hósdagur 31. mai 2018síða 18

FRÍGGJADAGUR 1. JUNI 2018 SOSIALURIN 61 18 E itt tíðarskeið sum yngri brúkti eg sera nógvar tímar uppá at hyggja at dokumentarsendingum um flog­ før, skip, tok og annað, sum end­ aðu í vanlukkum. Ofta byrjaði parturin við, at úrslitið fekst at vita, og síðan var farið aftureftir at finna útav hví tað hendi. Tá greiðast skuldi frá, hvør orsøkin til hend­ ing­ina var, var svarið hvørja ferð tað sama: “Ein røð av óhepnum hendingum”. Tað var ikki ein spurningur um, at veik­ asta liðið í ketuni ikki helt, men at fleiri lið og onkuntíð øll liðini ikki riggaðu, sum tey skuldu. Í politikki eru tað ofta somu mistøkini, sum henda umaftur og umaftur, og hava við sær, at samfelagið riggar verri aftaná enn áðrenn ein avgerð varð tikin. Typiskar or­ søkir til slík mistøk eru til dømis fornermilsi, løtu­vinningur og taktikkur. Tað var ein slík røð av óhepnum hend­ ing­um, sum fór í gongd beint eftir valið í 2002, og sum vit enn ikki hava sæð enda­ ligu avleiðingarnar av nú 16 ár seinni, hóast flokkarnir eru farnir í sor og mest áhuga­ verda ásin í føroyskum politikki snýr seg um, hvussu øki í Føroyum innanhýsis kunnu berjast ímóti hvørjum øðrum í ein­ um høvdingaspæli, har politikkur meira og meira snýr seg um persónliga inntøku og per­sónligt vald, og alsamt minni snýr seg at røkka ávísum málum fyri samfelagið. Sjálvandi kann hugsast, at onkur av ting­unum kanska høvdu hent, hóast onkur viður­skifti vóru øðrvísi, men í fleiri førum kundi skriðan verið steðgað, ella í øllum før­ um verið stýrd ein annan veg. Sjálvandi er tað mesta - um ikki alt - av hesum bak­klók­ skapur, og sjálvandi kann hugsast, at okkurt fakt­uelt og onkur meting er skeiv, men kort­ ini meti eg hetta geva eina nøkulunda rætt­ vís­andi mynd úr politisku skipanini. Tingformaður av Oyri Tað er mikudagur 15. mai 2002. Løgtingsval hevur júst verið, og tað gekk so mikið væl hjá sitandi loysingarsamgonguni, at hon hevði 16 tingmenn tá avtornaði, og tí ikki hevur meiriluta ímóti sær í løgtingum. Telvingin um samgonguna er ikki liðug og kann enn fara allar vegir, men sambært stýrisskipanini skal tingið hittast til fyrsta fundin í seinasta lagi tólvta yrkadagin eftir valdagin. Á fyrsta fundinum skal løgtingsformaður veljast, og av onkrari orsøk ger nývaldi ting­maðurin og einasta umboðið fyri Sjálvs­stýris­flokkin á tingi, Kári P. Højgaard, av at taka undir við Jóannes Eidesgaard og Javnað­ar­flokkinum, sum hava skotið upp, at Ed­mund Joensen úr Sambandsflokkinum skal vera ting­ formaður. Samstundis megna Tjóð­veldis­ flokkurin og Fólkaflokkurin ikki at semj­ast um ein tingformann. Tjóðveldið peikar á Hergeir Nielsen hjá sær sjálvum. Fólka­ flokkurin á Óla Breckmann. Trý um­før av atkvøðugreiðslum fara í gongd fyri at finna tingformann, nú ongin hevur meiri­luta aftan­fyri seg, og í triðja og seinasta umfar­ in­um, tá Óli Breckmann ikki longur er ein val­møguleiki, eru tað framvegis 16 av 32, sum velja Edmund Joensen. Bara 13 av 32 velja Hergeir Nielsen. Sostatt er Edmund Joen­sen vorðin tingformaður, og nærum allar hugsandi samgongukombinatiónir eru fram­vegis gjørligar, hóast Sosialurin greitt vísir á, at tað ikki ber til at koma uttan um Javn­aðarflokkin í verandi støðuni. 