týsdagur 31. juli 2018síða 25

25 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 1. august 2018 · Nr. 87 Tíbetur er tað fram­veg­is soleiðis. Hetta er før­oysk mentan, hetta eru før­oysk virði – og tað skal end­ur­ spegl­ast í okkara almennu skip­an. Og tí hevur tað eisini stór­ an sam­fel­agsligan týdning, at pen­sjón­ist­arnir hava frælsi at skipa sína pensjón eftir tørvi. Tí støðurnar eru ymiskar. Nøkur mugu gevast at ar­beiða langt fyri tíð og ger­ ast fyritíðarpensjónistar. Teirra tilverugrundarlag er nú styrkt, millum annað við 1000 krónum afturat um mán­að­in. Tað er ikki annað enn rím­i­ligt. Eitt trygt heilsuverk Tað er jú so skjótt, at heilsan kann fara at bila. Vit eru ikki harrar yvir øllum. Lívsins krongluta gøta førir okkum mangan hagar, vit ikki ætlaðu okkum. Til dømis inn á sjúkrahúsini. Dagliga eru nógvar fam­ ilj­ur í sambandi við heils­ u­verk­ið um bæði smátt og stórt. Pent­ur í smá, skurslað knø – ella álvarsamar skurð­ við­gerð­ir. Vit brosa um bar­ s­ils­song­ina og drýpa høvur um deyðs­songina. Og tá ið vit hava stovnað fam­ilju, er óttin fyri, at okk­ urt ilt skal henda børnunum ella okkum foreldrum, ein støð­ug­ur fylgisveinur. Tá er gott at vita, at vit hava eitt trygt heilsuverk, sum loftar okkum. At vit nú hava savnað sjúkra­hús­verkið undir einari fel­ags leiðslu styrkir tað, og styrkta samskipanin kemur øll­um til góðar. Tað munar eisini, at fleiri átøk í okkara ætlan at menna sjúkrahúsverkið eru sett í verk. Um 10 serlæknar hava tik­ið við føstum starvi, síð­ ani vit stovnaðu serligu ser­ lækna­pulj­una. Tað ger, at bíð­i­list­ar­nir eru styttir. Ein lungn­a­lækni og fleiri psyki­ a­tar­ar eru settir, og pínu­við­ gerð fæst nú í suðuroy. At føroysk læknalesandi hava fingið framíhjárættindi til lestr­ar­størv í Føroyum fer sann­líkt at fáa fleiri teirra at starv­ast í okkara heilsuverki seinni. Og eisini tænastur verða heim­tikn­ar – borgarar við sein­heil­a­skaða og mønu­ skaða fara at fáa endur­ venjing á Klaksvíkar sjúkra­ húsi. Framvegis eru tó tøk at taka Játtanin til sjúkrahúsverkið er vaks­in nógv seinastu árini, men kortini røkkur hon ikki. Tað má loysast. Hartil skulu uppgávurnar hjá sjúkr­a­hús­unum býtast skyn­sam­ari, og felags vis­i­t­ a­sjón og bíðilisti skulu skip­ ast. Fyrsti liður í heilsu­verk­i­ num eru tó komm­un­u­lækn­ ar­nir, og teir eru nú vorðnir fleiri. Tveir afturat í suðurstreymoy, ein á Eiði og ein á Skála­fjørð­i­ num. Komandi ár kem­ur ein afturat í norð­oyggj­um, og tá verða 35 komm­un­u­lækn­a­ størv samanlagt kring landið – tað er metnógv. Hetta er alt týðandi part­ ar av trygdarnetinum, sum vit spenna út undir fam­ilj­ u­num. men áðrenn nakar kann fáa hjálp mugu virðini skap­ast. Skapa góðar út­ flutn­ings­karmar Dugnaligar fyritøkur og íð­in arbeiðsfólk skapa fíggj­ar­liga grundarlagið, sum før­oyska samfelagið stendur á. Eins og børnini, ið fyrstu tíðina eru smá og tril­v­andi, men sum so vaksa bæði í vavi og viti, er ali­vinn­ an eftir fáum árum vaks­ in, so hon nú er fremsta útflutningsvinnan. Við nýggju alilógini eru ali­loyv­ ini greið­ari, og dentur er lagd­ur á, at vinnan skal virða nátt­úr­u­na og ta vistfrøðiligu skip­an, hon virkar í. Tráa vit ov nógv eftir løt­ u­vinn­ingi kemur tað aftur um brekku við sjúkum, felli og spil­t­ari náttúru. Her mugu vit læra av fortíðini. Men menning skal vera møg­u­lig, og nýggja lógin let­ ur til dømis upp fyri aling á landi, frálandaaling og at ala mill­um annað tara og skelj­ ar. Og í Svínoy verður eitt nú loyvt at ala rognkelsi. Hetta øk­ir um virksemið inn­an­ lands. Men eisini uttanlands eru batar. Vit hava arbeitt mið­ víst fyri, at alivinnan og aðr­ ar útflutningsvinnur hava minst líka góða markn­að­ar­ atgongd sum kapp­ing­ar­neyt­ a­rnir. Og vit eru komin langt við ar­beið­i­num at betra um okk­ara hand­ils­við­ur­skifti við suður Korea, Jap­an, Kina, ES, Russland og Brasilia. Hetta verður gott fyri vinnu­lívið, men eisini fyri før­oysk­ar familjur, sum fáa bíl­ig­ari vørur. Vit samráðast eisini við ís­ lend­ing­ar um at broyta Hoy­ víks­sátt­má­lan, tí sam­svar má vera mill­um sátt­mál­an og fiski­vinn­u­lóg­gáv­una um út­ lendsk­an ognarskap. Hartil skal betri javnvág tryggjast í handl­i­num landanna mill­ um. Fleiri út­búgva seg í ferðavinnu Tað eru framvegis fiski- og ali­vinn­an, sum skapa tað mesta. Men umsetningurin og størv­ini í ferðavinnuni vaksa nú støðugt. Fleiri út­ búgva seg í ferðavinnu, og tann møguleikin er batnaður við ferða­vinnu­út­búgv­ing­ini í Vest­manna. Fyrimunurin við ferð­ a­vinn­uni er, at ferðafólk mang­an søkja til tey støð, sum ikki hava fing­ið so stóran lut í bú­skap­ar­vøkstr­ i­num. Og til ber at skipa ferð­ a­vinn­u­tilboð – upplivingar, Løtuna eftir gudstænastuna, meðan kóri syngur á Tinghúsvøllinum, standa politikarar, embætisfólk og prestar undir Tinghúsinum og lýða á. Klokkan 13 verður Løgtingið sett og løgmaður heldur ólavsøkurøðuna, har hann stingur út í kortið politikkin næstu tingsetuna, sum byrjar á ólavsøku Myndir: Jens Kristian Vang