týsdagur 16. oktober 2018síða 14

Mikudagur 17. oktober 2018 · Nr. 120 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. Karlamagnusarbreyt – eitt skúladømi? Arnstein Niclasen verkfrøðingur og fyrrverandi býráðslimur í Havn Gamalt er í sambandi við býarskipanir, at vegirnir (o. m. a. jarnbreytir, skipasmiðjur o. o. tung fyribrigdi) eru »beinagrindin« í býarlikaminum; meðan eitt nú húsabygging er at rokna sum »holdið«, sum tí má skipa seg inn undir hesi nevndu bindandi viðurskiftir T í vegir eru ofta ein sera kostn­aðarmikil part­ur av heildini. Har ið tal­an er - fyrst og fremst - um kravið til skilmarkaða fram­kom­i­ lig­heit úr einum staði til annað og hetta á ein tryggan og helst upp­liv­ ils­is­rík­an og vakran hátt. Soleiðis er tað. Ferðslan Og táið talan er um nakað av mun­ andi ferðslu yvirhøvur, so er tann stað­festi vega-normurin um lond, at ein vegbreyt er 3,5 m breið og gongubreytin 2 m, t.e. samlað minst 11 m fyri ein tvísporaðan veg. Upp í hesa vegaskipan hoyra so tær avmarkandi byggilinjurnar fyri alla bygging framvið vegnum. Hetta sum ein strong treyt fyri møguliga komandi vegbreiðkan, og fyri hóskandi útsýni og trygdina yvirhøvur, og hesar linjur krevja vitiliga fleiri metrar afturat í vegbreidd – báðumegin! Og við Karlamagnusarbreyt er tal­an um fleiri álvarsmál: Tvey sera stór skúlaumráði, stórt ítróttarøki, kirkju og fríkirkju og fleiri stór­ fyr­i­tøk­ur – um­framt almikið av bú­stað­arøki – við munandi park­er­ ings­tørvi. Umframt ta vøkru Myllu­ tjørn­ina. Sjálv bústaðarbyggingini á upp­landi­num tykist løgin og krønglut fyri mong – og kanska spennandi fyri onnur. Vegføringin sjálv liggur tó sum so logisk í hesum flata og væl egnaða upplandinum, men veg­ breidd­in er bara 6 m, sum klárt átti at verið minst 7 m. Tað sama er gald­andi fyri Løgmannabreytina, sum and­bráð byrjar við 4 sporum, men skjótt tódnar niður í tvey spor á 3 m, sum er alt ov lítið, ikki minst við tað, at bussleiðin eisini er løgd eftir Løg­ manna­breytini niðan sum eitt sam­ bind­ing­arlið millum tveir ring­vegir. Verandi viðurskifti á Karlamagnusarbreyt Tracéin (t. e. vegføringin í leið og legu) liggur væl fyri í upprunaliga lend­i­num: Gott og vítt tøkt pláss og javnt sambæriligt hall suðureftir fyri ferðslu, avrenning og ymisk frá­ rensl - alt lagað til ein sámiligan kostn­að. (Her er ikki talan eitt nú um landsvegin gjøgnum Kví­víks-klivar við íbinding oman til bygd­ina, sum Heini Olsen og Dan Hofgaard – fremstu vega­verk­frøð­ing­ar landsins - evnaðu til, har ið hvør centimetur av víðari veg­breidd kostaði almikið meira av øktari bergspreinging o.t.. Eitt meist­ar­a­ verk meta útlendingar.) Byggilinjurnar framvið Karla­ magn­us­ar­breytini eru - so løgið - lagd­ar í bak­kantin á báðum gongu­breyt­unum. Frá­leik­in mill­ um bygdu vel­d­igu húsini er tí bara 10 m, sum við hesum helst forar fyri allari veg­breið­kan í framtíðini. Alt út­sýn­ið eftir vegnum og við út­ koyr­ing­ar­nar frá sethúsaøkinum eru út av lagi vánaligt, og har gerast tí av hes­um mangar trongar slokur við herv­i­ligum gjóstri, óhugna og