hósdagur 31. mai 2018síða 25

FRÍGGJADAGUR 1. JUNI 2018 SOSIALURIN 61 25 Úrslitið hjá Næra­berg fyri 2017 vísir greitt, at við­ur­skiftini eru broytt mun­andi ÁRNI GREGERSEN Lógin um fyrisiting av sjófeingi fer at broyta fortreytirnar hjá før­oysku fiskivinnuni. Uppboðssølan er ein partur, sum ger at fortrreytirnar broyt­ast munandi. Ikki bert fer hetta at noyða reið­ar­arnar aty hyggja meira fram­eftir áðrenn teir avgera, hvussu nógv teir vilja gjalda fyri fisk­i­rættindi, men eftir at nýggja lógin er komin í gildi, skal endalig støða eisini tak­ ast til spurningin um mann­ ingarnar eisini skulu gjalda fyri rættindini. Men tað er longu staðfest, at roynd­aruppboðssølan, sum var í fjør hevur broytt við­ur­ skift­ini og gjørt tað meira tor­ ført at fáa avlop í raksturin. Partafelagið Næraberg, sum eigur skipið við sama navni, sigur, at avlopið av rakstr­inum í fjør var 16 millj­ ónir krónur minni enn tað var í 2016. Meðan avlopið í 2016 var 18 millj­ónir krónur, var tað bert tvær milljónir krónur í 2017. Hanus Hansen reiðari sig­ ur, at tað eru fleiri orsøkir til, at úrs­lit­ið er so mikið nógv verri. Næraberg seldi fyri 63 millj­ ón­ir krónur meira í fjør enn í 2017. Hetta gjørdi sjálvandi, at meira var goldið út í hýrum – 22 millj­ónir krónur meira. – Tað er tó í høv­uðs­heit­um tilfeingis- og upp­boðs­sølu­ gjaldið við meira, sum á­virk­ar raksturin negativt. Í 2016 var tilfeingis- og upp­boðs­sølu­ gjald­ið 44 mió. kr., meðan hetta í 2017 var 81 mió. kr. – sostatt var so at siga alt avlopið av rakstr­i­num í 2017 goldið í lands­kassan, og ársúrslitið gjørd­ist tvær milljónir krónur, sig­ur Hanus Hansen, stjóri. Næraberg hevur ikki serligar kvotur, so av teimum 81 milljónunum vóru tær 47 milljónirnar brúktat til at keypa fiskirættindi fyri. Broytingarnar Tað sum er hent í fiskivinnuni, og sum eisini er partur av nýggju lógini um fyrisiting av sjó­feingi, er uppboðssølan. Hanus Hansen ávaraði eins og nógv onnur í fiskivinnuni um, at uppboðssølan fór at broyta fortreytirnar fyri at ar­beiða í fiskivinnuni ómetalig nógv. Nú sigur hann: – Uppboðssøla hevur ein stór­an íbygdan vanda. Árið 2017 hevur víst, hvussu feløg í fram­tíðini kunnu koma út í óføri, tá marknaðarprísurin fell­ur eftir at feløg hava keypt á upp­boðssølu. Harumframt kann ein broyting í olju­prís­ unum fáa stórar fíggjarligar av­leið­ingar, í mun til upp­run­ a­ligu fortreytirnar. Í hesum ítøkiliga førinum var tað sildaprísurin, sum fall nógv eftir at fleiri reiðarí høvdu keypt rættindini. Tað vísti seg nevniliga, at prísurin fall ómetaliga nógv í fjør í mun til í fyrraárið. Tá ið rættindini vóru seld á upp­ boðs­søluni, vóru útlitini fyri, at prísurin fór at fella so nógv, ikki kend. – Hetta viðførdi, at sildin einki fíggjarligt ískoyti gav til rakst­urin av felagnum, men held­ur var ein fíggjarlig út­ reiðsla, sigur Hanus Hansen, stjóri. Broyttu fortreytirnar krevja sjálvandi, at fiski­vinnu­ fyr­i­tøk­urnar fylgja væl við á markn­að­inum og eru meira fram­skygdar enn neyðugt hev­ur verið. Nú er prísurin fyri rætt­ind­ ini noyddur at laga seg eftir markn­aðarprísinum, sum hann er, tá ið sildin er fiskað og skal seljast. Men hetta heldur stjór­in í Klaksvík vera sera tor­ ført: – Tað er tí nærum ógjørligt at ar­beiða við langtíðar ætl­ an­um í fiskivinnuni í dag, og at leggja ætlanir fyri ný­bygg­i­ ngum er tí ikki møguligt, sigur hann. Uppboðssølan í fjør og árini framm­a­nundan var av einum øðr­vísi slag, enn tær sum eru í ár og komandi árini. Árini frammanundan var fest í lógina, at reiðarí einsa­ møll skuldu gjalda fyri fiski­ rætt­indini. Tað stendur ikki í lógini um fyrisiting av sjó­ feingi, sum kom í gildi 1.januar í ár. Tí tekur eitt stríð seg upp mill­um Føroya Reiðarafelag og mann­ing­arfeløgini um henan spurningin. Mann­inga­rfel­øg­ ini vilja ikki gjalda fyri fiski­ rætt­ind­ini, tí tað hava tey onga á­virk­an á. Hinvegin vísir Reið­ar­a­fel­ ag­ið til ein gerðarættardóm frá 2011, sum sigur, at gjald fyri fiski­rætt­indi skulu dragast frá ó­býtt­um. Eitt annað, sum er broytt, er at nú eru tað ikki altíð tey somu, sum hava keypt rætt­ ind­ini, sum tey sum eiga skip­ ini. Hetta broytir eisini við­ ur­skiftini millum reiðara og msann­ing. Í veruleikanum er talan um ein sátt­málaspurning. Fleiri fel­øg hava ikki endur­nýggja sáttmálarnar við Reið­ara­fel­ agið, meðan onkur feløg hava longt teir til í byrjan av næsta ári. Uppboðssølan broytir vinnutreytirnar hjá føroysku fiskivinnuni Næraberg hevði eitt nógv minni avlop í fjør enn árini frammanundan. Stjórin sigur, at landskassin fór avstað við tí mesta sum leyp av Hanus Hansen, reiðari í Klaksvík, sigur, at við­ ur­skif­tini eru broytt so nógv, at tað verður ó­møgu­ligt sat gerqa nýíløgur í skip Høgni Hoydal, landsstýrismaður, er arkitetkturin handan lógina um fyrisiting av sjófeingi.