hósdagur 22. februar 2018síða 52

Vinnublaðið hjá miðlahúsinum 24 februar 2018 23 Tí eiga útlendingar Bakkafrost Eirikur Lindenskov Tá P/F Bakkafrost varð skrásett á norska virðisbrævamarknaðinum í mars­mánaði í 2010 áttu føroyingar all­an partapeningin í felagnum. Størsti partaeigari var Føroya Banki (Bank­Nordik), sum átti 34 prosent av fyri­tøkuni. P/F Havsbrún var næststørsti eig­ari við 17 prosentum. Teir báðir høv­uðs­menn­inir í Bakkafrost, Reg­ in Jac­ob­sen og pápi hansara, Hans Jac­ob­sen, sáli, áttu tá somu parta­ brøv, sum í dag – men sum nu eru á­vika­vist 9,2 prosent og 9,4 prosent av P/F Bakkafrost. Orsøkin til, at parturin hjá gomlu Bakka­frost-eigarunum er so lítil er tann, at Bakkafrost er lagt saman við fleiri øðrum feløgum. Í Norðoyggjum hevði ein stór sam­an­legging verið av øllum ali­fyri­tøk­u­num, sum endaðu í sama potti í 2005. Tær vórðu seinni lagd­ar saman við P/F Bakkafrost. Sama varð við Vestlax og øðrum fel­øg­unum við. Hjá Bakkafrost var næst­an bara navnið eftir – men Bakka­frost var tann fyritøkan, sum hevði klár­að seg frægast, og sum hóðraði und­an. Bakkafrost-feðgar hava einki selt Orsøkin til at partabrøvini hjá Bakka­ frost-familjuni ikki telja meira enn 18,6 prosent er tí ikki, at tey hava selt burt­ur­av, síðani fyritøkan varð skrá­ sett á virð­is­bræv­a­marknaðinum. Orsøkin er, at gamla Bakkafrost var so lítið í vavi í mun til samlaðu mynd­ina av øllum alifeløgum, sum vórðu løgd saman. Bakkafrost-feðgarnir hava einki selt burt­ur av sínum partabrøvum. Teirra partur vísir bara, hvussu lítið er eftir av gamla Bakkafrost í stóra, sterka og samanlagda felagnum. Tað hevði gingið upp, og tað hevði ging­ið niður hjá Bakkafrost. Í 2005 gingu eisini teir á Bakkafrost við hatt­i­num í hondini og royndu at fáa yms­ar íleggjarar, grunnar og onn­ ur at seta pengar í felagið. Tá Føroya Banki hevði fíggjað fleiri av gomlu alifeløgunum, so end­ aðu nógv teirra sum beinleiðis ogn hjá bank­a­num, eftir at tey vórðu farin á húsa­gang. Vestlax var eitt teirra, og tað endaði eisini í samanlagda fel­ ag­num í 2009. Tí kom Føroya Banki at eiga so stóran part av P/F Bakka­ frost sum 34 prosent. Føroya Banki seldi alt Tá so Bakkafrost var skrásett á virð­ is­bræva­markn­aðinum í Oslo árið eft­ ir í 2010, gjørdi bankin av at selja síni parta­brøv beinanvegin. Bankin seldi síni 34 prosent í felagnum fyri góðar 400 milliónir krónur. Tá var kursurin 31 norskar krónur fyri partabrævið. Harafturat bjóðaði Bakka­frost út nýggj partabrøv, so­ leið­is at peningur kom beinleiðis inn í fel­agið. Seljandi parteigarar vóru í høv­uðs­heitum Føroya Banki við teim­um 34% og aðrir við umleið 10%. So­statt var umleið 44% av samlaðu parta­brøvunum hjá Bakkafrost til sølu, tá felagið fór á keypsskálan. Bankin hevði fingið 4,8 milliardir krónur í dag Hóast bankin ikki trúði upp á Bakka­ frost, so hevði bankin verið væl fyri, um hann hevði bíðað. Í dag eru tey partabrøvini, sum BankNordik seldi, verd um 4,8 milliardir krón­ur, tí kursurin er meira enn 12 fald­að­ur, síðani Bakkafrost fór á virð­is­bræva­ markn­aðin í Oslo. Eftir øllum at døma vildi bankin sleppa