týsdagur 9. oktober 2018síða 11

11 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 10. oktober 2018 · Nr. 117 TÍÐINDI sa um, um mann vil lata skinn inn til Oikos. Mann má eisini vera uppmerksamur, tá mann flettir seyðin, tí har skal vera skil í. - Fyri at vit kunnu taka skinn­ini, mugu tey kølast av áðr­enn. Tá má roðið ikki venda upp eftir, tí um tað er sól og vindur, so tornar roðið bein­an­vegin, tí tað ikki tekur við salt­inum. Tað skal eftir røtt­um liggja úti í einar 15 minutt­ir við ullini upp eftir. Men tað er eingin vandi, tá tað regnar so illa, sum tað hev­ur gjørt í seinastuni, greið­ir Helga Nordendal frá. Um tað ikki verður gjørt rætt, so fáa tey ikki brúkt skinn­ini, og so mugu tey koyr­ast í skrell. - Øll hugsa ikki altíð um hatta, men eg royni at siga tað við fólkini áðrenn. Selja skinnini uttanlands Tá skinnini eru saltað, verða tey útflutt til Pólands, har tey verða maskingarvað. Síða­ni keypa Oikos ein part av skinnunum heimaftur, men tey klára ikki at sleppa av við alt í Føroyum, og tí verð­ur ein stórur partur seld­ur uttanlands. - Vit plaga at keypa um 10.000 skinn aftur, og restina selja vit sum ráskinn til onn­ur. Tað er ikki so stórur mark­nað­ur beint nú fyri tí, so tað er eitt sindur ringt at sleppa av við í løtuni, sigur Helga Nordendal, sum vónar at finna fleiri keyparar. - Óneyðugt at blaka vekk Tá Jógvan Nordendal setti Sp/F Oikos á stovn, var tað við tí fyri eyga at minka um alt oyðslið og burturkastið av skinnum í Føroyum. Hann skilti ikki, hví øll blakaðu seyða­skinn burtur fyri so at lata tey brenna. - 70.000 skinn fóru í bren­ ni­ovn­in, og pápi mín helt tað vera alt ov galið, at so nógv skinn fóru í skrell. Hann meinti, at har mátti vera ein máti at broyta uppá hetta, fortelur Helga Nord­en­dal. At blaka seyðaskinn burt­ ur er ikki bara óneyðugt, tí tað dálkar illa, men tað er eisini óneyðugt, tí mann so væl kann gagnnýta skinnini. - Tað er púra óneyðugt at koyra nakað vekk, sum kann brúkast. Eg vildi ynskt, at fólk hugsaðu meira um hetta. Tað hugsa tey allar flestu um, men tað er altíð onkur, sum ikki leggur í tað og heldur við koyra alt í skrell, sigur Helga Norden­dal. Tey, ið lata skinn til Oikos fáa antin pening ella seyðafóður afturfyri, og peningurin kann eisini vera latin haganum. Aftur­meld­ ing­ar­nar um teirra mál og virk­semi plaga at vera góðar. - Eg haldi, tey allar flestu eru positiv og glað fyri, at vit taka skinnini, vísir Helga Norden­dal á. Enn ov nógv skinn, ið verða brend Oikos hevur seinastu árini savnað nakað yvir 30.000 skinn saman hvørt ár. Tað verður mett, at um 70.000 seyð­ir verða flettir árliga, og tí kann roknast við, at fleiri túsund skinn enda á brenni­ støðini, hóast har eisini eru onnur, ið hagreiða seyða­ skinn í Føroyum í smærri mongd­um. - Vit fáa beint yvir 30.000 skinn inn hvørt ár. So tú kanst ætla, at IRF og KOB fáa umleið 35.000 skinn at bren­na, tí vit klára bara at taka helvtina, sigur Helga Norden­dal, sum vónar, at fólk fara at gevast við at blaka seyðaskinn vekk. - Har er enn alt ov nógv, ið verður brent. Men tað er so helvt­in minni, nú vit samla inn, og tað er altíð nakað, sigur hon at enda. pature@sosialurin.fo IRF ynskir at brenna so fá skinn sum gjørligt Skinn og aðrar leivdir frá flettingini verða samlað sam­an á kommunalu bingju/endurnýtsluplássunum kring allar Føroyar. Í summum førum verður tað koyrt í pressubingjur, har leivdirnar verða pressaðar saman og blandaðar við annað burturkast. Sostatt er torført at meta um mongdina av brendum skinnum, og tí hevur IRF eingin hagtøl um, hvussu nógv seyða­ skinn verða brend árliga. Men IRF ynskir, at hetta talið skal vera so lágt sum møguligt. - IRF ynskir at fáa skinnini burturúr brenningini, tí at brenna seyðaskinn er tað, sum dálkar mest, ljóðar frá IRF. IRF hevur eina visión um einar grønari Føroyar, og tí er ein onnur orsøk til, at IRF ynskir skinnini úr brenn­ingini, at tey arbeiða við og royna at breiða út hug­sjónina um ringbúskap. - Ringbúskapur er ein háttur at nýhugsa nýtslu og framleiðslu á ein umhvørvisliga og handilsliga burðar­dyggan hátt. Hugsanin byggir á náttúrunnar ringrás, har einki (ella sum minst) fer burtur, men heldur verður endur­nýtt í einum nýggjum høpi. At brenna seyðaull er ”oyðsl” av tilfeingi, ið kundi verðið nýtt til annað enda­mál, sigur IRF.