ikki ber til... Eg hevði sum lítil sæð Gud sum ein fittan abba, ið var góður við børn. Men á legunum bleiv Gud ein óndur maður, sum sendi smá­ dreing­ir til helvitis at brenna, um teir ikki trúðu tí, sum stendur í Bíbliu­ni... Gud var í veruleikanum verri enn Illimaður. Tað var jú Gud - ikki Illi­maður! - sum straffaði tey, sum ikki trúðu. Illimaður brendi bara tey, sum Gud vildi skuldu brennast. Góður og óndur Gud Høvuðsgrundin til alt hetta var tann hugsan millum summi vaksin, at Bíblian skuldi fatast púra ítøki­ liga – øll sum hon var. Og tað for­ taldu tey so børnunum. Børn skuldu altso trúgva, at Gud við syndaflóðini drap øll fólk á jørðini uttan tvey. At Gud kravdi, at Abraham skuldi verða til reiðar at drepa sín egna son fyri at vísa, at hann óttaðist Gud. Børn skuldu trúgva, at Gud sendi ræðuligar plág­ur yvir fólkið í Egyptalandi. At hann legði býir í oyði. Og at trúði mann ikki Bíbliuni, ja so stongdi Gud himmalsins dyr fyri børn­ unum, so tey endaðu í helviti. Hevði ein persónur borið seg at sum Gud, hevði hann verið kallaður bøl­menni. Men samstundis skuldu somu børn læra, at Gud var góður. At tað var hann, sum ansaði eftir teim­um, og hann, tey skuldu kalla “faðir” tá tey bóðu... Nógv børn kláraðu at rúma hes­ um mótsetningum – men nøkur blivu ørkymlað og óttafull. Mugu seta spurningar Menniskju geva kristindóminum tey andlit, hann hevur. Og vandin kem­ur, tá vit seta vit og skil til viks, blint fylgja tí skrivaða tekstinum, og ikki hugsa sjálv. Vaclav Havel sigur einastaðni, at tá ein ideologi verður fullkomin - tá tann síðsti naglin verður settur í ta lidna, ideologiska húsið - letur ideologiin seg aftur um seg sjálva. Tá ert tú antin innanfyri ella uttan­fyri. Fleiri spurningar verða ikki settir. Veruleikin má víkja fyri ideologiini. Og tað er ikki long­ur pláss fyri viti og skili og menniskjaligum kenslum. Havel sipaði til ta kommunist­ isku ideologiina, sum kvaldi hans­ ara land. Men júst tað sama kann sigast um religión. Og eftir mínum tykki er tað hetta sum hendir, tá fólk kopla vit og skil frá, og blint fylgja tekstinum í Bíbliuni. Kristindómurin er góður at halda seg til í lívinum. Men tann, sum er kristin, má eisini gera sær greitt, at hann hevur fingið sítt for­ stand til at brúka. Hann má eisini hug­sa sjálvur. Tey, sum eingi virði hava, er vanda­mikil. Men tey, sum í einum teksti halda seg hava funnið abso­ lutt og endalig svar uppá alt, verða blind.  Tann besta gøtan liggur mill­um virðisloysi øðrumegin og funda­ mentalismu hinumegin. Vit mugu altíð seta spurningar – og lata nýggj svar leiða til nýggjar spurn­ ingar. Vakra andlitið Okkara mentan er í stóran mun vaksin úr kristindóminum. Hann gjøgnum­seyrar alt. Bíbilsøgurnar liggja í okkum. Tey 10 boðini liggja í okkum. Og hugsa um gerandis­ málið: Vit síggja skriftina á veggi­ num. Vit kasta perlur fyri svín. Vit hava brotin hjørtu. Vit eta, drekka og eru glað. Vit royna at halda okkum frá forbodnum fruktum. Vit vita, at einki nýtt er undir sól­ ini. Vit ansa okkum fyri úlvum í seyða­skinni... Soleiðis tosa vit og so­leiðis hugsa vit – og ofta gáa vit ikki um, at alt kemur úr Bíbliuni. Hon hevur í stóran mun skapt okkara virðisgrundarlag. Hetta skulu vit verja. Tú skulu vit eisini í stjórnarskipanini siga, at “Kristni­trúnni verða veittar serliga sømdir”. Men sum alt annað kann Bíblian mis­brúkast. Mann kann við henni í hondini ræða børn. Mann kann mis­brúka hana til at fáa makt yvir øðr­um. Og mann kann misbrúka hana politiskt. Lat okkum semjast um, at eing­in hevur einarætt uppá at tulka Bíbliuna, og harvið at gera seg sjálvan til Gud. Og lat okkum minn­ast til, at tað vit og skil, Gud hevur givið okkum, ikki skal setast á stand-by tá vit lesa Bíbliuna. Í Feðgum á ferð sigur Heðin Brú soleiðis um eina svára stund: “Tá koma Ketil og konan inn eftir kirkjugólvinum, hann undan við hondunum samanløgdum framm­ an fyri sær og boygdum høvdið, stillis­ligur og friðmerktur”. Kristna trúgvin var tað, sum gav Ketli grundarlag og troyst, tá illa stóð til. Vit síggja framvegis somu mynd við flestu jarðarferðir í Føroyum. Tað, vit síggja, er kristin­dóm­sins vakra andlit: Fjós og krubba og friður á jørð.