fríggjadagur 5. november 2004síða 15

28 Nr. 212 - 5. november 2004 Nr. 212 - 5. november 2004 29 Jaspur Vang Valevni Sambandsfloksins á Tvøroyri. Kommunur í londunum uttan um okkum leggja saman, eins og alt fleiri føroyskar kommunur leggja saman. Somuleiðis leita lond, felagsskapir og vinnuvirkir, hvør í sínum lag saman í størri eindir. Yvirskipaða endamálið við nevndu samanlegg- ingum er m.a. at ratio- nalisera raksturin, menna um- og fyrisitingar og í felag vinna størri fíggjar- liga, politiska og hugsjón- arliga styrki og ávirkan. Í og við at Suðuroy harum- framt er eitt vinnuøki fyri seg, ein arbeiðsmarknaður fyri seg, eitt eldraøki fyri seg, eitt skúla- og mentun- arøki fyri seg og til seinast, men ikki minst, eitt val- dømi fyri seg, er í mínum hugaheimi nógv, sum talar fyri, at Suðuroy hevði staðið munandi sterkari sum ein kommuna. Gongdin seinastu mongu árini. Tað er eingin loyna, at gongdin í Suðuroy seinastu mongu árini hevur verið tann skeiva vegin. Vit kunnu m.a. staðfesta, at fólkatalið hevur verið - og er fallandi, eins og arbeiðs- loysið er vaksandi og størri enn aðrastaðni í landinum. Inntøkugrundarlagið í oynni er í ov stóran mun beinleiðis tengt at fiski- vinnuni og tí óstøðugt, eins og meðalinntøkan er ov lág í mun til onnur øki í land- inum. Vanda- miklasta av- leiðingin av hesari skeivu gongd er, at aldursbýtið gerst alt meira avlagað, t.v.s. at talið av ungum fólki og fólki í vinnuførum aldri alsamt minkar í mun til talið av eldri fólki. Hvat er orsøkin ? Orsøkirnar til skeivu gongdina í oynni eru part- vís at finna í førda lands- politikkinum og partvís her í oynni. Heldur ikki kunnu vit síggja burtur frá, at í londunum uttan um okkum er gongdin tann, at útjaðarøkini vikna í mun til meginøkini. Tí mugu vit ásanna, at tað ikki finnast lættar og skjótar loysnir á trupul- leikunum, og at tað fyrst og fremst áliggur okkum, sum búleikast í oynni og ser- stakliga teimum vit velja at umboða okkum lands- og kommunupolitiskt, at ganga undan í einum mið- vísum, tvørpolitiskum yvirskipaðum arbeiði at menna oynna sum eina heild. Vilja vit munandi broyt- ingar, mugu vit fremja munandi broytingar. Ver- andi kommunuskipan í oynni hevur ikki megnað at forða skeivu gongdini. Heldur ikki verandi sam- starv - ella rættari, tørvurin á slíkum - millum lands- og, kommunupolitikarar og aðrar áhugabólkar í oynni hevur megnað at venda skeivu gongdini. Kommunupolitikarar hava tí skyldu at finna fe- lags stev á eitt nú skúla- økinum, eldraøkinum og mentunarøkinum, eins og tá umræður at skapa vinn- uni bestu karmar at virka undir og ungdóminum góð kor at veksu upp - og búnast undir. Soleiðis verður fíggjarlig, politisk og hugsjónarlig orka skila- best nýtt, um vit lyfta í felag. Harumframt hava komm- unu- og landspolitikararnir í samstarvi við ymisku áhugabólkarnar í oynni skyldu til í størst møgulig- an mun at finna felags landspolitiskt stev, fyri síðani at gera sína ávirkan galdandi landspolitiskt, eitt nú umvegis kommunalu felagsskapirnar og umvegis landspolitikararnar, sum valdir eru í oynni. Hettar soleiðis at landspolitiska orkan í oynni kann verða nýtt á skilabesta hátt, held- ur enn sum nú, har lands- politikarar, hvør