hósdagur 22. mars 2018síða 10

FRÍGGJADAGUR 23. MARS 2018 SOSIALURIN 35 10 LÍVSSTÍLUR SKEIVUR KOSTUR TIL BØRN ELVIR TIL MØÐI OG ØÐI Er matpakkin til børnini ikki so mikið fjølbroyttur, at kroppurin fær føðsluevnini, ið honum tørvar, er tað skjótt, at barnið ikki orkar tað, sum tað eigur. Tað sigur Sølvá Jansdóttir Joensen, yrkisbachelorur í føðslu og heilsu, sum heldur, at nógv foreldur vita ikki nóg mikið um heilsugóðan kost MILDRIÐ JACOBSEN MILDRID@SOSIALURIN.FO S keivur kostur hevur stóra ávirkan á gerandisdagin hjá barninum. Útlendskar kanningar vísa, at eitt barn, sum ikki fær tey føðsluevnini, sum tað hevur tørv á, verður ávirkað bæði sálarliga og kropsliga. Eitt nú orkar barnið ikki at spæla, og tað verður ringt at fáast við. Eisini vísa kanningar, at evnini hjá barninum at læra verða ávirkað av skeivum kosti. Flestu børn eru á stovni ella í skúla ein stóran part av degnum, og tí er sera týðandi, at matpakkin er fjølbroyttur og nøktar tørvin á føðsluevnum. – Skal barnið hava orku til dagin, er tað umráðandi, at tey røttu føðsluevnini eru í matpakkanum. Maturin skal vera fjølbroyttur, so kroppurin fær alt tað, sum honum tørvar, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen, sum er yrkisbachelorur í føðslu og heilsu. Hon sigur, at er matpakkin ikki nøktandi, so er tað skjótt, at barnið ikki orkar tað, sum tað eigur. Avleiðingarnar kunnu verða bæði møði og øði, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen. Tann góði matpakkin Spurd hvat foreldur skulu hugsa um, tá tey smyrja matpakka til barnið, sigur Sølvá, at tað er fyrst og fremst umráðandi, at mat­pakk­ in er fjølbroyttur, mettar væl og gev­ur barninum orku til dagin. Hon mælir til at fylgja teimum tíggju kostráðunum, um tú vilt tryggja tær, at barnið fær nóg nógv føðslu­evni. Í einum matpakka, sum er í sam­ svari við kostráðini, eru rugbreyð ella grovari breyð, grønmetisstavar ella salat, høsnarungi, ostur ella egg sum viðskeri, minst eitt slag av fiska­viðskera og frukt. Ov lítið upplýst Sølvá Jansdóttir Joensen heldur, at foreldur verða ov lítið upplýst um, hvussu týdningarmikil maturin er fyri børnini. – Foreldur áttu at verið betur upplýst um, hvat heilsugóður kost­ur er, soleiðis at tey kunnu læra børnini góðar matvanar, sigur Sølvá og leggur afturat, at so høvdu for­eldur eisini verið betur før fyri at smurt børnunum spennandi og heilsu­góðar matpakkar. Hon heldur, at tað átti at verið skipað fyri eitt nú kunn­ing­ar­kvøld­ um í skúlum og dagstovnum, har fak­fólk innan heilsu og føðslu kundu greitt frá, hvussu stóran týdn­ing tað hevur, at barnið fær heilsugóðan kost. Eisini kundu for­ eldur fingið útflýggjað ein bókling við kunnandi tilfari um kost og heilsu, sigur Sølvá Jansdóttir Joen­ sen. Sølvá heldur, at tá foreldur gera matpakkar í dag, so eru tað fram­ vegis nógv, sum ikki gera so nógv burturúr. Tey leggja tvær breyð­ flís­ar saman við livurpostei og pakka tær í plastfilm, og tað er tað. – Tað er helst tí, at nógv fólk hava ikki stundir til at smyrja, skera og flysa til matpakkan. Og tað, haldi eg, er sera óheppið, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen. Hon ásannar, at tað tekur tíð og krevur orku at gera spennandi mat­ pakk­ar. Eini góð ráð, um tíðin ikki røkk­ur, eru at smyrja matpakkan um kvøldið. Tað ber væl til, sigur Sølvá, sum heldur, at ein orsøk til, at nógv ikki gera so nógv burtur úr matpakkanum, er helst, at børnini eru ikki von við aðrar matpakkar enn breyð við livurpostei, og tí seta tey ikki krøv um ein øðrvísi mat­ pakka. Sølvá leggur kortini afturat, at tað er fleiri, sum eru tilvitað um kost og tí gera nógv burtur úr mat­ pakkunum hjá børnunum. Matarskipan ongin loysn Sølva Jansdóttir Joensen, B.A. í føðslu og heilsu, heldur ikki, at tað hevði verið ein loysn fyri øll at skift matpakkarnar út við eitt slag av matarskipan ella kantinu á dag­ stovn­um og á skúlum. Hon vísir á, at tær matar­skip­an­ ir­nar, sum hevur kennir til, eru als ikki nøktandi. – Tað tykist sum um, at tað er ikki nóg mikið av peningi. Bíligar vørur verða keyptar, so maturin røkur til so nógv sum møguligt, og tað verður als ikki hugsað um góðsk­una, sigur Sølvá. Hon sigur, at skulu matar­skip­ anir ella kantinur setast á stovn í skúlum og dagstovnum, so skulu tær lúka høg krøv innan føðslu og heilsu, um øll skulu fáa ágóðan av tí. – Maturin skal vera fjølbroyttur, heilsugóður, vælsmakkandi, menn­ andi og spennandi fyri børnini. Og fakfólk innan mat og heilsu mugu standa aftan fyri eitt slíkt konsept, so børnini fáa góðar matvanar, mat­mót og heilsugóðan kost dag­ liga, sigur hon. Ein slík skipan, sum lýkur krøv­ini innan føðslu og heilsu, og sum fakfólk standa fyri, hevði gagnað teimum, sum í dag fáa ein matpakka, sum ikki er í sam­svari við tey tíggju kostráðini, sigur Sølvá Jansdóttir Joensen, yrkis­ bachel­orur í føðslu og heilsu. Tey tíggju kostráðini: Et fjølbroytt, et ikki ov nógv og ver kropsliga virkin Et frukt og nógv grønmeti Et meira fisk Vel fullkorn Et soltið kjøt og soltnan kjøtviðskera Vel soltnar mjólkarvørur Et minni mettað feitt Et mat við minni salti Et minni sukur Drekk vatn Kelda: Danska Matvørustýrið Góð ráð til kræsin børn At nógv børn eru kræsin, er ongin loyna. Sølvá Jansdóttir Joensen heldur, at bestu ráðini til tey, sum hava eitt kræsið barn, er at blíva við at bjóða barninum ymiskan mat, lata barnið royna matin, nerta við hann og smakka á hann og eisini sleppa at greiða frá, hví barninum dámar ella ikki dámar matin. – Eg haldi, at tað snýr seg um at geva barninum matmót. Vís barninum ymiskar matvørur, tak barnið við í matgerðina og skapa áhuga fyri matinum, sigur hon.