hósdagur 4. oktober 2018síða 23

FRÍGGJADAGUR 5. OKTOBER 2018 SOSIALURIN 115 23 at saml­aðu inntøkunum, ið land, komm­unur og tað almenna taka inn til væl­ferð­arsamfelagið, er blokkurin far­in úr um 8% í 2015 niður í um 6% í dag. Samstundis høvdu land og komm­unur í fjør samanlagt avlop á 690 mió. kr., ið er meira enn tær 642 mió. kr., ið blokkurin er. Vónandi eydn­ast eftir komandi løgtingsval at fáa semju um, at gera føroyska sam­felagið óheft av studningi úr út­lond­um. Frá halli og óhaldføri – til avlop og styrkt haldføri Tí er hall í 8 ár á samanlagt 3 mill­iard­ir krónur, frá 2008 til 2015, vent til av­lop á nærum 1,5 milliardir krónur í hes­um samgonguskeiðnum. Hetta við vaks­ andi inntøkum, serliga vegna fram­ gongd í samfelagnum, og varligum ár­l­i­g­um rakstrarvøkstri á góð 3% í mið­al í samgonguskeiðnum. Skuld lands­ins minkar og uppsparingin í Bú­skap­argrunni Føroya veksur og kem­ur uppum 500 mió. kr.. Hartil er bygn­að­arligt hall vent til avlop, og bú­skap­arliga langtíðarhaldførið styrkt. FLU2019: Stórt avlop og varligur rakstrarvøkstur Fíggjarlógin fyri 2019 er fjórða og seinasta fíggjarlógin í hesum sam­ gong­u­skeið­num. Bygt verður víðari á tað, ið framt er, og verða enn fleiri átøk framd fyri at røkka málini, ið sam­gongan hevur sett sær. Avlop á góðar 400 milliónir krón­ ur verður rokkið við vøkstri í inn­tøk­ um, serliga vegna framgongd í sam­ fel­ag­num, málrættaðum íløgum, og einum varligum rakstrarvøkstri á 2,6%, íroknað lønarvøkstur í sátt­mál­ a­tíð­arskeiðnum og enntá við søgu­ liga stórum fólkavøkstri. Gera íløgur í nútíð og framtíð Nýggjar útbúgvingar kring landið, bú­stað­ar­pakki, nærum 10 mió. kr. aft­urat til Fróðskaparsetrið, nýtt av­loys­ar­askip, fleiri serlæknar, tal­ gild­an samleika til allar føroyingar, pen­sjón­istar minst 1.000 krónur meira at liva fyri um mánaðin, tunlar til Hvalba og Dals, umframt undirsjóvartunlar, ið binda Eysturoy, Streymoy og Sandoy sam­an, frá 40% pensjónsflatskatti til stig­vaks­andi pensjónsskatt úr 30% upp í 40%, nýggj sendistova, meira fisk­i­vinn­ u­ný­menn­ing, og aftur­gjalding av umleið 1 milliard í skuld. Hesi eru bert nøk­ur fá av mongu átøkunum í 2019, sum bera okkum framá. Burðardyggur búskaparvøkstur Samstundis kunnu vit fegnast um, at vit hava bygt búskaparligu fram­ gongd­ina seinastu árini á munandi burð­ar­dyggari grundarlag, enn vit hava sæð, tá búskaparlig framgongd hev­ur verið áður. Tí talan er fyrst og fremst um framgongd vegna økta virðisskapan, útflutning og í­løg­ur í landinum. Eisini gera fleiri vinn­ u­fyr­i­tøk­ur stórar íløgur í styrkt kapp­ing­ar­føri og framtíðar vøkstur í virk­sem­i­num. Hetta er bæði gott og gleði­ligt. Frígeva hendur til bústaðarbygging Men ov nógv ferð er á byggi­vinnuni og ov fáar hendur eru tøkar til bú­ stað­ar­bygg­ing. Tí velja vit, at dríggja nakr­ar av størru almennu byggi­í­løg­ u­num, ið krevja nógvar hand­verk­ arar. Hetta soleiðis at fleiri hend­ur eru til, at byggja bústaðir og har­við