hósdagur 13. september 2018síða 9

SOSIALURIN 106 9 FRÍGGJADAGUR 10. AUGUST 2018 UMHVØRVI: Rudda Føroyar PÆTUR HJALMAR EVENSSON L eygardagin 15. sep­tem­ber verður ein stór­ur um­ fat­andi rudd­ingar­dagur kring allar Føroyar. Til­ tak­ið eitur Rudda Føroyar, og hetta er fyrsti ruddingardagur av sín­um slag, sum eftir ætlan verður aftur­ vendandi á hvørjum ári. Rudda Føroyar er eitt felag fyri seg sjálvt, sum Sigrún Mohr og Elin Lindenskov settu á stovn í sambandi við altjóða rudd­ingar­ dagin, World Cleanup Day. Tær settu seg í samband við Ringrás og FNU, og so er felagsskapurin bygd­ ur uppá eitt samstarv millum hesar part­ar­nar. Fyrireikingarnar hava verið í gongd leingi, og nú er tað mesta komið uppá pláss, áðrenn stóri dagurin verður leygardagin. Fleiri enn túsund fólk hava meldað seg til at rudda Føroyar, so undirtøkan til átakið hevur verið sera góð. Tað, sum skal ruddast, verður alt frá emballagu og einnýtistingum til stórt skrell á havnaøkjum og goml­um bukkvaldum. Nógva staðni er plast og annað burturkast skolað uppá land, og nógv hevur lig­ið í víkum og gjáum kring landið í fleiri ár. Á heimasíðuni hjá Rudda Før­ oy­ar ber til at boða frá dálking, sum fyrireikararnir so kunnu taka støðu til. Ein av uppgávunum hjá ymsu samskiparunum hevur verið at kanna, hvar tað er tørvur á at rudda í ymsu økjunum í Føroyum. Eisini hava tey fingið fleiri frá­ boðanir frá almenninginum. 50 støð hava tørv á at ruddast - Vit fara at rudda 50 støð í Føroyum, so tørvurin er stórur, og tað er akkur­át tað, vit royna at gera vart við. Sjálvt um vit rudda einaferð um árið við kommununum, so hava vit enn nokk at taka fatur í á altjóða ruddingardegnum, sigur Ing­mar Valdemarson á Løgmansbø, sum er høvuðssamskipari í Rudda Før­ oyar. Ingmar Valdemarson á Løgmansbø lesur um­hvørvis­lív­ frøði- og planlegging á RUC í Dan­ mark. Hann hevur gjørt kanningar um mikroplast í sandi í sambandi við sína útbúgving, og heldur, at tað er av stórum týdningi, at vit í Før­oyum byrja at hugsa meira um at dálka minni. - Vit ynskja, at tað verður tørvur á færri ruddingum í framtíðini, og tað endaliga málið er, at tað slett ikki verður neyðugt at rudda Før­ oy­ar, sigur hann. Gott høvi til sjálvrannsakan Høvuðssamskiparin heldur, at ruddingin kann vera ein máti til sjálv­rannsakan og ein máti at fáa eina uppbyggjandi samrøðu um, hvussu vit sum samfelag kunnu bera okkum betri at, soleiðis at vit ikki koma í hesa støðuna á hvørj­ um ári. - Hvat er tað, sum endar úti í náttúruni sum avleiðing av okkara at­burði og livihátti, spyr sam­ skipar­in og heldur fram. - Vit hava jú innrættað okkum so­leiðis, at mann kann hava eitt høgt for­brúk og framleiða eina rúgvu av burturkasti, men mann leggur ikki merki til tað, tí vit hava eina skipan sum fjernar alt, sigur Ingmar Valder­mar­son á Løg­mans­bø og sipar til brenni­ støð­ina. Hann vísir á, tað er ikki fyrr enn, skipanin verður óvirkin, at fólk byrja at leggja merki til, hvussu ringur standurin er, og hvussu nógv burturkast vit framleiða. Hóttan fyri djóralívið Dálkingin er ein stór hóttan fyri djóra­lívið, og mann hevur sæð tað runt í heiminum, at t.d. súlur brúka reip til at gera reiður við, men hóast tankin er góður, kann reipið gera enda á teimum og ungunum. - Súlurnar kunnu fáa reipið fast í nevið, og tær fáa tað ikki av aftur, og tí doyggja summar av tí. Tað er eisini ein trupulleiki, at ungarnir kunnu doyggja í reiðrinum, tí teir verða fløktir í reipinum. Tað hevur gjørt, at mann ikki ringmerkir súlu­ung­ar í dag, sigur Ingmar Valder­mar­son á Løgmansbø. Vóna at fáa ein hugnaligan dag Fyrireikararnir fegnast um góðu undir­tøkuna og gleða seg til fyrsta Rudda Føroyar tiltakið av fleiri, sam­stundis sum teir vænta, at tað verður ein hugnaligur dagur. - Vit leggja upp til at fáa hugna­ ligan dag. Tað snýr seg um áræði, og um at mann arbeiðir saman um at handfara hesa stóru av­bjóð­ing­ ina. Eingin kann gera alt, men øll kunnu gera okkurt. Um øll gera okkurt saman, so fáa vit sum mest burturúr, sigur Ingmar Valder­mar­ son á Løgmansbø, høvuðs­sam­ skipari. FLEIRI ENN TÚSUND FÓLK FARA AT RUDDA FØROYAR - Vit ynskja, at tað verður tørvur á færri rudd­ing­um í framtíðini, og tað endaliga málið er, at tað slett ikki verður neyðugt at rudda Føroyar, sigur Ingmar Valdemarson á Løgmansbø, høvuðs­samskipari av Rudda Føroyar Herrópið hjá Rudda Føroyar: - Jú fleiri vit eru, tess meira megna vit, og tess reinari gerast Føroyar.