týsdagur 16. november 2004síða 3

4 Nr. 219 - 16. november 2004 Nr. 219 - 16. november 2004 5 Eingin promillu- koyring Í sambandi við KÌ- veitsluna fór løgreglan manssterk út um mið- náttarleitið, fyri at kanna bilførararnar fyri rúsdrekkakoyring. Eini 50-60 bilar vórðu steðgaðir, men ikki ein einasti varð yvir pro- millumarkið. – Tað er bara gleðiligt, at fólk her norðuri duga at uppføra seg, staðfestir vakthavandi. Útblakaður Leygarkvøldið var ein gestur á einum lokalum vertshúsið í Klaksvík, sum ikki dugdi at upp- føra seg ordiliga. Við- komandi varð tí blak- aður út. Løgreglan varð tilkallað, og maðurin var tveittur út á ein held- ur ógvusligan hátt. Tað stendst tó ikki meira av málinum. Rok á KÍ- veitsluni Leygarkvøldið var KÍ- veitsla hildin í ítrótt- arhøllini í Klaksvík. Vakthavandi sigur, at tað gekk sera friðarligt fyri seg, tó at tað eina- ferð um 5 tíðina sunnu- morgunin var nakað av rokið uttanfyri høllina. Eini 10-12 mans vóru farnir upp at kjakast, allarhelst um fótbólt, og tað endaði við, at teir allir fóru til hendurs. Tveir av monnunum endaðu á skaðastovuni, men vakthavandi sigur, at tað fyribils ikki verð- ur nøkur sak burturúr málinum. – Allir menninir vóru ávirkaðir av rúsdrekka og teir høvdu allir sligið, so tað er hopleyst at greina eitt slíkt mál út í æsir. Eitt tílíkt mál verður bert noterað sum »slagsmál«, ikki harð- skapur, og tí verður fyribils ikki meir gjørt við tað, greiðir vakthav- andi í Klaksvík frá. Hann sigur, at tá løg- reglan kom á staðið góvust menninir av sær sjálvum, so tað var ikki neyðugt hjá løgregluni at leggja uppí. Í krókunum á Christ- iansborg, verður nógv gitt um fólktingsval í ótíð. Meiningarnar eru ymiskar, men verður val, kann henda, at Bush verður ein trupulleiki fyri Fogh FÓLKATINGIÐ Marjun Dalsgaard Christiansborg Danir hava ikki fyri vana at lata uttanríkispolitikk á- virka teirra val til fólka- tingið, og tað gera teir møguliga heldur ikki hesa ferð. Tó er tað ikki óhugs- andi, at amerikanska for- setavalið fær ávirkan á eitt komandi fólkatingsval. Hóast kanningar vísa, at fleiri og fleiri danir taka undir við krígnum í Irak, siga aðrar kanningar, at teir eisini eru sera ónøgdir við tætta samarbeiðið millum afturvalda amerikanska forsetan George W. Bush og teirra egna forsætisráð- harra, Anders Fogh Ras- mussen. Tað er tí nærliggjandi, at andstøðan við Mogens Lykketoft á odda fer at brúka George W. Bush í einum valstríði til fólka- tingsvalið, eins og støðan í Irak væntandi fer at fylla nógv. Ein orsøk til hettar er, at lítil og eingin munur er á politikkinum hjá stjórnini og andstøðuni - hvørgin teirra hevur hug at flyta seg frá tí breiðu miðjuni, ið tryggjar ein valsigur, og uttanríkismál kunnu tí gerast avgerandi. Evnini, sum skilja partarnar og kunnu brúkast í valstríð- num eru tætta samstarvið millum Fogh og Bush, danska luttøkan í Irak og útlendingaspurningurin. Bush í valstríðnum At síggja til hevur tað ikki ávirkað undirtøkuna hjá Anders Fogh Rasmussen, at hann tekur undir við uttan- ríkispolitikkinum hjá Bush. Seinastu veljarakanning- arnar vísa, at hann er væl- dámdur. Men hetta kann sjálvsagt broytast undir einum valstríði - tað velst um, hvønn politikk Bush fer at reka, og hvussu danir taka tað. Tað er ikki vist, at danir góðtaka, at teirra