mánadagur 9. apríl 2018síða 5

5 Mánadagur 9. apríl 2018 · Nr. 40 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 senn. Hóttanin hongur yv­ir teimum, tí arbeiðs- og upp­ ihaldsloyvið ­s­kal end­ur­ nýggj­ast hvørt ár, sigur leið­ arin í Kvinnuhúsinum. Sambært út­lend­inga­stov­ uni fingu 61 fólk, sum ikki hava norðurlendskan rík­is­ borg­ar­arætt, uppihaldsloyvi í Før­oyum í sambandi við ­fam­ilju­sameining í fjør. Talið hev­ur verið støðugt tey sein­ astu fimm árini. – Útlendsku kvinnurnar, sum hava børn við før­oysk­ um monnum, eru allarmest bangn­ar fyri at verða send­ ar av landinum og ikki fáa børnini við, sigur Elin Rein­ ert Planck. Hesin óttin ger seg eisini gald­andi millum útlendskar kvinn­ur, sum liva í harðligum par­løgum í Danmark. Har vísa kanningar, at nógvar serliga filippinskar og tai­ lendsk­ar kvinnur tora ikki at fara frá manninum, tí tær kunnu ikki vera vísar í, at tær sleppa at verða verandi í Dan­mark. Ein annar trupulleiki hjá hesum kvinnum er, at í heim­landinum hevur hjúna­skiln­aður við sær, at ein missir status. Millum tey, sum koma úr fátækum korum, verður hild­ið, at ein hvítur maður er tað sama sum ríkidømi. Blíva tær so skildar frá hvíta mann­i­num, so missa tær status í heim­ landinum, og tí er tað nógv betri fyri tær at verða ver­ andi í Føroyum, greiðir Elin Rein­ert Planck frá. – Tær vilja eisini geva børnu­num so góð kor, sum til ber, og vilja verða búgvandi her fyri at geva teimum allar teir møg­u­leikarnar, sum eru í før­oyska samfelagnum, ­leggur hon afturat. Vita ikki um Kvinnuhúsið Av tí at kvinnurnar eru so av­byrgdar og ikki skilja før­ oyska málið, so vita tær flestu als einki um Kvinnu­ hús­ið, ella hvat Kvinnuhúsið kann bjóða teimum. Frætta tær um Kvinnuhúsið, so vita tær heldur ikki, um hetta bara er eitt annað slag av fongsli, og tí eru tær bangnar. Í flestu førum er tað ar­ beiðs­gev­arin, starvsfelagar, grann­ar ella onkur av lands­ monn­u­num hjá kvinnuni, sum er fyri harðskapi, ið greiða henni frá um Kvinn­u­ hús­ið. Kvinnurnar, sum liva í par­løgum við harðskapi og hótt­anum um harðskap, hava sjáldan sagt nakað um harð­skapin við nakran, men onn­ur leggja til merkis, at alt rugg­a­r ikki rætt, og vísa teim­um til Kvinnuhúsið og greiða teimum frá hvørjari hjálp, tær kunnu fáa her, sig­ ur Elin Reinert Planck. Tær flestu hava liva við harð­skap­i­num í fleiri ár, áðr­ enn tær venda sær til Kvinn­ u­húsið. – At venda sær til Kvin­n­ u­hús­ið, er ikki tað fyrsta, ein ger. Tær hava bitið nógv í seg leingi, áðrenn tær koma her, greið­ir Elin Reinert Planck frá og leggur afturat, at hesar kvinn­urnar høvdu fegnar vilj­að havt parlagið at rigga. – Tær eru bangnar, tá tær koma her. Tað eru all­ ar kvinnur, sum liva í par­ løg­um við harðskapi. Men tær kenna seg skjótt væl á Kreppu­miðstøðini. Her kunnu tær sova trygt, sigur leið­ar­in í Kvinnuhúsinum. Tora ikki at melda mannin Kvinnurnar aftra seg fyri at melda mannin, sum fremur harð­skapin. Høvuðsorsøkin er, at tær eru bangnar, greiðir Elin Reinert Planck frá. Hon leggur afturat, at í flestu førum verður einki revsi­mál burtur úr kortini, tí tá skal talan vera um rætti­ liga grovan harðskap. Tað krev­ur eisini, at kvinnan fer til lækn­an beinanvegin og fær prógvað skaðan, og tað hev­ur hon ofta ikki orku til. – Tað er heldur ikki allur harð­skapur, sum sæst á