mánadagur 1. oktober 2018síða 5

5 Nr. 113 Mánadagur 1. oktober 2018 · Nr. 113 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 á­vísa føroyska heimasíðu, so sum betri.fo, fyrst bleiv send­ ur til ein servara hjá teimum sjálv­um, har eitt avrit bleiv goymt, og síðani sendur víð­ ari til Betri. Soleiðis høvdu teldu­sník­arnir nú havt at­ gongd til allar teldupostar til og frá Betri-samtakinum, utt­an at Betri hevði grunað nak­að. Telduserfrøðingar, sum Miðla­húsið og aðrir miðlar hava tosað við, eru á einum máli. Hetta er ein katastrofa og skaðin kundi verið ó­bót­a­ ligur. At broyta skermmyndina var tó ikki tað einasta, sum teldu­sníkarnir gjørdu. Teir hava eftir øllum at døma eis­ ini fingið atgongd til data­ bas­una hjá nic.fo yvir allar brúk­arar av heimasíðuni, tað vil siga teirra log-in og teirra kot­ur. Øll, sum varða av eini heim­a­síðu við landakotuni .fo hava eitt log-in og eina kotu til nic.fo, so tey kunnu um­sita heimasíðuna hjá sær haðani og millum annað rinda fyri heimasíðuna. Í sjálvum sær er tað eingin van­lukka, at teldusníkarnir fingu fatur á hesum lista­num, tí teir kunnu ikki brúka hann til stórt á nic.fo og tey, ið varða av nic.fo leggja doyin á, at teir ikki hava fingið fatur á nøkrum gjalds­upp­lýsingum. Vandin er tó, at onkur teirra, sum nýta nic.fo, nýta sama log-in og somu kotu til aðrar tænastur á netinum. Tað kann til dømis hugsast, at onk­ur nýtir eina gmail-ad­ ressu til at logga inn á nic.fo – og at kotan til bæði nic.fo- kont­una og gmail-adressuna eru hin sama. So kunnu teldu­ postarnir eisini fáa at­gongd til teldupostin hjá við­kom­ andi, og haðani síggja hvør­j­ar aðrar tænastur við­kom­andi brúkar og hvat log-in teirra er til tær tæn­ast­ur­nar. Loyniorðini vóru bronglað Júst hetta hevur verið nógv kjak um á netinum, hvussu teldu­sník­ar­nir kundu fáa fatur á hesum lista­num. Meðan nakrir teld­u­snill­ingar halda, at tað er upp­sagn­ar­ grund, um ein nýtir sama log-in til fleiri tænastur, so eru aðrir, sum øtast á, at teld­u­sníkarnir hava fingið hend­an listan. Onkur vil vera við, at koturnar ikki vóru brongl­aðar á nakran hátt, at tær bara vóru goymdar sum ein vanligur tekst-fílur, men hesum vísir Mimi Stein­tór­ s­dóttir, forkvinna í FO-ráð­ num, staðiliga aftur. FO-ráðið er almenna ráð­ ið, sum hevur ábyrgd av øllum .fo-heimasíðum. Um­ sit­ing­ina av síðunum he­v­ur FO-ráðið veitt út til fyri­tøk­ una Trygd­ar­tøkni, men tá er tal­an einans um umsitingina. Trygd­in hjá nic.fo hevur lig­ið hjá tveimum privatum borg­ arum, sum hava røkt trygd­ina í mong, mong ár, sigur Mimi Steintórsdóttir. Hon sig­ur, at hesir hava upplýst fyri sær, at sjálvandi vóru dát­uni um kundarnar hjá nic.fo brongl­ aði. Spurd, um FO-ráðið hevur á­lit á teimum longur eftir á­lopið, svarar hon einans, at tað fyri eini tíð síðani var avgjørt at veita arbeiðið við nic.fo og trygdina út til ann­ an veitara. - Tí kundu vit eisini handla so skjótt, tá álopið hendi, sløkkja servaran bein­an­veg­in og lova, at vit lata ein nýggj­an upp mánadagin, og at alt tá skal koyra sum van­ligt, sigur hon. Talan er eft­ir øllum at døma um út­lendsk­an veitara, tí hon sig­ur við Miðlahúsið, at umsitingin av nic.fo verður ver­andi í