skapa rúm fyri framhaldandi fólk­a­ vøkstri og framgongd. Góðar tíðir krevja varsemi Føroyingar hava altíð livað við skift­ andi tíðum, tí vit liva í stóran mun í og av náttúruni og tilfeinginum, og eru har­til tætt tengd at samhandli við onn­ur lond. Í ár hevur 40% hækk­ ing av oljuprísunum, saman við minni tøku av alilaksi og lægri upp­ sjóv­ar­kvotum gjørt, at óvanliga stóri b­ú­skap­ar­vøksturin á 6-7%, gerst lægri og meira vanligur um 2%. Vit vænta eisini lægri kvotur komandi ár. Hetta eru broytingar, ið vit altíð skulu vera klár til, og tí er týðandi at vit nú í góðum tíðum reka okkara væl­ferð­ar­samfelag við munandi av­ lopi og varligum rakstrarvøkstri, so­ leið­is at vit eisini hava ráð eitt gott væl­ferð­ar­sam­felag, um inntøkurnar kom­andi árini skuldu minka í eitt tíð­ ar­skeið. Bjálva okkum búskaparliga Tað er hugaligt, at vit kunnu staðfesta, at bú­skap­ar­liga framgongdin ikki er grund­að á lántøku, so sum vit áð­ur hava sæð tá framgongd hev­ur verið. Vit bjálva okkum sum sam­ f­elag, tí bæði fólk, vinna, komm­ unur og land minka skuld og spara meira upp enn tey lána. Sein­astu árini hava húsarhald og vinna økt innistandandi í føroysku pen­ing­a­ stovn­unum við meira enn 3 mia. kr., og landið hevur havt avlop á sam­an­ lagt 1 mia. kr. seinastu 3 árini. Kunnu tí minka skuld landsins við um 1 mia. kr. komandi ár. Hetta ger okk­ um sterkari sum samfelag at møta framtíðar avbjóðingum og broyt­ ingum, sum altíð vilja koma. Størri virðisskapan Úrslitið av framgongdini seinastu ár­ ini er, at virðisskapanin í okkara landi - so­kallaða bruttotjóðarúrtøkan - nú hevur yvirhálað nøkur av grann­a­ lond­um okkara, tá vit rokna hesa í mun til hvønn íbúgva. Búskaparliga hava vit tí helst ong­an­tíð verið so fjøltáttað og væl fyri sum nú. Samfelagsliga hava vit helst ong­an­tíð verið so samhaldsføst og tíð­ar­hósk­andi sum nú. Sum land og fólk hava vit helst ong­an­tíð verið so sjálvbjargin sum nú. Sjálvbjargnari, sam­halds­ fast­ari og meira tíðar­hósk­ andi Føroyar Komandi 14. september eru 4 ár síðan lands­stýrið og samgongan tóku við landsins leiðslu. Hóast fólks­ins avgerð frá 1946 enn ikki er framd í verki – og vit enn bíða eftir enn eini fólkaatkvøðu – so er at fegn­ast um, at vit hava tikið risafet framá móti einum sjálvbjargnum, sam­halds­ føstum og tíðarhóskandi Føroyum. Fíggjarlógaruppskotið fyri 2019 flyt­ir okkum enn longur framá móti máli­num. Einar frælsar Føroyar eru fyri framman. Á Løgtingi, Oktober 2018 Kristina Háfoss Landsstýriskvinna í fíggjarmálum TÍÐARGREIN Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. Kristina Háfoss fíggjarmálaráðfrú fyri framman enn bíða eftir enn eini fólkaatkvøðu – so er at fegnast um, at dsføstum og tíðarhóskandi Føroyum, segði Kristina Háfoss, við 1. viðgerð av uppskotinum til fíggjarlóg fyri 2019 Blokkurin er tí mink­að­ur á hvørj­um ári sum partur av al­ mennu ­inn­tøk­u­ num. Er far­in úr 14% av inn­tøk­u­ num á fíggj­ar­lóg­ ini í 2015 niður í 11% í 2019.«