ó­trygg­leika. Og so er har ein hópur av larm­ andi dekslum eftir øllum vegn­um (men hevði tað ikki verið frið­ar­lig­ ari fyri umhvørvið, at tann á­byrgd­ ar­hav­andi her - heldur átti at saml­ að upp á frímerkir - heldur enn deks­il?). Og til hvørs endamáls, má ein spyrja? Nú í mánaðir er henda mun­ andi farleið longu løgd út sum eins­rætt­að­ur vegur niðaneftir. Eitt fyri­brigdi, sum verður valt í svár­ari neyð í gomlum stórbýum, fyri at sleppa frá at skrædla heil­ ar fleirhæddaðar karréir av hús­a­ røðum burtur fyri 100-tals milliónir krón­ur! Hvat varð hugsað? Fyrst vil eg undirstrikað, at eg als ikki eri úti eftir nøkrum einstøkum per­sóni. Men kanska hevði tað ver­ið vert at fingið alment at vita, hvat ið tey ábyrgdarhavandi hava hugsað: Um Byggi-og bý­ar­skip­an­ ar­nevnd­in og Tekniska nevndin – ja, yv­ir­høvur hava tosað saman? Og um hvat ið hesi - teir vónandi ikki und­ir­betaltu ráðgevararnir og starvs­fólkini við - umframt teir klóku pol­itikararnir – hava bygt sín­ar marg­háttligu avgerðir á? Arbeitt verður við málinum Hetta vita fjølmiðlarnir at siga frá. Men fólkini á staðnum vita einki og hava í máttloysi leingi rópt varskó um skil­ið. Men uttan nakað úrslit ella bata. Verandi forkvinna fyri Byggi- og bý­ar­skip­an­ar­nevndini – í skrivandi stund - var frammi í SVF og segði, at byggi­sam­tyktin ikki kundi broytast á stað­num, tí hetta vildi hava sum fylgju, at stór endurgjaldskrøv av hes­um vildu verða reist móti komm­ununi. Hetta er bara ikki so. Talan er ikki her um eina “Móselóg”. Vit vita av royndum, at ein og hvør bygg­i­samtykt kann ajour- før­ast við atliti frameftir. Nýggjar bygg­i­linjur kunnu leggjast, sum kunnu koma upp á tal, um ein bygn­ing­ur brennur niður ella um ein bygg­i­harri vil byggja longur upp ella byggja afturat. Hetta er ein vanlig kommunal sam­ráð­ing­ar­støða við ein bygg­i­ harra. Til bata fyri báðar partar. Og um ein kostnaður skuldi kom­ið at staðist av einari tílíkari upp­gerð. Ja, so er vitiliga bara talan um - at landsins nógv størsta og ríkasta kommuna - her tekur upp eftir sær sjálvari. Eyðvitað tað. Nakað má gerast Danska flutningsfelagið Mærsk Mc­kinn­ey Møller hevur gjørt slag­ or­ð­ið: “Rettidig omhu” heimskent og virt sum eina dygd fyri alla plan­ legg­ing um lond. Um planleggjararnir av Karl­a­ magn­us­ar­breytini hava havt hetta om­an­fyri nevnda hugtak í huga, tað vita vit heldur ikki. Men um ikki - so er henda planlegging ikki at meta sum eitt skúladømi í dygd – men heldur fyri tað øvuta. Eftir er bara at ynskja, at eingin ­ó­bøt­i­ligur skaði hendir av hesi løgn­um planlegging fyri vaksin ella fyri børn­ini, sum - eru bráð av lyndi og stødd í lívsins káta morgunlandi – og skulu ferðast tvørtur um hetta váða­verk. Arnstein Niclasen, verkfr. Arnstein Niclasen, verkfrøðingur, er fyrrverandi býráðslimur í Havn fyri Fólkaflokkan. Hann hevur verið limur í byggi- og býarskipanarnevndini og teknisku nevnd hjá býráðnum í 12 ár. Í mong ár var hann eisini limur í býarskipanarnevnd landsins og leiðari av Plandeild Landsverkfrøðingsins (sum tað tá æt) í yvir 20 ár