hósdagur 3. mai 2018síða 17

FRÍGGJADAGUR 5. MAI 2018 SOSIALURIN 50 17 - Loysnin er at leggja fokus á sam­starv, samskipan og samskifti. Skjøtul er settur á arbeiði at tal­ gilda upplýsingar og veita hvørj­ um øðrum atgongd til hesar upp­ lýs­ingar tvørturum landamørk. Tað boðar frá góðum og vónandi førir tað við sær, at føroyska sjúkra­hús­verkið fær atgongd til viðkomandi upplýsingarnar í danska sjúkrahúsverkinum og um­ vent, sigur Durita Tausen. Harumframt eftirlýsir Krabba­ meinsfelagið, at sjúklinga­sam­ skiparar verða settir í starv í Før­oy­um, ið skulu samskipa sjúk­ linga­gongdina hjá hvørjum ein­ støk­um sjúklingi. - Sjúklingasamskiparin verður bindi­liðið millum sjúklingin og skipan­ina. Hann er umboðið hjá sjúk­linginum, og heldur skil á ting­ unum, samlar træðrir, og er sjúk­ ling­urin í iva um svar ella annað, so kann sjúklingasamskiparin fáa fatur á røttu fólkunum ella kanna í skipanini og fáa svar. Tað ger, at sjúk­ lingurin kennir seg í tryggum hond­ um, greiðir Jansy Gaardlykke frá. Eitt sum tær vóna ein slíkur sjúk­lingasamskipari kann hjálpa upp á, er kenslan hjá sjúklingum av, at tey eru slept upp á fjall, tá ið tey ikki vita hvønn tey skulu venda sær til. - Tað sum vit javnan síggja, er at tá fólk eru komin aftur úr út­lond­ um, og skulu halda fram við viðgerð í Føroyum ella aðrastaðni, so hava summi kensluna av, at tey eru slept upp á fjall. Tey vita ikki hvønn tey skulu venda sær til, so tey ringja til okkara. Tá hjálpa vit teimum at fáa fatur á rætta viðkomandi, sigur Jansy Gaardlykke. Heildartilgongd Eitt annað átak, ið kann bøta mun­andi um kunningina hjá sjúk­lingum, tá ið tey fáa staðfest krabba­mein, er ein heildartilgongd fyri hvørt einstakt slag av krabba­ meini. - Tað hevði gjørt, at sjúklingurin og starvsfólk vistu beinanvegin hvør ætlanin er frameftir, sigur Durita Tausen. Føroyskir sjúklingar verða sum nú er partur av donsku heildar­til­ gongdini, tá tey verða innløgd í Dan­mark, men tann tilgongdin endar, tá sjúklingurin kemur aftur til Føroyar. - Ein føroyskur sjúklingur byrjar og endar vanliga í Føroyum. Tí ynskja vit eina heildartilgongd, ið kann fylgja allan vegin, sigur Durita Tausen. Ein slík skipan hevði ført til, at sjúk­lingurin fekk eina ávísa trygd fyri hvat fór at henda næstu tíðina. - Tey fáa beinanvegin at vita hvør viðgerð bíðar og hvussu leingi við­gerðin ætlandi fer at taka. Tað kann vera, at tað er ávís bíðitíð at koma í viðgerð, men tað er gott at fáa at vita beinanvegin, at tað er ikki tað, at tey eru gloymd. Tað kann sissa sjúklingin, og er so okkurt, ið ikki riggar í tilgongdini, so er skjótt at fanga trupulleikan, sigur nevndarforkvinnan. Tíðin er avgerandi Løgtingið samtykti í farnu viku eitt uppskot til samtyktar um at inn­føra viðgerðartrygd í føroyska heilsu­verkinum. Tað merkir at inn­an eitt ávíst tíðarskeið, so skulu allir persónar fáa viðgerð, um illgruni er um, at tey hava eina sjúku. Tað fegnast tey í Krabba­ meins­felagnum um. - Slík trygd er ikki sum nú er. Tíðin hevur so ræðuliga nógv at siga, tá sjúkan rakar. Fyri at útlitini skulu vera so góð sum gjørligt, er týdn­ingarmikið, at koma í viðgerð skjót­ast gjørligt, sigur Durita Taus­ en. Í kanningini verður eisini víst á, at ávís misnøgd er við skipanina við fylgjara. Sum nú er fáa 54 pro­ sent av teimum sjúklingum, ið verða send av landinum, fylgjara við sær. Men kanningin vísir, at sjúk­lingar meta talan er um eina so týdningarmikla tænastu, at 22 prosent av teimum, ið ikki fáa peng­ar játtaðar til ein fylgjarar, sjálvi rinda fyri ein. Tað er nakað, ið tey í Krabbameinsfelagnum vóna kann broytast. - Sum felag halda vit, at øll skulu fáa tilboð at fáa fylgjara. Tað eru fleiri orsøkir til at tað er neyðugt, m.a. tí at man kann vera illa fyri av við­gerðini og at tað kann vera ótrú­ligt ringt at fata boðini, ið blíva søgd eftir og áðrenn viðgerðina. Tað er ikki bara tí, at tað er á einum øðr­um máli, men mangan er man so bangin, at man yvirtulkar ella undir­tulkar boðini. Tí er gott at hava onkran við sær, siga tær báðar. Tær vísa eisini á, at vandi er fyri, at skipanin í dag ger mun á teim­ um, ið eru væl fyri og restini. - Fleiri rinda sjálvi fyri fylgjaran. Tá verður munur á hvussu nógvar pengar fólk hava. Tað er aftur ein óneyðug stúran og ótti. Fyri nøkr­ um árum síðani kom av og á fyri, at fólk gramdu seg um, at skipanin var órættvís. Serliga ringt var, tá ið tey bóru seg saman við onnur, ið høvdu fingið játtað fylgjara, og man sjálvur ikki fekk hóast um­ støðurnar at síggja til vóru tær somu. Tað kundi pína øgiligt hjá fólki, siga tær báðar. Hóast kritikkin í kanningini, so vísa tær báðar tó á, at nógvir batar eru gjørdir í tænastuni seinastu ár­ ini. - Sjúkrahúsverkið hevur gjørt meira og meira fyri at betra um tæn­astuna við fylgjara, og beina fyri øllum hugsandi munum. Ynski hjá okkum er, at hon verður enn betri, so at umstøður vera at geva øll­um tilboð um fylgjara, siga tær báðar. - Vit kunna ikki siga, at kanningin tók okkum á bóli. Sjálvi hava vit ikki tøl, men vit hava leingi havt varhugan av nógvum av tí, ið kemur fram í kanningini. Hendan kanningin staðfestir tað