í sínum lag, profilera seg fyrilitar- leyst. Landspolitiskt hevði tað yvirskipað verið munandi skilabetur, um oyggjn var ein kommuna, sum savn- aði, samansjóðaði, undir- bygdi og framsetti krøv og uppskot til loysnir - allari oynni til frama. Her kunnu vit nevna uppskotið frá landsstýrinum um bygging av skúladepli í Hovi og ellis- og røktarheimi í Vági sum dømi um, í hvussu stóran mun tørvandi sam- starv skaðar oynna. Eldraøkið Stórrakstrarfyrimunirnir við at byggja stórt, heldur enn at byggja smátt á eitt nú eldraøkinum, áttu at veri eyðsýntir. Tá talan er um hjálp til okkara eldru, sum eru før fyri - og ynskja at verða búgvandi heima, er tað væl eisini munandi bíligari at reka eina felags tænastu til hesi okkara eldru, heldur enn at hvør kommuna sær umsitur og rekur tílíka tæn- astu. Eitt skúla- og mentunarøki Tá hugsað verður um eitt nú framhaldsdeild fólka- skúlans, kvøldskúlaundir- vísingina og musikskúla- undirvísingina, hevði eitt skipað samstarv um alla oynna kunna havt við sær eitt størri næmingatal. Har- við hevði verið skapt grundarlag fyri fleiri og meiri fjøltáttaðum undir- vísingartilboðum, eins og verandi játtanir á økjunum kundu verið betur gagn- nýttar. Rakstrarfyrimunir Ein kommunal eind, heldur enn 7 kommunur, áttu at havt við sær ein bíligari rakstur, eins og ein stór kommunal eind í oynni hevði verið før fyri at rikið eina eitt nú løgfrøðiliga og byggitekniskt sterkari um- siting, enn smáu eindirnar hvør sær eru tað. Havandi í huga tosið um at leggja alt fleiri málsøki út til komm- unurnar at umsita, verður helst neyðugt við munandi sterkari kommunalari um- siting í oynni, uttan mun til um kommunurnar leggja saman ella ikki. Soleiðis hevði heldur ikki verið neyðugt at latið eins nógvan pening av oynni fyri eitt nú løgfrøði- ligar og byggitekniskar tænastur, sum vit gera tað í dag. Sum einfalt dømi um rakstarfyrimunir kann eis- ini nevnast, at um oyggjin var ein kommuna, høvdu løn, fundarpeningur og aðrar samsýningar til 1 borgarstjóra og 9 ella 11 býráðslimir verið munandi lægri, enn tilsvarandi út- reiðslur til núverandi 7 bý- og bygdaráðsformenn og einar 43 bý- og bygda- ráðslimir. Frá sundurlyndi til samanhald Eg trúgvi eisini, at um oyggjin var ein kommuna, hevði tað í sjálvum sær havt við sær, at suðuroyingar í størri mun sóu - og stóðu saman um oynna sum eina heild. Hettar soleiðis, at eitt nú toganin millum bæði tey størru plássini í oynni við tíðini fekk ein enda og sundurlyndi varð vent til felags stev og tvørpolitiskt samstarv. Av tí at tað í Suðuroy eru tvær javnt stórar kommun- ur, er truplari at leggja saman í eina kommunu her suðuri, enn tað hevur verið í teimum økjum, har fleiri minni kommunur hava savnað seg um eina størri kommunu. Tí er tað eisini heilt náttúrligt, at demo- kratiska tilgongdin hevur tikið longur tíð her í oynni, enn aðrastaðni í landinum. Tvær kommunur Verður oyggjin løgd saman í tvær kommunur, verður eftir mínum tykki enn størri gjógv millum ta, vit í dag tíverri alt og ofta nevna sunnaru - og norðaru hálvu, rakstarligu fyrimunirnir verða ov smáir, eins og fólkatalsligu - og fíggjar- liga fyrimunirnir verða ov smáir og politiska slag- kraftin