hósdagur 17. mai 2018síða 18

FRÍGGJADAGUR 18. MAI 2018 SOSIALURIN 56 18 RUDDA FØROYAR 15. septembur er ætlanin at fáa 2.500 føroyingar út at rudda land okkara. Føroyar mugu taka ábyrgd av ruskinum í náttúruni, siga Sigrun Mohr og Elin Lindenskov. DANJAL AV RANA F yri nøkrum árum síðani blivu Føroyar í altjóða miðl­um lýstar sum órørd­ ar, ótarnaðar og óspiltar, eitt stað, sum enn var reint og skært. Kortini hava vit seinastu tíðina ferð eftir ferð sæð dømi um, at heilt so reinar eru Føroyar kanska ikki. Myndir av ravnum, sum nýti spreingitráðir at reiðrast við, heil­ir aliringar, sum liggja í sløast í fjørð­ uni, bilvrak sum rusta úti í hag­ an­um. Plastposar danda mill­um stein­arnar niðri við sjóv­ar­mál­an, tjøldr­ini við fjøturi um beinini – av plastikki. - Nú er tíðin komin at rudda Før­oyar, siga Sigrun Mohr og Elin Lindenskov, sum saman við FNU og Ringrás hava tikið stig til at lut­ taka í World Clean-Up Day í sept­ embur. Føroyski parturin hev­ur fingið heitið Rudda Føroyar. Føroyingar mugu eisini taka ábyrgd - Eg las um tiltakið onkustaðni og varnaðist, at á listanum yvir lut­ tak­andi lond vantaði Føroyar. Eg hugsaði, at tað bar ikki til, at vit ikki vóru við, tá so nógv onnur av heimsins londum vóru við. So eg setti meg beinanvegin í samband við Sigruna Mohr og spurdi, um hon var áhugað í at gera okkurt sam­an við mær, greiðir Elin Lind­ en­skov frá. Vit sita í Heilsumálaráðnum, har tær báðar, saman við Lindu Mac­Donald, hava sett Sirið Sten­ berg, landsstýriskvinnu í um­ hvørvis­málum, stevnu at greiða frá til­takinum. Sirið Stenberg sigur, at hon kenn­ir væl til trupulleikan við dálk­ing í náttúruni. - So seint sum mánadagin sóu vit eitt dømi, tá vit koyrdu gjøgn­ um Hvalbiartunnilin. Har, á ein­ um víkiplássið, hevði onkur verið og tømt skrelliposan, so har fleyt í ruski, segði lands­stýris­kvinnan, sum eisini luttók í rudd­ing­ar­ degn­um í Vágs kommunu, sum var herfyri. - Tá blivu vit ovfarin av at síggja, at lítið av burturkastinum vit funnu, var húsarhaldsburturkast, men øgiliga nógv kom frá vinnuni, segði Sirið Stenberg. Tað kann tó vera ymiskt frá staði til stað, tí fert tú oman í Sandá­gerð sæst týðiliga, at eisini nógv húsarhaldsburturkast endar á sjónum. 2.500 fólk skulu rudda 150 lond fara at luttaka í World Clean-Up day, ella alheims rudd­ ing­ardegnum, í ár, sum verður 15. sept­embur. Málið er at fáa fimm pro­sent av heimsins íbúgvum út at rudda hendan dagin. Í Føroyum vil tað siga eini 2.500 fók. - Endamálið við degnum er, um­framt at rudda eitt øki, at gera fólk meiri tilvitað um, hvussu nógv rusk vit skapa. Kanska kann tað fáa fólk at gera meiri burtur úr end­urnýtslu ella at keypa minni, sigur Sigrun Mohr. - Eg haldi, at Føroyar eiga at taka ábyrgd í tí ovurhondsstóru av­ bjóð­ingini, sum vit hava við ruski í náttúruni, sigur Elin Lindenskov. - Tað er tíð upp á at seta Før­oya­ kortið á heimskortið, heldur Sigr­ un Mohr. Nú verður tíðin brúkt til at kunna um tiltakið og royna at fáa einkultpersónar, kommunur, vinnu og feløg at taka ábyrgd eis­ ini. - Eitt slíkt átak er eitt stórt tiltak, og tí tørvar okkum nógva og góða hjálp, bæði til at fyrireika tiltakið áðrenn og til at beina ruskið burtur aftaná, siga tær báðar. Skulu skráseta ruskið Í løtuni verður arbeitt við at týða ein app til føroyskt. Appin, sum eitur World Cleanup er tøk á ensk­ um, men í næsta mánaði verð­ur før­oyska umsetingin liðug. - Á appini kann ein skráseta, hvar ein finnur rusk, hvussu nógv rusk talan er um og hvat slag av ruski, tal­an er um. Á hendan hátt fáa vit skrá­sett, hvussu nógv rusk liggur og flýtur í føroysku náttúruni, greið­ir Linda MacDonald frá. Hon tekur sær av tøkniliga partinum av tiltakinum. Umframt appina, hev­ur tiltakið ein Facebook-vanga og ein føroysk heimasíða er eisini á veg. - Tað sum er gott við hesi appini, er at ein kann taka mynd av rusk­ in­um og á hendan hátt kunnu vit skjalfesta, hvat slag av ruski tal­ an er um. Tá kunnu vit siga, um hetta er vinnuligt burturkast ella hús­arhaldsburturkast, og um tað er føroyskt ella kanska útlendskt, sig­ur Linda MacDonald. Tær tríggjar, Linda, Sigrun og Elin siga, at ætlanin er ikki at koma við einum moralskum peikifingri til fólk, men kunning fyri at broyta teirra hugburð. - Vit kunnu ikki tveita rusk út í náttúruna í gerandisdegnum og so fara at rudda ein dag um árið. Var­andi broyting kemur ikki, fyrr enn vit megna at minka um ruskið, sum hvør okkara framleiðir, sigur Sigrun Mohr. RUDDA ALLAN HEIMIN – OG FØROYAR