týsdagur 21. august 2018síða 7

7 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 22. august 2018 · Nr. 96 TÍÐINDI - HCSEC hevur til upp­ gávu at loypandi eftirkanna fyri­tøkuna, tøknina og allar tænasturnar hjá Huawei og stovn­urin letur eina árliga frá­greiðing úr hondum um støðuna. Um tað eru manglar ella hol, ið muga tættast, fær Huawei boð um at broyta tað ella tætta holini, greiðir Jan Ziskasen frá. Í seinastu frágreiðing varð eisini víst á, at tað vóru nakr­ir trupulleikar við triðja parts veitarum, men Føroya Tele hevur fingið vissu fyri frá Huawei, at hesir trupul­ leik­ar verða loystir bein­an­ veg­in, sigur stjórin á Føroya Tele. - Triðja parts veitarar eru fyri­tøkur, ið eru veitarar hjá Hua­wei. Slíkar avbjóðingar í virðisketuni eru ikki ókendir, eisini hjá øðrum fyritøkum kring knøttin. Kanningar sum tann hjá HCSEC eru við til at tryggja, at tøkni og manna­gongdir hjá altjóða veitar­um sum Huawei til eina og hvørja tíð mugu liva upp til strong altjóða trygdar­krøv, sigur Jan Ziskasen. Einki fíggjarligt samband Tað er ikki ókent innan al­ tjóða politikk, at kinesiska stjórn­in verður løgd undir at keypa sær ávirkan kring heimin við at gera íløgur í ymiskan infrastruktur. Jan Ziskasen avvísir, at tað er tað, ið ger seg galdandi í Før­ oy­um, men at talan er einans um eitt samband millum kunda og veitara. - Huawei er ein stórur og týdningarmikil veitari hjá okkum, men er ikki meira enn tað. Tað er einki fíggjar­ ligt útistandandi millum okkum. Tað vit hava keypt, hava vit goldið mark­nað­ar­ prís fyri. Og tað eru einans dugna­ligu tøkni­ser­frøð­ing­ arnir á Føroya Tele, ið hava fullan ræðisrætt til at reka og umsita okkara net, sigur Jan Ziskasen. Viðvíkjandi stúranini hjá kanadisku og avstralsku stjórn­unum at lata Huawei vera við í menningini av 5G neti­num, vísir Jan Ziskasen á, at øll útgerð og tøkni hjá Huawei áhaldandi verður kannað av bretska stovni­ num HCSEC. - Øll tann fysiska út­ gerðin og software hjá Hua­wei verður kannað av HCSEC. Tey kanna regluliga útgerðina og taka støðu til, um hendan lýkur ásettu trygdar­krøvunum. Vit líta á hesar kanningar, so til spurn­ingin, um vit tora at menna 5G netið við Huawei, er svarið, at sum støðan er í dag, har ongin prógv eru fyri, at nakað skeivt fer fram, er tað okkara ætlan at flyta okkum inn á 5G økið við Huawei, sigur Jan Ziskasen. Danir einki fyrivarni Meðan amerikanarar hava tikið víðgongda stigið at boy­ kotta fyritøkur sum Hua­ wei og ZTE, so er støðan ein onnur í Danmark, har danska fregnartænastan ikki metir, at slík átøk eru neyðug. - Um hugt verður til Dan­ markar, so hevur Thomas Lund Sørensen, ið er stjóri fyri Center for Cyber­sikker­ hed undir PET, sagt við danskar miðlar í samband við gildiskomuna av lógina, at danska fregnartænastan ikki hevur sæð nøkur prógv fyri, at Huawei njósnast fyri kinesisku stjórnina, sigur Jan Ziskasen. Stjórin í Føroya Tele vísir eisini á, at tað ikki bara eru danir, ið undrast yvir mangl­ andi próvførsluna, men at tað eru fleiri røddir í USA, ið nú krevja prógv, ið staðfesta, at Huawei og aðrar fyritøkur njós­nast fyri kinesisku stjórn­ina. Millum annað vísir Jan Ziskasen á, at tá Christopher Wray, stjóri í amerikanski sam­veldisløgregluni FBI, bleiv spurdur um kinesisku tøknifyritøkuna í serliga hoyring hjá Fregnarnevndini hjá amerikansku kon­gress­ ini, so tóktist ikki, at nøkur prógv vóru um kinesiska njósn­ing. - Vit stúra fyri vandanum at lata nakra teldu ella eind, ið er knýtt at eini út­ lendskari stjórn, ið ikki hevur somu virðir sum vit, fáa eina valdsstøðu í okkara fjar­skiftisneti. Tað veitir møgu­leikan at leggja trýst á og fáa tamarhald yvir okkara fjarskiftisneti. Tað veitir møguleikan fyri at gera illviljaðar broytingar ella stjala upplýsingar. Og tað veitir møguleikan fyri at njósna, uttan at vit kunna varn­ast tað, segði leiðarin fyri FBI tá. - Tað sum eg leggi merkis til í tí, ið hann sigur, er at tað kann leiða til njósning. Ikki at man hevur nøkur prógv fyri njósning, vísir Jan Ziska­ sen á. Partur av einum handilskríggi Stjórin í Føroya Tele vísir eisini á handilskríggið, tá ið hann skal geva sína meting um hví amerikanarar hava sett í verk eitt boykott av Hua­wei. Fyri honum tyk­ist talan vera um ein strategi fyri at fáa eina betri handils­ av­talu í hús við Kina. - Tað sum man sær frá amerikanskari síðu er, at man kastar alt upp í loft og málar myndina øgiliga dramatiska við tí vón, at man endar við einum góðum úrs­liti. Tað sama hendi við NATO-toppfundinum, har Donald Trump fór inn og segði einki skil var í, men eftir at hava kjakast í tveir dagar var brádliga tamarhald á tingunum og alt var so gott. Tað er ein framferðarháttur, ið amerikanski forsetin er kendur fyri. Tað er jú eisini tað, ið hansara bók the Art of the Deal handlar um, sigur Jan Ziskasen og leggur aftur­ at. - Man sær eisini, at amerikan­ar­ar longu eru far­ nir at tosa um at fáa eina góða avtalu við tey lond, ið man liggur í stríð við. Tí veruleikin er, at hvørki USA ella Kina kunna liva utt­an hvønn annan. Tað ber slett ikki til. Rættiliga nógv­ar amerikanskar vørur, har­ ímillum Apple, verða jú fram­ leidd­ar í Kina. - Vit fylgja áhaldandi nevt við trygdini á teimum vørum og tænastum, ið vit keypa frá okkara útlendsku veitarum. Og við tí altjóða fokus sum nú er á kinesiska tøknirisan fáa vit alla tíðina eitt sera gott innlit í ymisk viðurskifti. Hetta nýta vit eisini aktivt í teimum krøvum, sum vit seta til okkara samstarvi við Hua­ wei og aðrar veitarar, sigur Jan Ziskasen. hallur@sosialurin.fo - HCSEC hevur til uppgávu at loyp­ andi eftirkanna fyritøkuna, tøkn­ina og allar tænasturnar hjá Huawei og stovnurin letur eina árliga frá­greið­ing úr hondum um støðuna. Um tað eru manglar ella hol, ið muga tættast, fær Huawei boð um at broyta tað ella tætta holini