hósdagur 26. juli 2018síða 15

FRÍGGJADAGUR 27. JULI 2018 SOSIALURIN 85 15 Leif Hansen, kórleiðari hjá Havnarkórinum: Í úti við hálva øld var Ólavur Há­tún sjálv ímyndin av før­ oyskum kórsangi og slóð­ brótandi kórleiðarin hjá einum hinum besta kórinum í føroysku tón­leikasøguni. Útvarpskórið og seinni Havnarkórið hevði við honum sum leiðara nátt málum, sum verða meira enn torfør at gera honum eftir. Longu áðrenn Ólavur Hátún í januar 1966 á fyrsta sinni stjórn­ aði Út­varpskórinum, tað, sum sein­ni varð til Havnarkórið, hevði hann í áleið 20 ár fingist við kórsang. Tí var tað ikki nakar óroyndur kórleiðari, sum Út­ varp Føroya fekk at fáa í lag upp­tøkur av føroyskum sangi til tað unga útvarpi. Tann týdning Út­varpskórið og Ólavur fingu fyri føroyskan kórtónleik eigur ikki at verða undirmettur. Ein av orsøkun­um til stóra áhugan fyri kór­sangi í Føroyum í 1960’inum og fram til dagin í dag er uttan iva júst úrslit av, at tað í Føroyum hevur eydnast at byggja brúgv millum tann fólksliga sangin og kór­ tón­leikin. Við Útvarpskórinum kom føroyskur kórtónleikur út í hvørja stovu í Føroyum. Sjálvt um samstarvið við Útvarp Før­ oya helt uppat og kórið í 1973 skifti navn til Havnarkórið, so helt kórið fram sum tónleikaligt loko­motiv í føroyskum kórsangi. Serliga skula nevnast samstarvið sum kórið hevði við donsku tón­ lista­menninar Karl Clausen og Vagn Holmboe. Tann fyrri ríkaði sið­bundnan føroyskan sang við einari rúgvu av einastandandi kórút­setingum, sum nærum allir kór­sangarar duga og hin seinni er at meta sum sjálv byrjanin til nýggjari føroyskan kórtónleik. Ólavur Hátún stjórnaði Havnar­kóri­num í heili 48 ár og sum oftast var kórið mannað við teim­um allarbestu sangarum í landi­num. Hetta gjørdi eisini, at Ólavur og kórið hava kundu sett sær so sera høg mál øll árini. Ólavur útlegði tónleikin við klangi og fraseringum, soleiðis at tú ongantíð varð í iva um at hetta var Havnarkórið stjórnað av Ólavi Hátún. Mongu uttanlandsferðinar við Havnarkórinum fara sangarar helst seint at gloyma. Kórið hevði sína fyrstu uttanlandsferð til Íslands í 1969 og seinni vóru konsert­ferðir til øll Norðurlond, til Onglands, Skotlands, Frak­ lands, Eysturríkis, Kekkia, Russ­ lands og eisini um Atlantshav yvir til USA. Ólavur hevur sum einasti føroyingur staðið á so legendariskum podinum, sum í Golden sale í Musikverein í Wien og í Carnegie Hall í New York, um­framt á øllum teimum stóru palli­num í norðanlondum. Ólavur hevði stórt tónleikaligt net­verk kring Norðurlond og Ev­ ropa og tí fekk hann mangt í lag. Í tí viðfangi er serliga vert at nevna sveitsiska dirigentin Willi Gohl, ið stjórnaði Havnarkórinum til fram­førslur av størri klassiskum verkum. Hesin íblástur gav Ólavi og kórinum áræði til í fleiri ár at hava ta siðvenjun, annað hvørt árið, fram móti jólum, at fram­ føra Jólaoratoriið hjá Bach ella Messias hjá Händel. Í Føroyum ganga kórsangur og felagssangur ofta hond í hond. Úr hesum spratt felagssangurin á ólavsøku. Ólavur, Jóannes Nolsøe og kórsangarar byrjaðu í 60’inum tað siðvenju, sum í dag, hjá mongum er eitt hæddarpunkt á ólavsøkuni, nevnuliga felags­ sang­in á Vaglinum. “Hetta er løtan” segði Ólavur mangan tá 1000 tals ólavsøkugestir sungu av øllum alvi. Eftir hansara tykki vóru sangur og ólavsøka tann bland­ingin, sum fekk kensluna av føroyskheit at blóma. Tí mundi Ólavur eisini leggja so stóra orku í Ólav­søkukórið, sum hann man hava stjórnað, oftari enn nakar annar. At fáa kórsangarar kring land­ið at savnast metti Ólavur at hava alstóran týdning. Kór­ sang­ur avmarkar seg jú ikki til ávísar bólkar í samfelagnum, men er samansettur av einum breið­um skarða av føroyingum. Við at syngja í kóri fáa fólk, sum annars ikki fáast við tónleik, høvi at lut­taka í smærri og størri tón­ leika­framførslur. At syngja í kóri er hjá nógvum sjálvur gluggin inn í tónlistarliga heimin. Árligu Kórstevnunar, sum síðani 1967 hava verið hildnar kring landið og sum Ólavur mangan legði nógva orku í, hava júst hetta sum eitt aðalmál. Musikkskúlin í Føroyum er eisini ein av varðinum, sum standa eftir Ólav Hátún. Sum undan­ gongu­maður og fyrsti stjóri, legði Ólavur saman við øðrum lunnar undir tað blomstrandi tónleikalív, sum musikkskúlanir kring landið lívga okkara mentunarlívið við. Fyri mánaða síðani skipaði Ólavur fyri stórfingnari sangløtu í kirkjubømúrinum. Hetta bleiv hansara seinasta konsert og til tað síðsta hevði hann ætlanir, og hevði hann livað, hevði hann uttan iva hevði sett í verk. Tí so­ leiðis var hann. Ærað verið minni um Maistro Ólav Hátún Kórleiðarin Ólavur Hátún til áminnis Her eru tey til »aftersinging«, eftir eina framførslu av Messias í 2016. Mong stórverk hevur Ólavur fingið framført, og fingið nógvar góðar solistar heim at framføra, sum í dag allir kalla seg føroyavinir. Øll eru tey so takksom fyri at hava fingið møguleikan at koma hendavegin Í 2015 heiðraði FMA Ólav Hátún fyri sín serliga leik­lut í føroyskum tónleiki – ikki minst í stríðnum fyri okkara musikkskúla Ólavur Hátún andaðist mikudagin 87 ára gamal