av við partabrøvini alt fyri eitt og setti tí øll partabrøvini til sølu í senn. Kanska bankin ikki vildi brenna seg aftur, sum hann til dømis gjørdi, tá fiski­flotin fór av knóranum í 90'u­ num. Tá seldi bankin skipini aftur – ofta til somu eigarar – fyri lítið og lætt. Nú vildi bankin eftir øllum at døma hava »upside'in« við og seldi. So frá at vera so nógv tann størsti eig­ar­in við týðandi ávirkan á felagið, átti bankin brádliga einki – men fekk góð­ar 400 milliónir á bók. Eik-húsagangur ræddi fólk Umframt BankNordik, so átti TF Hold­ing eisini stóran part í Bakka­ frost. TF Holding átti eini 6-7 pro­ sent. Eik Banki átti eisini fitt av parta­ brøv­u­m eftir handilin við Havsbrún, sum sam­an við partabrøvunum hjá TF Hold­ing helst var um 10 prosent av fel­ag­num – og sum í dag hevði havt eitt virði upp á um 1,4 milliardir krón­ur. Føroya Banki seldi alt í einum, og tað vóru mest útlendingar, ið keyptu. Tað at Eik Banki júst var farin á húsa­ gang hevur uttan iva havt stóra á­virk­an á viljan hjá føroyingum at seta peng­ar í felagið. – Í Bakkafrost vóru vit sjálvandi bang­in fyri at plága fólk ov nógv, tí vit vistu, at óttin var stórur, og at fleiri fólk høvdu mist nógvar pengar, segði Rúni M. Hansen, nevndarformaður í Bakka­frost, við Vinnuna í Sosialinum í 3. apríl í 2016. Bakkafrost sendi útbjóðing­ar­til­ far­ið í hvørt hús í landinum, har tað m. a. stóð, at »stovnsligir og priv­at­ir íleggjarar hava møguleikan at keypa partabrøv í Bakkafrost og lut­taka í fram­haldandi menningini av Bakka­ frost«. Áhugin fyri at seta pengar í fel­ag­ ið var stórur – hóast hann var nógv størri hjá útlendingum. – Tað var fleiri ferðir yvirteknað. Men all­ir føroyingar fingu tað, tey høvdu biðið um. Fleiri norskir í­leggj­ ar­ar vildu hava stórar partar, onkur ein­stakur vildi enntá keypa øll 44% sum vóru til sølu tá, segði Rúni M. Han­sen. – Men vit vildu fegin, at allir før­oy­ ing­ar­nir sum ynsktu at keypa, fingu alt tað teir ynsktu, og harafturat vildu vit hava ein breiðan eigaraskara. Tað vóru nógvir føroyingar, sum keyptu. Men føroyski ognarparturin er støð­ugt minkaður. Sum kursurin hækk­aði, passaðu nógv sær løð­ir at selja – kanska tá kursurin vaks við 10 pro­sent­um, 20 og 30 og 50 pro­ sentum. Tað vísti seg, at føroyingar seldu, og soleiðis vaks útlendski eig­ar­a­ skar­in í P/F Bakkafrost. Men tað í sær sjálvum nýtist ikki at verða nak­ að nega­tivt. Kanksa hava fleiri av teim­um, sum seldu, gjørt aðrar í­løgur bæði í Før­oyum og aðrastaðni, og tað má standa einum og hvørjum frítt, hvussu tey disponera, heldur nevnd­ ar­for­mað­urin í Bakkafrost, Rúni M. Han­sen. BANKNORDIK SELDI ØLL SÍNI PARTABRØV Í BAKKAFROST FYRI 400 MIlliónir krónur. Í DAG HØVDU TEY FARIÐ FYRI FYRI 4,8 MIlliardir krónur. TF HOLDING OG EIK (Nú betri) HAVA EISINI SELT. VIRÐIÐ HJÁ TEIMUM Í DAG HEVÐI VERIÐ UM 1,4 MIlliArdir KRónur. AV TÍ AT FØROYINGAR HAVA SELT 3/4 AV PARTABRØVUNUM Í BAKKAFROST TIL ÚTLENDINGAR, ERU TAÐ ÚTLENDINGAR SUM EIGA STØRSTA PARTIN AV FELAGNUM Partabrøvini, sum BankNordik og Betri samtakið áttu í Bakkafrost hava í dag 12 ferðir tað virði, sum tey vórðu seld fyri í 2010