stjórn stuðlar politikkinum hjá Bush, um hann fer undir enn eina hernaðarliga einagongd. Eftir ameri- kanska forsetavalið søgdu bæði Anders Fogh Rasmus- sen og uttanríkisráðharri hansara, Per Stig Møller, at nú fóru vit at síggja ein annan Bush - ein bleytari Bush, sum fór at rætta al- tjóða samfelagnum hond- ina og skapa frið í mið- eystri. Síðan hevur einki týtt uppá, at teir høvdu rætt í hesum. Tvørturímóti hava bæði Bush og Powell sagt, at teir síggja valúrslitið 3. november sum eitt at- gongumerki til at halda somu leið. At Fogh og Per Stig Møller vóna nakað annað kann skiljast sum ein óbeinleiðis atfinning móti politikkinum hjá Bush í undanfarna valskeiði. Hetta kann bæði føra við sær, at danski veljarin ber yvir við stuðlinum til Bush júst í krígnum móti yvirgangi, men kann eisini skapa ónøgd, um Anders Fogh Rasmussen stendur við sín stuðul til Bush, hóast hesin velur eina enn harðari kós enn higartil á uttanríkisum- ráðnum. Útlendingakjak Eitt annað mál, sum helst stingur seg upp til eitt kom- andi fólkatingsval er út- lendingamálið, og eru við- urskiftini við Bush óheppin fyri Fogh, so kann út- lendingakjakið gerast sera óheppið fyri formannin í danska Javnaðarflokkinum, Mogens Lykketoft. Um- framt at Karen Jespersen júst hevur klamsað við hurðunum á Christiansborg og er rýmd, tí Javnað- arflokkurin eftir hennara meting førur eina ov lina útlendingalinju, hevur flokkurin slingrað so nógv á hesum økinum, at hann hevur mist veljarar bæði til høgru og vinstru síðan 1997, tá Pia Kjærsgaard av álvara trein inn á politiska pallin við evninum "de fremmede", sum hon kall- aði tey tá. Javnarðflokkurin hevur aldrin megnað at finna eina leið, ið flestu veljarir teirra kunnu góð- taka. Hinvegin hevur VK stjørnin saman við Dansk Folkeparti staðið sera føst í sínum útlendingapolitikki, og hevur harumframt júst varpað ljós á málið í sam- bandi við viðgerðina av fíggjarlógini, har tað varð avgjørt at asylsøkjarir, ið hava fingið noktað uppi- hald í Danmark skulu send- ast heim beinanvegin. Vilja heimlondini ikki taka ímóti teimum, verður skorið í menningalandshjálpini, sum hesi lond annars fáa úr Danmark. Fyri Piu Kjærs- gaard er hetta enn eitt kær- komið høvi at vísa sínum veljarum, at hon ger nakað við síni aðalmál. Bush kann gerast avgerandi fyri Fogh Tað er ikki vist, at danir góðtaka, at teirra stjórn stuðlar politikkinum hjá Bush, um hann fer undir enn eina hernaðarliga einagongd Tað tykist heilt greitt, at fólkatingsval kann verða útskrivað, nær tað skal vera. Fíggjarlógin fyri 2005 traðkar ongum á tærnar, og forðar tí ikki fyri, at val verður í januar FÓLKATINGIÐ Marjun Dalsgaard Christiansborg Fólkatingsval kann verða útskrivað hvørja løtu, og sjálvt um teir hava hoyrt tað fyrr, hava donsku and- støðuflokkarnir ikki ráð til at sita eftir á. Teir eru farnir í valstríð. Prenta plakatur og dyrgja eftir atkvøðum. Flokkarnir liggja í støð-ug- um valstríði uttan at vita nær valið verður — og um tað verður. Tað er bert ein, ið veit við hetta vissu, og tað er Anders Fogh Ras- mussen. Maðurin er kendur fyri sítt taktiska snildi, og um tað er tilætlað ella ikki, argar hann andstøðuna og syrgir fyri, at hon er undir konstantum trýsti – klár til val. Fíggjarlógin fyri 2005, sum varð samtykt miku- dagin, kann metast