týsdagur 12. juni 2018síða 12

Mikudagur 12. juni 2018 · Nr. 66 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Set ferðina upp og liv longri Tað eru kanningar, sum peika á, at tað er skilagott at ganga meira og veksa um ferðina til tess at leingja um lívið, og hetta hevur serliga týdning fyri tey eldru Vilmund Jacobsen Tað er ikki ferðina á bilinum, sum talan er um, men gonguferðina. Ein nýggj kanning vísir nevni­ liga, at tess skjótari tú gongur - jú, meira leingir tú um lívið. Áður gjørdar kanningar hava víst, at tað bæði likamaliga og sál­ ar­liga er tað gott fyri heilsuna at røra seg. Kanningar hava eisini víst, at gongur tú bara tveir tímar um vikuna, er hetta við til at minka um deyðstíttleikan. Gomlu kanningarnar hava tó ikki heft seg við, at gonguferðin eis­ ini gevur tær langtíðarúrslit. Men, júst gonguferðina hava nú fimm hægri lærustovnar í ávikavist Avstralia, Írlandi og Onglandi nú kannað. 11 ymiskar kanningar Undir leiðslu av professaranum, Emmanuel Stamatakis, kannaði ein bólkur av granskarum saman­ hang­in millum gonguferð og deyðs­ títtleika við atliti til hjarta­æðra­ sjúk­ur og krabbamein umframt deyðs­títtleika av øðrum orsøkum. Granskararnir brúktu upp­ lýsingar frá 11 ymiskum kann­ing­ um, sum eru gjørdar í tíð­ar­skeiðn­ um frá 1994 til 2008 við tilsamans 50.225 luttakarum, og hesir svaraðu all­ir spurningum um gonguferð. Í kanningini varð spurt, um fólk ganga “spakuliga”, “miðal” ella “skjótt”, og tá gingið verður skjótt, er talan um eina gonguferð, sum ligg­ur millum 5-7 kilometrar um tím­an. Tó verður hædd tikin fyri, hvussu væl fólk eru fyri likamliga, og skjót gonguferð kann tískil eis­ ini skilgreinast sum ein ferð, ið førir við sær, at fólk í ávísan mun gerast tiv­andi ella lætt sveittandi á longri tein­um. Við at samanbera gonguferð við upplýsingar um deyðstíttleika, kundu granskarar knýta hesi para­ met­ur saman. Granskararnir lagaðu sína grein­ ing soleiðis, at hædd varð tikin fyri eitt nú aldri, kyni, BMI og ymiskum hættum fyri likamligum aktiviteti. Greiningin vísti, at meðan ein miðal gonguferð gav ein 20 prosent lægri deyðstíttleika, gav skjót gongu­ferð ein 24 prosent lægri deyðs­títtleika, og her var talan um deyða av øllum orsøkum og ikki nakr­ari einstakari orsøk. Tá talan hinvegin var um eina meira serstaka deyðsorsøk sum hjartaæðrasjúku, var úrs­ litið umvent, nevniliga at skjót gongu­ferð hevði 21 prosent lægri deyðstíttleika - og ein miðal­gongu­ ferð hevði 24 prosent lægri deyðs­ títt­leika við sær. Í kanningini bar ikki til at ávísa, at eitt nú BMI og kynsligur akt­ivit­ etur hevði nakra ávirkan á úrslitini. At síggja til hevði gonguferðin heldur onga ávirkan á deyðs­títt­ leik­an av krabbameini. Eldri størsta fyrimunin Nýggja kanningin vísir, at eldri fólk fáa fleiri fyrimunir við høgari gongu­ferð enn yngri fólk. Luttakarar í aldrinum 60 ár og eldri vóru í 46 prosent minni vanda fyri at doyggja av hjarta­ æðra­sjúkum, um gonguferðin var miðal og tey, sum gingu við høg­ari gonguferð, vóru í 53 prosent minni vanda fyri at doyggja av hjarta­ æðra­sjúkum. Granskingin vísir eisini, at tá miðalaldrandi fólk siga, at tey ganga spakuliga, kann hetta vera eitt tekin um, at tey longu eru í há­ vanda fyri at doyggja av hjarta­sjúk­ um samanborið við fólk annars. Í slíkum slagi av spurn­ar­kann­ ing­um kunnu úrslitini vera ávirkað av nógum ymiskum faktorum, og tí krevja slíkar kanningar eisini neyv­ ari gransking. - Men, tað eru eisini aðrar kann­ ing­ar, sum peika í somu ætt, sum hesar nevndu, og tí er tað avgjørt eitt skilagott og bíligt hugskot at ganga meira - og veksa um gongu­ ferð­ina til tess at leingja um lívið, sig­ur nýggjasta granskingin á øk­ in­um. Kelda: www.helse.dk HEILSA Nýggjasta kanningin vísir, at eldri fólk fáa fleiri fyrimunir við høgari gonguferð enn yngri fólk, og ítøkiligasta úrslitið er, at tey eldru liva longri Undir leiðslu av professaranum, Emmanuel Stamatakis, hevur ein bólkur av granskarum kannað samanhangin millum gonguferð og deyðstíttleika