týsdagur 8. mai 2018síða 10

Mikudagur 9. mai 2018 · Nr. 52 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 BÚSKAPAR­GRUNNUR SKAL TRYGGJA JAVNARI BÚSKAP Áðrenn tingið fór heim, vóru broytingar gjørdar í lógini um búskapargrunn Árni Gregersen Búskaprgrunnurin skal nú tryggja, at føroyski búskapurin verður meira støðugur og at vit sleppa undan stóru sveiggjunum. Áðrenn tingið fór heim samtykti tað fleiri broytingar í lógini um búskapargrunnin, sum ger grunnin til eitt betri amboð at brúka at stýra búskapinum við. Í endamálsgreinini stendur nú: § 1. Búskapargrunnur Føroya skal stuðla undir langtíðarhaldføri í einum sjálvberandi føroyskum búskapi við at virka fyri: a) búskaparligum sjálvbjargni, b) búskaparligum støðufesti/ konjunkturjavning og c) samhaldsfesti millum ættarlið Tað mest eyðsýnda í nýggju orð­ ingini er, at grunnurin skal virka fyri samhaldsfesti millum ættar­ liðini. Við øðrum orðum skal grunn­ urin eisini vera eitt av amboðunum, sum skal tryggja langtíðarhaldbari í føroyska búskapinum. Inntøkurnar Tað ber sjálvandi ikki til at seta ein grunn á stovn, uttan so at inntøkurnar verða eyðmerktar. Í nýggju orðingini stendur, at av teimum fyrstu 200 milljónunum sum landskassin hevur í avlopi skulu tær 40 milljónirnar í bú­skap­ ar­grunnin og helvtyin av yvir­skot­ in­um omanfyri 200 milljónir krón­ ur. Í lógini stendur eisini, at verða ognir hjá landinum einskildar, so skulu inntøkurnar beinleiðis í bú­ skap­argrunnin. Tað er soleiðis, at landið ofta hev­ur pening á bók og inntøkurnar av hesari kapitalrøkt fer eisini í grunn­in umframt tilfeingisgjøld frá fiski-, ali- og kolvetnisvinnuni. Í 2016 samtykti Løgtingið nakr­ ar broytingar í lógini um Bú­skap­ argrunn Føroya, soleiðis at partar av avlopi landskassans verða fluttir grunninum. Í viðmerkingunum til lógar­ upp­skotið um broytingarnar í Bú­ skap­argrunninum frá 2016 verð- ­ur harumframt staðfest, at áset­ ingarnar um útgjald skulu broyt­ast, um Búskaparagrunnur Før­oya skal gerast eitt virkið bú­skap­aramboð. Við hesum uppskotinum er ætl­ anin at gera ymiskar til­lag­ing­ar og broytingar í enda­mál­in­um, í inn­ tøku­partinum og við útgjalds­skip­ an­ini í lógini um grunn­in, soleiðis at Búskapar­grunn­ur Føroya fæst at virka sam­svar­andi ætlanum sam­ gong­unn­ar. Í broytingaruppskotinum skriv­ ar landsstýriskvinnan við fíggj­ar­ málum, Kristina Há­foss, Tjóðveldi, at við nýggju áseting­un­um í lógini fær Búskapargrunnur Før­oya við tíðini eitt stórt og muna­gott fæ. Fæið skal nýtast sum búskap­ ar­amboð, tá arbeiðast skal fyri at røkka endamálunum í lógini. Tá landskassin hevur avlop, verður 20 prosent av avlopinum niðanfyri 200 miljónir krónur og 50 prosent av avlopinum omanfyri 200 miljónir krónur flutt úr vanliga gjaldføri landskassans og spart saman sum partur av fænum í Bú­ skap­argrunni Føroya. Harvið verður hesin parturin ikki tøkt gjaldføri til íløgur og nýtslu í góðum tíðum. Hetta kann virka tálmandi fyri virksemið í góðum tíðum, og harvið javnandi fyri búskapin yvir tíð. Tá landskassin hevur inn­tøku­ minking, sum tá lágkonjunkturur er, kann realavkast av fænum í Bú­ skap­argrunni Føroya rindast inn á fíggj­arlógina. Tá landskassin hevur inn­tøku­ vøkst­ur, verður onki realavkast rindað úr grunninum inn á fíggjarlógina. Harvið kemur ein nýggj inntøka inn á fíggjarlógina, tá aðrar inntøkur minka, og hetta kann virka javnandi fyri virksemi landsins og harvið eisini fyri búskapin. Inntøkur frá einskiljingum og kolvetni, umframt av avlopi lands­ ins, gerast partur av fænum í Bú­ skap­argrunni Føroya heldur enn at fara inn á fíggjarlógina. Hetta er við til, at hesar inntøkur ikki koma at ávirka nýtsluna, og har­við búskapin, brádliga. Heldur fer realavkastið av hes­ um inntøkum at kunna nýtast javn­ andi fyri virksemi landsins, tá aðrar inn­tøkur minka. Tilfeingisinntøkur frá fiski­vinnu og alivinnu kunnu sveiggja nógv. Til tess at tryggja javnari inntøku frá hesi inntøkukeldu inn á fíggjarlógina, verða inntøkurnar javn­aðar umvegis Búskapargrunn Før­oya. Allar inntøkurnar verða flutt­ar í Búskapargrunnin, ið síðan virk­ar sum eitt filtur, har ein fast­ur part­ ur av inntøkunum fer inn á fíggj­ ar­lóg­ina, meðan all­ar hækk­ing­ ar omanfyri henda part­in, verða spard­ar saman í Búskap­ar­grunn­ in­um. Inntøkurnart verða so býttar í sjey partar, og rindaðar inn á fíggj­ ar­lógina í sjey eins stórum pørtum kom­andi sjey árini. Harvið fer ein framtíðar vøkstur í tilfeingisinntøkum ikki at ávirka fíggj­arlógina brádliga, men heldur líðandi og javnt sum ein meira støðug inntøkukelda. Hetta fer at virka javnandi fyri inn­tøkur landsins, og harvið eisini fyri virksemið og búskapin eisini. Landsstýrið og allir politisku flokkarnir eru samdir um, at Búskapargrunnur Føroya skal gerast til eitt búskaparamboð Kristina Háfoss, landsstýriskvinna við fíggjarmállum, legði uppskotið um broytingar fram.