sum enn eitt stig móti einum Fólka- tingsvali. Hon er vandaleys og traðkar ongum á tærnar. Búskaparfrøðingar siga, at hon ikki er serliga áhuga- verd reint politiskt og ber brá av, at stjórnin ikki vil stoyta nakran frá sær. Serliga Dansk Folkeparti kann gleðast um, at tey hava fingið síni yndismál ígjøgnum — til dømis fáa tey eldru nógv burturúr nýggju fíggjarlógini. Hartil fekk Pia Kjærsgaard enn einaferð sett fokus á útlend- ingapolitikkin, tá hon í síðstu viku noktaði at við- gera fíggjarlógina, um VK stjórnin ikki lovaði at senda teir 2.200 asylsøkjararnir heim beinanvegin, sum hava fingið noktað uppi- haldsloyvi í Danmark. Ein strangur útlendingapoli- tikkur er eisini gott valagn í Danmark í dag. Stóra undirtøkan, sum Anders Fogh Rasmussen fær í veljarakanningum nú, kann eisini merkja, at val verður skjótt. Seinasta velj- arakanningin hjá Rambøll Management gav stjórnini og stuðulsflokkinum Dansk Folkeparti 88 mandatar til- samans, og tað er nokk til, at hon kann verða sitandi. Fólkatingsval nærkast Enn er ikki greitt, um Zacharias Zacharias- sen heldur fram sum borgarstjóri í Fugloy BYGDARÁÐ Eyðun Klakstein Fugloy: Borgarstjórin í Fugloy seinastu fimm árini fekk flestar atkvøður, tá ið 29 av 40 veljarum vóru á kommunuvali í Fugloy í farnu viku. Zacharias Zachariasen hevur sitið í bygdaráðnum seinastu 16 árini, og hann heldur fram tey næstu fýra. – Enn er ikki greitt, um eg skal halda fram sum borgarstjóri. Eg skal kalla inn til fund, men tað havi eg ikki gjørt enn, tí tann eini limurin er burturstaddur, sigur Zacharias Zachariaen. – Tað hevur ikki stóran skund at fáa skipað okkum, men vit gera tað sjálvandi áðrenn nýggjár, soleiðis sum tað skal gerast, sigur hann. Umframt Zacharias Zach- ariasen sita Jóanes Christi- ansen og Amalja í Frammi- stovu í nýggja bygda- ráðnum. Amalja varð vald fyri Absalon Lydersen, sum ikki stillaði uppaftur. Stjórin á Strand- ferðsluni sigur, at í sambandi við nýggju ferðaætlanina til Kalsoynna, hevur Strandferðslan lurtað eftir ynskjunum frá fólkinum í oynni SAMFERÐSLA Eyðun Klakstein Stjórin á Strandfaraskipum Landsins stendur spyrjandi, nú borgarstjórarnir í Klaks- vík og í Mikladali hava sent landsstýrismanninum skriv um at fáa túrar millum Klaksvík og Kalsoynna fyrr og seinni á degnum. – Tá ið vit arbeiddu við nýggju ferðaætlanini, gjørdu vit tað í samstarvi við Útoyggjafelagið. Fólk í Kalsoynni vóru spurd um ferðaætlanina, og vit hava tikið hædd fyri tí í upp- skotinum, sigur Kristian Davidsen, stjóri á SL. Um ársskiftið verður nýggja ferjulegan á Syðra- dali tikin í nýtslu, og tað er í tí sambandinum, at nýggj ferðaætlan verður gjørd. Bilferja skal sigla millum Klaksvík og Kalsoynna. Kvøldtúrar ikki við Borgarstjórarnir í Klaksvík og í Mikladali siga í brævi til Jógvan við Keldu, lands- stýrismann, at neyðugt er við fleiri túrum – bæði tíðliga á morgni og seint á kvøldi. – Hetta var ikki partur av arbeiðnum við nýggju ferðaætlanini, og tað er eitt heilt annað mál at fáa kvøldtúrar, tí tá er helst neyðugt við eini manning afturat, og tað kostar peng- ar, sigur Kristian Davidsen. Landsstýrismaður uppí Í brævinum siga borgar- stjórarnir, at sambært tølum hjá Strandferðsluni fer tað at kosta eina góða millión krónur at fáa fleiri túrar, men hetta talið kennir stjórin á