mánadagur 3. september 2018síða 5

5 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 3. september 2018 · Nr. 101 TÍÐINDI Árni Gregersen Tað ber ikki til við tí skipan vit hava í dag at fáa tamar­ hald á kommunalu útreiðslu­ nu­m. Tað sigur Búskaparráðið í nýggjastu frágreiðingini. Ráð­ið vísir á, at kommunu­ skipan­in hjá okkum er óhepp­in og ger tað torført um yvirhøvur møguligt at fáa tamarhald á bú­skapni. Kommunalu út­reiðslur­ nar til annað enn eldra­røkt eru vaksnar við 43% síðan 2011. Landsins útreiðslur til annað enn eldrarøkt eru vaksnar við 21% síðan 2011, og útreiðslurnar hjá Tórs­ havnar kommunu til annað enn eldrarøkt, eru vaksnar við 32% síðan 2011. Sostatt hava kommunur­ nar í miðal havt størri útreiðslu­vøkstur enn landið, meðan Tórshavnar kommuna hevur havt eitt vet lægri útreiðsluvøkstur enn kommunurnar saman­ lagt. At eldraøkið varð lagt út til kommunurnar, er tískil ikki einasta orsøk til stóra útreiðsluvøksturin. Hesin kommunali útreiðslu­ vøkst­urin bendir sostatt á tvørr­andi fíggjarpolitiska stýring, serliga í kommunala geiranum. Kommunurnar Eyðsýnt er, at kommunurnar hava havt trupulleikar við at gera rættvísandi ætlanir um løgurnar. Hinvegin sæst at hvørki kommunur ella land hava havt nakrar stórvegis trupul­ leikar við at gera rætt­vísandi ætlanir um rakstrar­út­reiðsl­ ur­nar. Tað sæst eisini í tí einu talvuni hjá Búskaparráðnum, at kommunurnar hava undir­budgettera fyri slakar 800 milljónir í íløgum hjesi seinastu árini. Fíggjarstøðan hjá teimum ymisku kommununum er ymisk. -Vit hava tó grund til at koma til ta niðurstøðu, at nøkur óvanlig viðurskifti gera seg galdandi í kom­mu­ nala geiranum. Tórs­havn­ar kommuna sýnist at vera í eini ser­støðu. Inntøkurnar hjá Tórshavnar kommunu eru lutfalsliga stórar; so stórar, at kommunan kann leggja pening til síðis. -Hetta seinasta gevur høvi til eitt politiskt trýst á kommununa til at gera íløgur - man krevur ikki pen­ing inn í skatti til at goyma. Raðfestingin av kommunalum íløgum kann í slíkari støðu gerast tilvildarlig. -Alternativið til at gera íløgur er at lata peningin fara til kommunala útjavning (at geva peningin til minni múgvandi kommunur) ella at lækka skattaprosentið. Ein kommunal nýskipan er tí viðkomandi, skrivar Bú­ skaparráðið. Hvørki kommunurnar síná­millum, ella land og kommunur sínámillum, ella landið einsæris, hava gjørt nakað munagott fyri at sleppa undan hesi um­ røddu yvirupphiting í byggi­ vinnuni. Kortini er hetta bert ein spurningur um raðfesting av almennum útreiðslum yvir tíð. Nakrar hálvalmennar íløgur hava tó verið útsettar (m.a. hjá SEV), og nakrar privatar íløgur hava verið burtur­trongdar, tvs. útsettar til meira av íløgu møguliga seinni kann fáast fyri sama pening . Frásæð skuldarloft, hevur landið ongan møguleika at ávirka avgerðir kommunana í byggimálum, og heldur ongan møguleika at áseta karmar fyri íløgu- ella rakstrarútreiðslur kommunanna. Hetta, saman við lítlum kommunustødddum, ger før­oysku kommunu­skipan­ ina óhepna, og til hvøns fyrimun, kunnu vit spyrja. Kommunalu útreiðslurnar vaksnar við 43 prosentum Vøsturin er galloperandi, og í hesum føri eru eldraútreiðslunar ikki taldar við Dátu um almenna geiran Tjóðarroknskapurin fyri almenna geiran byggir á almennar roknskapir, ikki minst landsroknskapin. Við virknaði frá 2010 eru kommunuroknskapir eisini skrásettir í Búskaparskipan landsins (BSL). Somuleiðis eru roknskapir fyri almennar grunnar og stovnar, sum ikki eru á fíggjarlógini, tiknir við í BSL í vaksandi mun. Við hesum eru dátukeldurnar fyri almenna geiran vorðnar munandi betri seinnu árini. BSL hevur eitt stórt tal av bólkingum og útgreiningarmøguleikum til ymiskan umsitingartørv. Kortini er tað ikki altíð lætt við BSL at gera tær bólkingar og útgreiningar, sum verða fyriskrivaðar í tjóðarroknskapinum, sum jú er hin vanliga nýtti standardurin fyri uppgerð av búskaparstøddum. Búskaparmyndilin byggir á tjóðar­rokn­skapar­ bólk­ing­ar. Tá hesin búskaparmyndil hevur verið nýttur til framrokningar, hava metingar verið gjørdar av gongdini við støði í bólkingum í BSL. Hetta eru bólkingar, sum ikki altíð hava verið samanfallandi við bólkingar í tjóðarroknskapinum. Eitt ávíst fyrivarni krevst tí í brúki av tølunum