tilsvarandi minni. Samanumtikið Grundað á tey yvirskipaðu viðurskifti, sum eru nevnd omanfyri og við atliti til gongdina uttan um okkum, er tíðin eftir mínum tykki búgvin til at leggja oynna saman í eina kommunu. Hettar eigur at verða gjørt sum skjótast, soleiðis at vit ikki gerast eftirbátar í mun til onnur øki í landinum. Robert Vilhelmsen Valevni Javnaðarfloksins - listi C Øll eru ivaleyst samd um, at tað skal verða trygt og pláss fyri øllum borgarum í ferðsluni - í koyristóli, í barnavogni, á súklu, til gongu, motionistar, ella í einum hvørjum akfari. Veruleikin er tíverri ein heilt annar. Tað er eitt undur at ikki enn fleiri óhapp henda við ringast hugsandi fylgj- um. Sambært hagtøl frá Ráðnum fyri ferðslu- trygd er títtleikin á óhappum við álvarslig- um fylgjum, umleið tvífalt so stórur í mun til fólkatalið í hinum norð- urlondini og nógvar ferðir størri enn í Svø- ríki. Hesin veruleiki eig- ur at takast í størsta álv- ara í sambandi við skip- an av ferðslutrygdini í kommununi. Í Havnini eru fleiri dømi um høvuðsvegir við nógvari og tungari ferðslu har ferðslutrygd- in er út av lagi vánalig. Sum dømi kann nevnast Varðagøta, sum bert partvíst hevur gongu- teigar hóast hon er høv- uðsferðsluæðr til tveir av størstu skúlunum í kommununi, umframt barnagarð og vøggu- stovu. Umframt, at tað vanta gonguteigar, er Varðagøta sera vanda- mikil við fleiri vegamót, ringt ella onki útsýni og onki sum avmarkar ferð- ina á hesum støðum. Neyðugt verður at seta ferðslutrygdina í hásæti, fyribyrgja, gera pláss fyri øllum og at gera hetta í tøttum samstarvi við m.a. Ráðið fyri ferðslutrygd, skúlar og løgregluna. Við tínum stuðli og at- kvøðu fer hetta at verða eitt av mínum fremstu málum at fremja í Tórs- havnar kommunu. Tryggleiki og lívsvirði - til allar borgarar! Tryggleiki og pláss til øll í ferðsluni VIÐMERKINGAR Hans Albert Hansen Hoyvík Valevni Sambandfloksins www.hansalbert.com Sera umráðandi er at fáa gongd aftur á leirdúgvu- skjótingina í Havn. Sjálvandi eiga vit í høv- uðsstaðnum at hava slíkar møguleikar. Veiðifelagið Byrsu- múli hevur í skjótt 10 ár verðið forðað í at framt skjótivenjingar og skjótikappingar í Sand- víkum. Hesi viðurskifti mugu fáast í rættlag sum skjótast. Tá hugsað verður um trygd í samband við veiðu í Føroyum, hevur eitt slíkt skjótifelag góð- ar møguleikar at hava skjóti- og trygdarskeið. Slík skeið áttu at verið partur av einari broyttari veiðilóggávu. Sandvíkar eru ser- stakliga vælegnaðar til skjótibreytir. Við nýggj- ari útgerð er gjørligt at skjóta, uttan at hetta misprýðir náttúruna. Eru umstøðurnar nóg góðar letur hetta eisini møgu- leikar upp fyri, at ferða- fólk kundu komið hendavegin á "skjóti- feriu"at skotið til máls, nakað á sama hátt, sum tá ferðafólk spæla golf. Byrsumúli skal ikki bíða longur, men hava eina skjótibreyt sum skjótast, hesum vil eg arbeiða fyri. VAL04 Skjótibreyt í Sandvíkum við stórum møguleikum VAL04 Saman stendur Suðuroy sterkari VAL04 Gjald fyri valgreinar Nú kommunuvalið er lýst, og fleiri vallistar eru almannakunngjørdir, fara vit eins og til undanfarin val at taka gjald fyri valgreinar. Gjaldið fyri valgreinar er hálvur lýsingaprísur. Sosialurin C M Y K 29 28