hósdagur 1. mars 2018síða 9

FRÍGGJADAGUR 2. MARS 2018 SOSIALURIN 26 9 Kunnu fáa niðurgongd í búskapinum í ár Búskaparráðið roknar við lítlum búskaparvøstri í ár, og møguleiki er fyri niðurgongd. Orsøkirnar eru minkandi fiskikvotur, hægri oljuprísir, minni tøka í alivinnuni og væntað prísniðurgongd EYÐUN KLAKSTEIN S einastu fýra árini hava Før­ oyar havt millum 5,6 og 7,5 prosent í búskap­ar­vøkstri, men nú rokn­ar Bú­skap­ar­ ráðið við, at bú­skap­ar­vøkst­urin í ár minkar niður í 0,5 pro­sent, og møgu­leiki er fyri, at tal­an verður nið­ur­gongd bú­skap­in­um. Tað stendur at lesa í frágreið­ing­ ini, sum Búskaparráðið legði fram í gjár. – Gongdin í føroyska búskap­ inum seinastu árini hevur verið ser­lig vegna óvanliga nógv við­rák viðvíkjandi laksa- og olju­prís­um, uppsjóvarnøgdum og lands­kassa­ halli (fram til 2016) í einum upp­ gang­andi hákonjunkturi. Hetta hev­ur gjørt tað trupult at gera stutt­siktaðar forsagnir. Síðan 2009 hevur tað stórt sæð verið vøkst­ ur í fiskavøruútflutninginum á hvørjum ári, og talan er um væl meira enn eina tvífalding í fiska­ vøru­útflutningsvirðinum, sigur Búskaparráðið í sínari niðurstøðu. Búskaparráðið hevur endurmett vøksturin í BTÚ í leypandi prísum fyri árini 2017-2018. Búskaparráðið metir nú, at vøksturin í 2017 var eitt vet hægri enn í undanfarnu frá­greið­ing, og vøksturin í 2018 at verða nakað væl lægri enn áður mett. Búskaparráðið ger vøksturin í fjør upp til 6,2 prosent, og roknað verð­ur við vøkstri á 0,5 prosent í ár. – Hesar broyttu metingarnar av búskaparvøkstrinum árini 2017- 18 stava frá nýggjum fortreytum. Út­ lit eru fyri eini minking í vøkstr­ in­um ella møguligari niður­gongd í 2018 vegna minkandi kvot­ur, hægri oljuprísir, minni vænt­aða tøku í alivinnuni og vænt­aða prís­nið­ur­ gongd, sigur Búskap­ar­ráðið, sum vísir á, at BTÚ-vøksturin í 2018 í leyp­andi prísum stavar í høvuðs­ heit­um frá innlendskum eftir­ spurn­ingi. Demografiskt trýst Búskaparráðið heldur, at størsta avbjóðingin hjá føroyska sam­ felagn­um er fíggjarliga haldførið, sum kemst av demografiska trýst­ inum. Føroyingar liva longri, og talið á eldri fólki fer at vaksa næstu 20 árini. – Demografiska trýstið tey næstu 20 árini fer at trýsta útreiðsl­ urnar í heilsuverkinum uppeftir, og tað sama verður galdandi fyri kostnaðin í eldrarøktini. Av­ leið­ingarnar gera tað neyðugt hjá ábyrgdarhavandi politiska myndug­leika, so neyvt sum gjør­ ligt, at meta um fylgjurnar, utt­an at lata seg misleiða av nú­ver­andi “góðu tíðunum”, “stóra arbeiðs­ virkn­inum” ella “vøkstr­in­um í fólka­tal­inum”, sigur Búskapar­ ráðið. – Eftir meting Búskaparráðsins er demografi-treytaði fíggjarligi haldføristrupulleikin tann størsta einstaka avbjóðingin hjá føroyska samfelagsbúskapinum. Búskaparráðið hevur ongantíð mett, at ein pensiónsnýskipan sum einsamalt tiltak kann loysa allan haldføristrupulleikan. Tí eru aðrar nýskipanir, ið geva sítt íkast til inntøkur hins almenna, neyðugar, um haldføristrupulleikin skal loys­ ast, sigur Búskaparráðið. – Til dømis er tað óhógv at pá­ standa, at komandi pensionistar, aft­aná eina pensiónsnýskipan, gjøgn­um teirra skatt og avgjøld fara at kunna fíggja allar eldra- útreiðsl­urnar til pensión og eldra- og heilsurøkt ella ein vaksandi part av hesum útreiðslum. Búskaparráðið eldur, at myndug­leikarnir mugu hækka pen­ sións­aldurin, so at hann samsvarar við hækkandi miðallívsævina hjá før­oyingum. Sagt við øðrum orð­ um: Føroyar liva longri, og tí mugu teir arbeiða longri, áðrenn teir lata seg pensiónera. Sverri Hansen, formaður í Búskaparáðnum, legði nýggja frágreiðing fram í gjár Varðin keypir høvuðssætið hjá BankNordik Varðin hevur keypt høvuðssætið hjá BandNordik í Havn fyri 140 milliónir krónur EYÐUN KLAKSTEIN B ankNordik og P/f Varðin skrivaðu í gjár undir avtalu, ið ber við sær, at bankin selur Varðanum høvuðssætið fyri 140 mió. kr. Sølan broytir tó einki fyri virksemið hjá BankNordik-samtakinum, og tí fara hvørki kundar ella starvsfólk at merkja nakra broyting. Tað boðar BankNordik frá. Tað var í fjør heyst, at Fíggjar­ eftirlitið gav BankNordik boð um at niðurskriva høvuðssætið í Tórshavn. Í tí sambandi varð høv­uðssætið niðurskrivað til 62 mió. kr. í roknskapinum hjá sam­ takinum – eitt virði, ið var væl lægri enn tað, sum bankin metti seg kunna fáa, um bygningurin varð seldur. Tí gjørdi bankin her­ fyri av at selja høvuðssætið, um eitt nøktandi boð fekst. Samráðingarnar millum Varð­ an og BankNordik hava gingið væl, og báðir partar eru væl nøgd­ ir við avtaluna. – Hóast bygningurin nú hevur fingið nýggjan eigara, verður hann framhaldandi høvuðssæti hjá BankNordik- samtakinum. Á tann hátt fær sølan als onga ávirk­ an á okkara dagliga virksemi, og hvørki kundar ella starvsfólk fara at merkja nakra broyting, sig­ur Árni Ellefsen, forstjóri í Bank­ Nordik. Keypsavtalan er treytað av góð­kenning frá partaeigarunum í P/f Varðanum, og væntandi verð­ ur keypið samtykt á aðalfundi innan eina viku. Umframt søluna av bygninginum hava partarnir gjørt ein langtíðar leigusáttmála. BankNordik fer at leiga bygningin í 15 ár við møguleika fyri at leingja tíðar- skeiðið við 5 árum.  – Vit eru fegin um, at Varðin, sum er ein sterk føroysk fyritøka, hev­ur víst áhuga fyri hesum lang­ tíðar leigusamstarvi um høvuðs- sætið, sigur Árni Ellefsen. Árliga leigan verður umleið 5 mió. kr., og tað metir bankin vera rímiligt. BankNordik varðveitir allan ræðis­rætt yvir økinum rundanum høvuðssætið, meðan samtakið leigar bygningin. Nú søluavtalan er undirskrivað, fer BankNordik at inntøkuføra 70 mió. kr. fyri skatt í roknskapinum fyri 2018. Varðin fer nú at eiga hendan bygningin í Havn