6. juni var nýggja landsstýrið loksins klárt við Anfinni Kallsberg sum løgmanni og 8 lands­stýrisfólkum úr Tjóðveldisflokkinum. Fólka­flokkinum, Miðflokkinum og Sjálvs­ stýris­flokkinum. Í hesi samgonguni var stevið nokk alla tíð­ina ivasamt, men seinasti seymurin í kist­una var helst bókin Skjót Journalistin, sum snúi seg um óreglusemi á einum virki í Norðdepli umleið kvarta øld framm­an­und­ an, har Anfinn Kallsberg, sum nú var løg­ maður, hevði sín stóra leiklut. Helst hevði søgan ongantíð komið fram, um sam­gongu­ stevið var betri, men endin bleiv, at Tjóð­ veldisflokkurin fríggjamorgunin 30. nov­ ember 2003 boðaði løgmanni frá, at álitið var rokið. Úrslitið varð nýval, sum varð hildið 20. januar 2004. Hetta bleiv byrjanin til ABC- tíðar­skeiðið í føroyskum politikki. Einmælt valdur Tá tingformaður skal veljast týsdagin 3. februar 2004, er tingmanningin ivaleys. Ed­ mund Joensen hevði gjørt tað fínt sum ting­ for­maður stutta valskeiðið framm­an­undan, har hann enntá sat í andstøðu. Hvør einasti ting­maður atkvøður fyri dámliga manninum av Oyri, hvørs ivasama eftirmæli sum løg­ mað­ur var um at vera gloymt. Valskeiðið 2004-2008 gekk rímiliga væl hjá ABC samgonguni. Vanligt stríð var, men tað gekk væl í samfelagnum og við yvirtøkulóg og uttanríkislóg var ein roynd gjørd at seta punktum fyri fullveldismálið, samstundis sum javnaðarløgmaðurin, Jóannes Eides­ gaard, staðfesti at stættarstríðið var av. Ar­ beitt varð eisini við einari Visjón 2015, sum á nógvan hátt seinni bleiv til veruleika. Har­til bleiv Norðoyatunnilin liðugur hetta tíðar­ skeiðið og § 266b í revsilógini ásett at vera gald­andi fyri kynsliga sannføring. Geniali taktikkurin til løtuvinning Ímóti endanum av valskeiðnum var fyrr­ ver­andi løgmaðurin av Oyri greiður yvir, at lutfalsliga passivi leikluturin sum ting­for­ maður ikki var besta staðið at skaffa sær atkvøður til eitt komandi val. Serliga sans­aði at, nú tað blivu nógv sterk valevni úr Eyst­ ur­oynni, og teir í veruleikanum blivu tríggir at berjast um teir báðar sessirnar, sum Sam­ bandsflokkurin kundi væntast at fáa í val­ døm­inum. Men úr vakra urtagarðinum á Oyrar­bakka sæst svarið til at betra um møgu­leikarnar fyri afturvali meira ítøkiligt enn nakra aðrastaðni: Brúgvin um Streymin. Tí sjálv­andi kenna og dáma øll sambandsfólk og onnur afturat hinumegin Streymin Ed­ mund Joensen. Úr sessinum sum løgtingsformaður legði hann tí uppskot fyri tingið um at skipa Før­oyar sum eitt valdømi í staðin fyri tey ver­andi sjey. Úr uppskotinum sæst aftaná eina søguliga gjøgnumgongd av valskipan, faln­um og sleptum broytingarætlanum, at fyrsta grundgevingin fyri at broyta skip­an­ ina er betraða infrakervið í landinum. Har­til verða broytta fólkasamansetingin og vænt­ andi betraða kvinnuumboðanin nevnd sum grund­gevingar saman við betraða møgu­leik­ an­um hjá einstaklingum at koma á ting. Í orða­skiftinum var eisini ótroyttiliga ført fram, at nú fór lokalpolitikkurin at blíva burt­ur úr føroyskum politikki. Tá fólk á gøtuni blivu spurd, svaraðu tey meira konkret, at tað kundi verið gott at valt tann persónin, sum mann reint faktiskt vildi hava á ting. Ikki bara eitt møguligt úrslit av upp­ skot­inum kundi gagna upp­skots­set­ar­an­ um. Áhugin fyri uppskotinum og kjakið um uppskotið gav eisini tingformanninum ein góð­an pall, har hann sjálvur var høvuð­s­ leik­arin, sum vísti seg fram til eitt komandi val. Timingin kundi í øllum førum ikki verið betri, nú hvørki loysing/samband ella vinstra/høgra vóru høvuðsmál, samstundis sum § 266b longu var samtykt. Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. Eirikur Í Jákupsstovu Løgfrøðingur EIN RØÐ AV ÓHEPNUM HENDINGUM Tað var ein slík røð av óhepnum hend­ing­um, sum fór í gongd beint eftir valið í 2002, og sum vit enn ikki hava sæð enda­ ligu avleiðingarnar av nú 16 ár seinni, hóast flokkarnir eru farnir í sor