týsdagur 11. september 2018síða 8

Mikudagur 12. september 2018 · Nr. 105 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar Allan fyrrapartin á tamb hevur sólin staðið beint inn gjøgnum rútarnar í Kristna­stovu. Tað er her úti í gomlu, gulu húsunum á Reyni, at stovnurin hjá heilsu­frøðingunum, Gigni, hevur bústað. Her er bæði ljóst, friðarligt og fjálgt, men samrøðuevnið leggur eitt ósjónligt myrkt skíggj yvir okkum. Vit tosa í dag um føroysk børn, sum hava tal­ gildingar­órógv, viga ov nógv, hava ov lítið samband við vaksin og, ikki at gloyma, um heim­leys børn í Føroyum. Her er kanska nakað smátt inni, tá ið hugsað verður um, at fundir, skriv­ stovu­arbeiði og ráð­gev­ ing­ar­virksemi alt samalt skal ganga fyri seg á somu lítlu hædd í einum reyna­ húsi, tí Gigni hevur bara mið­hæddina at ráða yvir. Hinvegin er eingin ivi um, at hetta munnu vera hugna­ ligar og ljósar um­støður hjá nýklæktu mammunum, ið ganga út higar um dagar­ nar fyri at leita sær ser­køna vegleiðing um barna­upp­ aling, lívsvanar og brósta­ geving. Høgrumegin stóra fund­ ar­borðið sita nettupp tveir heilsu­frøðingar, sum hava nomið sær serliga ekspertisu í útlondum. Tær hava nomið sær al­tjóða ser­út­búgv­ ingina IBCLC, og vita sostatt alt, sum er vert at vita um brósta­gev­ing. Vinstrumegin sita tveir heilsu­frøðingar, sum ígjøgn­um lívs­langt virk­ semi hava vunnið sær innlit og vitan um millum annað skúla­børn, kost­vanar og ov tíð­liga fødd børn – umframt alt tað, heilsu­frøðinga­út­ búgv­ingin og sjúkrarøktar­ frøð­inga­út­búgvingin fevnir um. Ein teirra er Elsa Morten­ sen, sum hevur starvast sum heilsufrøðingur í 39 ár. Inn­lit hennara røkkur ikki bara langt inn í heimini í dag, men eisini væl aftur í søguna. Hon hevur verið við megin­partin av vegnum og hevur sostatt sæð við egnum eygum, hvussu alt var fyrr í mun til í dag. Hon hevur klók og rólig eygu, og vektin av lívs­roynd­um býr í hvørjum einasta orði. Svarini eru greið – einki uttan­um­tos. Páparnir komnir væl upp í leikin Hóast mangt kundi verið betur, og heilsufrøðingarnir til dømis framvegis mugu ganga ella nýta egnan bil í arbeiði sínum, er lagið gott. Har eru eisini fleiri søg­ ur at frætta úr Gigni, sum sam­pakka væl við hendan skýfría sólskinsdag fyrst í septem­ber. Millum annað at føroysku páparnir eru komnir so væl og virði­ liga upp í leikin, hvat upp­al­ ing og samband við børn­ini viðvíkjur. Tí so­leið­is hevur ikki altíð verið: fyrr áttu før­oysku páp­ar­nir tvørtur­ ímóti for­s­vinn­andi lítl­an lut í pinku­barna­til­veruni. Heilsufrøðingarnir eru samdir um at føra hesa góðu fram­gongd aftur til tann dagin, tá ið páparnir sluppu framat føðistovunum. Síðani tá hevur farloyvisskipanin eisini gjørt stóran mun. »Tá ið páparnir sloppu fram­at føðslunum gav tað jú nakað hjá foreldrunum og allari familjuni at eiga saman og tosa um aftaná. Hetta bleiv so uppaftur betri, tá ið farloyvisskipanin varð sett í gildi. Í fyrstuni vóru tað tó bara fjúrtan dagar, tú fekk. Og tað sigur næstan seg sjálvt, at teir fáu dagarnir fóru til mammuna, meðan pápin einki fekk burturav. Í dag er tað hinvegin útvið eitt ár, tú kanst fáa av barsilsfarloyvi. Og tað hevur givið pápunum munandi betri møguleika fyri at sleppa uppí part«, greiðir Elsa Mortensen frá. »Ja, har er stórur munur. Føroysku páparnir eru fantast­iskir til at taka lut í familju­ni í dag«, sigur Una Knud­sen. »Tað er mangan vit upp­ liva, at pápin til dømis fær sær tann seinasta mánaðan av farloyvinum fyri at knýta nærri samband við barnið«, leggur Krista Nielsen aftrat. »Tað er ein fragd at síggja. Og tað hevur stóran týdning fyri børnini«, sigur Nicolina Høj­gaard, og proklamerar av­gjørd: »So meiri farloyvi til páparnar!«, meðan hinar sam­tykkja.  » O g meiri far­ loyvi til tví­ burða­familjur!«, skundar Elsa Mort­ en­sen sær at skoyta uppí. Og har er ein góð orsøk til, at hon minnir á tví­burða­ familjurnar. »Tí tað er ein trupulleiki. Páparnir burdu fingið longri far­loyvi í teimum førunum. Tí, sum nú er, fært tú ikki meiri farloyvi av at fáa tví­ burðar«, sigur hon.  »Ja, tey blíva so fyriløgst av tí«, greiðir Una Knudsen frá, sum saman við Kristu Niel­sen hevur eitt regluligt og tætt samband við for­eldr­ ini. Lykilin til privatu familjurnar Og er tað nakar sum veit, so eru tað heilsufrøðingarnir. Tá ið tú lurtar eftir teimum, skilir tú beinavegin, at her er hvørki talan um kaffi­ snakk ella gitingar, men um fólk sum hava bein­ leið­is kunnleika til tann veru­leikan, tær tosa um. Tí heilsufrøðingarnir eru einsamallir um eitt í okkara samfelag, og tað er at sleppa regluliga inn um gátt hjá hvørju einastu barna­familju í landinum. Og tað vil sam­ stundis siga, at í heilsu­frøð­ ingunum eigur samfelagið ein serligan lykil til føroysku familjurnar, sum annars eru rætti­liga privatar. »Vit eru so tær einastu, sum koma út í familjuna at eygleiða og vegleiða. Tú kanst siga tað soleiðis, at sam­felagið hevur ein lykil til at koma inn í familjurnar fyri at hyggja at hvørjum ein­staka fyri at vita, um tey hava tað gott. Tað er ein trygd hjá samfelagnum at hyggja og vita, um børnini hava tað gott í familjuni. Her skuldi man kanska trúð, at vit onkuntíð ikki eru vælkomin. Men soleiðis er ikki. Tvørturímóti eru vit ordi­ liga vælkomnar. Ikki minst tí TALIÐ AV HÚSVILLUM FAMILJUM SKRÍGGJAR TIL HIMMALS Samfelagið eigur ein virðismiklan lykil til føroysku heimini. Og tann lykilin er heilsufrøðingarnir, sum regluliga kanna umstøðurnar í hvørjum einasta barnaheimi í landinum. Og sambært teimum eru bæði framstig og avbjóðingar at finna