týsdagur 28. august 2018síða 10

Mikudagur 29. august 2018 · Nr. 99 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 SAMRØÐA Sár. Tey kunnu tykjast óskyldig millum alskyns herviligar sjúkur. Men í veruleikanum er vantandi viðgerð av sárum ein stórur trupulleiki, sum kann kosta bæði sjúklingum og samfelagnum dýrt. Tað siga tríggir sjúkrarøktarfrøðingar, sum fegnast um, at eitt ambulatorium verður latið upp í næstum, sum bert verður til sárviðgerð Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar Myndir: Tróndur Dalsgarð – Tað eru nógv fólk, sum eru burtur frá arbeiðinum í langa tíð vegna sár. So tað er absolutt týdningarmikið at fáa fokus á tað og gera nógv við fyribyrging - og at man ikki gong­ur ov leingi, men fær ta røttu viðgerð­ ina beinavegin. Tað staðfestir Ester Simonsen, sum er sjúkrarøktarfrøðingur og ein av teimum fáu í Føroyum, sum hev­ur servitan um sár og sárvið­ gerð. Saman við Ásu Samuelsen, sum eisini er sársjúkrarøktarfrøðingur, og Óluvu Foldbo, sum er sáráhugað og hevur arbeitt nógv við sárum, hevur Ester Simonsen eina visjón um at breiða út vitanina um sár­ viðgerð. Tí tað finnast ráð fyri flest øllum sárum. Men ráðini verða ofta óneyðuga dýr – bæði fyri sjúkling, heilsuverk og samfelag – av tí at vitanin er lítil og serliga tí, at fyri­ byrgingin vantar. – Tí tað eru nógvir pengar at spara við at fyribyrgja sár. At viðgera sár er dýrt. Bæði í arbeiðstímum hjá heilsu­starvs­ fólk­um og í tilfari sum plást­ur, heilivág, pínuheilivág og forbind­ ing­ar. Haraftrat koma mistir arbeiðstímarnir hjá sjúkling­in­um sjálvum. Hetta er alt kostn­aðar­ mikið, siga tær tríggjar mestsum við ein­ari rødd í einum lítlum hølum á aðru hædd á Landssjúkrahúsinum. – Ætlanin er, at vit skulu fáa eitt ambulatorium at ráða yvir. Tað verður allarhelst í hesum hølunum, vit sita í nú. Her skulu vit so í minsta lagi eiga ein dag um vikuna, har vit fáast við sárviðgerð burturav. Ætlanin er, at tað verða teir mest kompliseraðu tilburðirnir, sum koma til úgreining her úti hjá okkum. Restin fer framvegis at liggja úti í heimarøktini, hvar megin­parturin av sárviðgerð fer fram í dag, sigur Ása Samuelsen.  Tvørfakligt samstarv er vegurin Tað er serliga orðið »komplekst«, sum hevur hug at venda aftur, tá tær tríggjar tosa um sárviðgerð. Tí sam­bært Ásu, Ester og Óluvu eru sár ofta kompleks. Men á hvønn hátt er sárviðgerð kompliserað? Tað er tað fyri tað fyrsta, tí har finnast so ómetaliga nógv sløg av sárum. Og fyri tað næsta liggur altíð ein orsøk aftan fyri sárið. Aftur her eru óteljandi sløg av orsøkum, og har krevst vitan fyri at leita fram ta orsøkina. Longu her er talan um eitt komplekst úgreiningararbeiði, og sum ger tað neyðugt at nýta vitan tvørturum fakbólkar: lækn­ar, sársjúkrarøktarfrøðingar, sjúkra­ SÁR KUNNU KO SAMFELAGNUM