Føroyum, tað er hjá Trygd­ar­tøkni. NUMMAR OG LOYNIORÐ Nic.fo er ikki fyrsta og ein­asta síðan, sum hesir teldu­sník­arnir hava tik­ ið ræði á. Í øllum før­ um síðani 2014 hava teir tríggir, JonTurk75, Root­ De­vilz og Bozkurt97 brot­ið inn í heimasíður um allan heim. Teir, sum varða av nic.fo skulu kanska ikki føla seg so illa, tí millum aðr­ar síð­ ur­nar, sum hesir trígg­ ir hava tikið ræði á, eru mill­um annað síðirnar hjá miðl­u­num Reuters. com og CNN.com Teir hava eisini hakka seg inn á heimasíðuna hjá enska fótbóltsfelagnum Ar­s­e­nal.com, hjá sup­ er­stjørn­uni Rihanna, orku­drykk­i­num redbull. com og hjá teimum báð­um háttvirdu læru­ stovn­u­num Harvard og Stanford. NIC.fo er ikki einasta NIC-síðan, sum teir hava tikið ræði á heldur. Sein­ astu árini hava teir tikið ræði á .ug (Uganda), .be (Belgia), .tr (Turkaland), .mz (Mosambik), .mw (malavi), .rw (Ruanda), .np (Nepal), .gy (Guyana) og .gd (Granada). Í fjør var ein sam­røða við ein teirra, Jon­Turk75 á heimasíðuni Sec­ur­ ityAffairs. Har sigur hann, at hann hevur virk­að sum teldusníkur í 10 ár og at teir tríggir sum bólk­ur, teir kalla seg JRB, hava samstarva í nøk­ur ár. Hetta er teirra frí­tíð­ ar­ítriv, sigur hann. Í greinini sigur Jon­ Turk, at teir fyrst og fremst fremja tað, sum verður kallað eitt de­ fac­e­ment attack. Hetta merkir, at teir broyta útsjóndina á heim­a­ síðuni, so sum at leggja eina aðra mynd á síð­una, sum gjørt var við nic.fo. – Vit heinta tó eisini data, sum vit halda kann brúk­ast ella er áhugavert at nýta seinni, sigur Jon­ Turk75. Hann sigur eisini, at eina­ferð, funnu teir ein veik­leika í NIC-skip­an­ ini hjá einum landi, sum loyvdi teimum at taka ræði á fleiri heim­a­síðum, sum høvdu eyð­kenn­is­ merki hjá hesum landi­ num (so sum .fo). Enn er óvist, júst nær teir tóku ræði á nic.fo og hvørja vitan, teir kunnu hava nomið sær. Enn vita vit bara tað, sum teir sjálv­ir skrivaðu á nic.fo – hetta bleiv bara gjørt til stutt­leikar. skriv­aði løgreglan í almennu frá­boðanini. – Heimurin gerst alsamt meiri talgildur, so um okkurt gong­ur galið á netinum, á­virkar tað ein stóran part av samfelagnum. Í hes­um føri er talan um eina skip­an, sum stýrir øllum .fo navna­ øki­num og her liggur jú alt meyl­s­amskifti til og frá før­ oysk­um heimasíðum, sigur Bárð­ur Christiansen. Bárður Christiansen sig­ur, at teir hava leitað sær hjálp hjá donsku løgregluni í hes­ um málinum. – Enn vita vit ikki, nær á­lopið bleiv framt. Vit vita held­ur ikki neyvt, hvat teld­ u­sník­ar­nir hava gjørt ella fingið atgongd til. Vit síggja, at teir hava roynt nógv ym­ iskt, men júst hvat er eydnast tei­m­um, er eitt sindur torført at siga enn, sigur hann. Teldunsíkarnir hava klárt og týðiliga lýst við, hvørj­ir teir eru, men Bárður Christ­ i­ansen vil ikki siga nakað nærri um, hvat løgreglan ann­ars veit um teir. Hetta eru føroysku heimasíðurnar, sum teldusníkarnir gjørdu seg inn á. Nic.fo Google.fo Vodafone.fo Volkswagen.fo Toshiba.fo Symantec.fo Kawasaki.fo Kaspersky.fo Honda.fo Gov.fo Citroen.fo Bmw.fo Audi.fo Amazon.fo HETTA ER ANNARS AÐRU FERÐ, AT NIC.FO VERÐUR HACKAÐ. FYRRU FERÐ VAR Í 2012. TÁ VAR EISINI TALAN UM TURKISKAR TELDUSNÍKAR. Hetta eru drivnir teldusníkar