hósdagur 6. september 2018síða 17

FRÍGGJADAGUR 7. SEPTEMBER 2018 SOSIALURIN 103 17 stór­ar íløgur, ið kunna tykjast at vera ógvusligar, men at her er talan um íløgur, ið verða framdar 50. hvørt ár. - Ein stórur partur av íløgunum, ið kommunali geirin ger í løtuni, eru verkætlanir í hundrað millióna klassa­num. Tað er nýggjar havnir í Tórshavn og Runavík. Tað eru teir fýra fólkaskúlarnir í Havn, Fuglafirði, Sunda kommunu og í Klaksvík. Haraftrat kemur Musikkskúlin í Havn, sigur Dennis Holm og leggur afturat. - Hetta eru íløgur, ið verða gjørd­ ar eina ferð hvørja hálva øld. Og sum Búskaparráðið eisini hevur víst á, so fara íløgurnar hjá kom­ mun­unum at minka komandi árini. Mett verður, at íløgurnar toppa í ár og minka síðan í 2019 og 2020. Undir trýsti Hin bólkurin av íløgum eru íløgur, ið kommunurnar eru noyddar at gera, tí tær eru undir trýsti av fólka­vøkstrinum seinnu árini. - Tað sum er við at henda í sam­ felag­num er, at tá man hevur havt ein so stóran fólkavøkstur, ið vit hava havt seinastu árini, so setir tað trýst á nøkur ting. Tað tvingar kommunurnar at gera ymiskt, ið tær ikki høvdu hugsað, ætlað ella til­vitað valt undir øðrum um­støð­ um, sigur Dennis Holm. Fyri kommunurnar merkir fólka­vøksturin og tilflytingin, at brádliga er ein størri eftir­spurn­ing­ ur eftir teimum tænastum, ið ein kommuna veitir. Tað setur nýggj krøv til kommunurnar. - Fólk flyta aftur til landið og hava tørv á plássum í barnagørðum, barna­ansing og skúlum. Tað er ein avbjóðing, ið má loysast, tí kom­ mun­urnar mugu hava eitt tilboð til tey, ið venda heimaftur, sigur Dennis Holm. Sum eitt dømi um hvussu kom­ munur­nar eru undir trýsti, vísir for­maðurin í Kommunufelagnum á úrslitið, um man fer inn á in.fo og skrivar útstykking í leitiøkið. - Tá finnur man einar tíggju grein­ar um kommunur kring alt land­ið, ið hava gjørt útstykkingar síðsta árið, tí man er undir trýsti av fólkavøkstri. Bara í ár hava Vága kommuna, Sørvágs kom­mu­ na, Vestmanna kommuna, Sjóv­ar kommuna, Nes kommuna, Runa­ víkar kommuna, Tórshavnar kom­ muna, Eysturkommuna og Sands kommuna gjørt íløgur í út­stykk­ ing­ar, sigur Dennis Holm. Eru avmarkað Í heystfrágreiðingini mælir Bú­ skapar­ráðið millum annað til, at Tórs­havnar kommuna lækkar skatt­in, tí inntøkurnar hjá høvuðs­ staðar­kommununi eru so høgar. Og tað er ikki óhugsandi, at fleiri kommun­ur kring landið hava fingið munnliga viðmerking líkar hesum frá sínum grannskoðarum, metir Dennis Holm. Slík tilmæli verða givin, tí kom­mun­urnar hava ikki loyvi at hava yvir­skot. Men avleiðingin av lógini er, at tá kommunurnar so hava pengar um hendi, verða tær brúktar upp á ymiskar íløgur heldur enn settar til síðis. - Í prinsippinum kann ein kommuna ikki hava avlop á fíggjar­ ætlan­ini og leggja pengar til síðis til verri tíðir. Tað merkir so tað, at tá inn­tøkurnar hjá kommununum minka, so hevur man minni um hendi og má royna at halda fast upp á raksturin. Tá so verri tíðir eru, so ger man ongar íløgur. Men tað merkir so eisini tað, at tá tað eru góðar tíðir, so roynir man at skunda sær at gera tær íløgur, ið man ikki kundi gera í ringum tíð­ um, sigur Dennis Holm og leggur afturat. - Tað er ein av okkara stóru av­bjóð­ingum. Landið hevur ein grunn, ið teir leggja pengar í, men vit hava einki fíggjarpolitiskt amboð at stýra virkseminum við. Øll skilja tað, tá Búskaparráðið sigur, at nógv virk­semi er í byggi­ vinnuni og øll vita, at man eigur at útseta nøkur ting. Men nøkur av tingunum, sum eru í gongd, so sum skúlar og barna­garð­ar, eru av neyð, sigur Dennis Holm. Á fund í næstu viku Kristina Háfoss, landsstýriskvinna í fíggjarmálum, hevur áður roynt at fingið í lag eitt samstarv við Kom­ munufelagið um felags íløgu­karm. Undirtøkan hevur tó ikki verið fyri einum slíkum samstarvi, men Dennis Holm upplýsir, at regluligir fundir nú eru millum landsstýrið og kommunurnar. - Vit eftirlýstu fyrr í ár regluligar fundir við løgmann, um ymisk viður­skiftir, so sum íløgur, fíggjar­ stýr­ing og hvar landið flytur seg. Vit høvdu fyrsta fundin í vár og av­talaðu tá, at hava tríggjar fundir um árið. Næsti fundur er í komandi viku og á skránni er millum annað fíggjar­ætlanin fyri 2019 og kjak um hvussu man betri kann samskipa viður­skiftini millum land og kommunu, sigur Dennis Holm. Men tað er ikki bara sum at siga tað at samskipa almennu íløgurnar við landið, vísir Dennis Holm á. Tá man er so tætt knýttur at borgar­ un­um, sum kommunurnar eru, so má man taka hædd fyri teirra tørv­um. - Standa 100 familjur og banga á dyrnar hjá tær og vilja hava barna­garðspláss, so kanst tú ikki út­seta at byggja barnagarðar, tí íløgu­karm­arnar ikki loyva tí, sigur Dennis Holm. HALLUR@SOSIALURIN.FO - Um man vil inn at stýra íløgunum hjá kommununum frá landsins síðu, so er kanska frægari, at ongin kommuna er í Føroyum Standa 100 familjur og banga á dyrnar hjá tær og vilja hava barnagarðspláss, so kanst tú ikki útseta at byggja barnagarðar, tí íløgukarmarnar ikki loyva tí