hósdagur 13. september 2018síða 44

FRÍGGJADAGUR 14. SEPTEMBER 2018 SOSIALURIN 106 16 Vilja hava meiri tíð at fordjúpa okkum Stórur tørvur er á meiri gransking, sum kann geva vitan til varandi aling. Tað heldur stjórin á Fiskaaling, Jóhanna Lava Køtlum, sum saman við starvsfólkunum og nevndini er við at menna eina nýggja strategi fyri felagið. Fiskavælferð og umhvørvi standa ovarlaga á ynskilistanum. EFTIR DAGMAR JOENSEN-NÆS T á granskarar á Fiskaaling fóru undir at trola eftir lús, vóru tað ikki nógv í alivinnuni, sum hildu, at tað gav nakra meining. Nú eru lúsatrolingarnar so áhugaverdar hjá alifeløgunum, at tey gjalda fyri at fáa fólk frá Fiska­ aling at koma at trola eftir lús. - Lúsatrolingarnar eru eitt dømi um eina verkætlan, sum vit sjálvi hava tikið stig til. Vit hildu, at vit høvdu ov lítla vitan um smittuleiðina hjá lúsini. Lúsin ferðast í nakrar dagar í sjónum, áðrenn hon setur seg á fiskin. Tá hon er komin á fiskin, fer hon ikki av aftur, sigur Jóhanna Lava Køtl­ um, sum er stjóri á Fiskaaling. Granskarar á Fiskaaling brúka eitt lítið net til lúsatrolingina og greina síðani tað, sum kemur í netið. Tað hevur givið góð úrslit, sum vinnan hevur havt gagn av. - Tað vísir seg, at lúsin savnar seg ymiskt á firðunum, og trolingarnar geva eina góða mynd av, hvar lúsin savnast, og nær hon smittar. Nøkur alibrúk hava fingið nógv minni lús, tí tey hava flutt seg eitt sindur burt­ur frá støðunum, har lúsin ser­ liga er. - Vinnan dugdi als ikki at síggja nakra meining við lúsa­ trol­ingunum, tá vit byrjaðu, men tær endaðu sum ein tænasta, sum feløgini nú biðja um. Tað er eitt gott dømi um, at gransking kann geva úrslit, sum vinnan ikki hevði væntað, sigur Jóhanna Lava Køtl­ um. Fiskaaling er tann einasti fyri­ tøk­an í heiminum, sum bjóðar tí­ líka tænastu. Granskarar á Fiska­ aling hava síðani verið í Noregi og aðrastaðni og greitt frá lúsa­trol­ ing­unum. Nýggj strategi Stórar broytingar eru hendar á Fiska­aling, síðani Jóhanna Lava Køtl­um tók við sum stjóri fyri tveim­um árum síðani. Felagið er givið at framleiða rogn, tí tað loysti seg ikki fíggjarliga. - Eftir at vit eru givin at fram­ leiða rogn, er tann fíggjarligi vág­ in burtur, og vit kunnu nú í størri mun hugsavna okkum um gransk­ ing­ina. Fiskaaling arbeiðir í løtuni við at leggja eina nýggja strategi fyri felagið. - Nú er tað granskingin, sum er kjarnin hjá okkum, og út frá gransk­ingini spretta ymiskar tæn­ astur, sum vinnan hevur brúk fyri. - Vit skulu finna okkara kós av nýggjum, og vit skulu hava meira tíð at fordjúpa okkum. Vit skulu ikki bara vera við í øllum møgu­ ligum, men velja tær røttu gransk­ ing­ar­verkætlanirnar, sum vit skulu arbeiða við í nógv ár, sigur Jóhanna Lava Køtlum. Nýggja strategiin, sum arbeitt verður við, fevnir bæði um at menna verandi og nýggjar ali­ vinn­ur. - Vit leggja stóran dent á laksa­ al­ingina, sum hevur alstóran týdning fyri samfelagið, men samstundis royna vit at finna aðrar alimøguleikar. Til dømis eru vit við í vitanarmenningini, tá royndir verða gjørdar við at ala tara, rognkelsir og krækling, sigur Jóhanna Lava Køtlum. Lúsaplágan Ein stórur partur av tí gransking, sum fer fram á Fiskaaling, er bein­leiðis rættaður móti at loysa trupul­leikum í alivinnuni. Fiskaaling hevur millum annað lagt nógva orku í at bøta um lúsa­ plág­una, sum gevur alarunum nógv høvuðbrýggj. Royndir við at sleppa rogn­kels­ um niður í aliringar hava givið góð úrslit, men tørvur er á meira gransk­ing fyri at fáa størri nyttu av rogn­kelsunum. - Rognkelsini eta bert lús, um tey hava tað gott. Gransk­ar­ar hjá okkum hava gjørt trivn­að­ar­kann­ ing­ar av rognkelsum, sum millum annað vísa, at tey skulu hava okk­ urt annað gott at eta fyrst, um tey skulu taka lýsnar. - Rognkelsini trívast eisini betur, um øll fáa at eta í senn, so tey ikki skulu brúka orku til at kappast um fóðrið, sigur Jóhanna Lava Køtlum. Kanningar av rognkelsum hjá Fiska­aling hava verið til stóra nyttu hjá alivinnuni og hava vakt ans úti í heimi. Fiskaaling fæst eisini við at telja lús fyri alararnar og skipar eina ferð um mánaðin fyri lúsafundum, har umboð fyri øll alifeløgini og djóralæknarnir eru við. Har verða lúsateljingarnar gjøgnumgingnar, og nýggj granskingarúrslit um lús verða løgd fram. - Tað er eingin ivi um, at okkara arbeiðið hevur stóran týdning fyri, at lúsaplágan í alivinnuni ikki er størri, enn hon er, sigur Jóhanna Lava Køtlum. Fiskavælferð og umhvørvi Laksaaling á landi er í stórari menning, tí vandin fyri sjúku er minni, um smoltini eru størri, tá tey fara á sjógv. Vatnið í kørunum verð­ ur endurnýtt og skal reinsast væl. Fiskaaling granskar millum annað í sambandinum millum virksemið NAVN: Jóhanna Lava Køtlum ALDUR: 50 ár ÚTBÚGVING: Master í lívfrøði frá Aarhus universiteti og Master í umhvørvismeting frá Aalborg universiteti STARV: Stjóri á Fiskaaling Fiskaaling leggur nýggja strategi fyri gransking: Jóhanna Lava Køtlum hevur verið stjóri á Fiskaaling í tvey ár.