Strandferðsluni einki til. – Vit hava ikki kannað, hvat tað fer at kosta at sigla kvøldtúrar til Kalsoynna, og tí kunnu vit ikki siga nakra upphædd, sigur hann. Kristian Davidsen fjalir tó ikki út yvir, at skal Strand- ferðslan røkja sigling seint á kvøldi í Kalsoynna, so er neyðugt við fleiri almenn- um krónum. Málið er nú farið til Jógvan við Keldu, lands- stýrismann, og hann eigur ein avgerandi leiklut, skulu pengar játtast til Kalsoyar- leiðina. Fýra av teimum fimm bygdaráðslimunum, sum hava sitið í bygdaráðnum á Við- areiði seinastu fýra árini, vóru afturvald- ir á valinum hesaferð BYGDARÁÐ Eyðun Klakstein Viðareiði: Tríggir listar vóru stillaðir upp, og allir fingu umboð í bygdaráðið. Á lista A, sum fekk flestar atkvøður, vóru valdir Kári Kallsberg og Hans Jákup Kallsberg. Á lista B, sum var listin hjá borgarstjóranum Jógv- ani Nybo, vóru tvey umboð vald – Árni Absalonsen og Jógvan Nybo. Merkisvert var tað, at borgarstjórin misti fitt av atkvøðum á hesum valinum, men hann varð valdur væl og virðiliga fyri tað. Á lista C var eitt umboð valt, og tað var royndi polit- ikarin Mamy Dahl Søren- sen, sum áður hevur sitið í bygdaráðnum á Viðareiði. Nýggja bygdaráðið á Viðareiði hevur ikki skipað seg enn, og tað tykist ikki verða greit, um Jógvan Nybo heldur fram sum borgarstjóri ella um eitt av hinum fýra fólkunum skulu taka við. Ternan um Leirvíks- fjørð Mánamorgunin fór Tern- an undir sigling um Leir- víksfjørð, og har skal skipið sigla næstu tvær vikurnar saman við Dúgvuni. Sam, sum vanliga røkir siglingina millum Klaks- vík og Leirvík, er tikin úr sigling, tí hann skal hava nýggja rampu. Meðan hetta arbeiðið verður gjørt, verða tað tí Dúgvan og Ternan, sum sigla um Leirvíksfjørð. Um vikuskiftið fekk Dúgvan tekniskar trup- ulleikar við bóvportrin- um, og leygardagin sigldi skipið ikki í nakrar tímar. Fyrrapartin mánadagin noyddist Dúgvan aftur úr sigling orsaka av tekn- iskum breki, og tá sigldi Ternan einsamøll. ek Føroyar hava lítið arbeiðsloysi Samanborið við hini norðurlondini hava Føroyar lítið arbeiðsloysi. Í eini uppgerð, sum Vinnuhúsið hevur gjørt, sæst, at Føroyar hava næstlægsta arbeiðsloysið av øllum norðurlondun- um. Bara Ísland hevur lægri arbeiðsloysi, meðan Finnland toppar listan við 8,4 prosentum arbeiðs- loysi. Ísland hevði í triðja árs- fjórðini í ár 2,6 prosent arbeiðsloysi, Føroyar høvdu 3,5 prosent, og síðani koma Noreg (4,5), Danmark (5,3), Svøríki (6,8), Grønland (7,5) og Finnland (8,4). Uppgerðin byggir á standardiserað arbeiðs- loysistøl hjá OECD og á tøl frá hagstovunum í Grønlandi og Íslandi. ek Hava bíðað í sløk 50 ár Tá ið Javnaðarflokkurin á nýggjárinum aftur fær borgarstjóran í Havn, verður tað fyri fyrstu ferð í langa tíð, at flokkurin eigur hendan sessin. Seinasti Javnaðarmað- urin, sum var borgarstjóri í Havn, var Palli Henrik- sen, sum fór frá í 1957. Síðani hevur tað ikki eydnast Javnaðarflokkin- um at havt leiðaran í høvuðsstaðnum, og tað tóktist heldur ikki sann- líkt eftir kommunuvalið í síðstu viku. Men ein heldur óvanlig uppgerð í Sambands- flokkinum hevði við sær, at Heðin Mortensen skifti flokk, og nú verður hann borgarstjóri umboðandi Javnaðarflokkin. ek SL hevur lurtað eftir kalsoyingum Bara roynd fólk í bygdaráðið Borgarstjórin fekk flestar atkvøður C M Y K 5 4