kropp­inum, greiðir hon frá. Hagtølini hjá Kvinnu­ húsinum vísa, at menninir gev­ast ikki at fremja harð­ skap móti kvinnunum, eft­ir at tær eru rýmdar frá teim­ um. – Nógvir menn halda fram at plága kvinnurnar, eft­ir at tær eru farnar frá teim­um, sigur leiðarin í Kvinnu­húsinum. Hon vísir á, at hó­ast harðskapurin er tann sami, sum hann altíð hev­ur verið, so hava alnótin og sosialu miðlarnir havt við sær, at tað eru so nógv fleiri mátar at gera seg inn á hvønn annan í dag, enn tað vóru fyrr. – Nú kunnu teir eisini gera seg inn á kvinnurnar við far­ tel­efonini og á sosialu miðl­ u­num, og á alnótini ber til at fáa nógv hugskot, hvussu ein kann fremja harðskap, sigur leið­ar­in í Kvinnuhúsinum. Málundirvísing eitt krav Elin Reinert Planck heldur, at hóast kunningin til út­ lend­i­ngar í Føroyum er bliv­in nógv betri, so er neyðugt at tryggja sær, at allir út­lend­ ing­ar í landinum fáa ta neyð­ ugu kunningina. Hon heldur, at mál­und­ ir­vísing eigur ikki bara at vera eitt tilboð, men at tað eig­ur at vera eitt krav, at all­ ir útlendingar fáa holla und­ irvísing í føroyska málinum. – Øll áttu at fingið eitt hald­gott skeið í føroyskum, sigur Elin Reinert Planck og leg­gu­r afturat, at Tórshavnar komm­una hevur eitt gott skeið, har útlendingar læra um mál og mentan. – Skeiðið átti ikki at verið eitt til­boð. Tað átti at verið eitt krav. Tað er alneyðugt at læra før­oyska málið og læra um føroyska mentan, um út­lend­ingar skulu koma inn í tað føroyska samfelagið. Mál­ið er grundarlagið ­und­ ir integratión, sigur hon av­ gjørd. Hon greiðir frá, at út­ lendsk­ar kvinnur, sum hava gist á Kreppumiðstøðini, varð­veita sambandið við Kvinn­u­húsið og koma har við brøvum frá eitt nú mynd­ ug­leikum og rætt­ar­skip­anini fyri at fáa starvsfólkini at um­seta tey. – Brøvini eru á føroyskum og eisini viðhvørt á donskum, og tær hava ongan livandi møg­u­leika at vita, hvat tey snúgva seg um, tá tær ikki duga málið, sigur Elin Rein­ ert Planck. Kvinnuhúsið komið fyri at vera Tað er framvegis tørvur á Kvinnu­húsinum, sum í 27 ár hev­ur upplýst um harðskap í par­løgum og hevur vegleitt og hjálpt kvinnum, sum eru fyri harð­skapi. – Kvinnuhúsið er fram­ veg­is neyðugt. Tíverri vænti eg, at vit fara altíð hava hava brúk fyri Kvinnuhúsinum, sig­u­r Elin og vísir á, at hesi ár­ini er nógv meira ljós varp­ að á harðskap, og at ein skal ikki finna seg í at liva við harð­skapi. Hetta sæst eisini aft­ur í hagtølunum hjá Kvinnu­ húsinum. Tølini vísa, at kvinn­urnar, sum leita sær hjálp í dag, eru væl yngri, enn tær vóru fyrr. Fyrr vóru kvinnurnar ofta í 50-unum ella 60-un­ um, tá tær vendu sær til Kvinn­u­húsið at fáa hjálp. Tær bí­ð­aðu, til børnini vóru bliv­in vaksin. Soleiðis er ikki longur. Miðalaldurin á kvinn­ u­num, sum biðja um hjálp at koma burtur úr harðligum par­løg­um, er lækkaður nógv, og nú eru tær flestu í 30-u­ num ella 40-unum. Leiðarin í Kvinnuhúsinum vísir á, at ein annar stórur mun­ur er eisini, at í dag er kvinnan ikki so bundin fíggj­ ar­liga av manninum, og tað gev­ur eitt stórt frælsi til at broyta støðuna, sum hon er kom­in í. nna á Kreppu­ tlendsk – Tølini eru sjálvandi lítil, men tað kemst ikki uttanum, at út­lendskar kvinnur, sum eru fyri harðskapi og gista á Kreppu­miðstøðini, eru lut­falsliga sera nógvar, sigur Elin Reinert Planck, sum er leið­ari í Kvinnuhúsinum.