hósdagur 25. oktober 2018síða 36

VINNUBLAÐIÐ HJÁ MIÐLAHÚSINUM 12 oktober 2018 26 Jan Ziskasen um 2025: Vit mugu vera klár til framtíðina - TAÐ ERU 12 ALTJÓÐA STÓRRÁK, SUM VIT VÆNTA KOMA AT FLOYMA INN YVIR ALLAN HEIMIN, SIGUR JAN ZISKASEN, STJÓRI Í FØROYA TELE. HESI RÁKINI MÆLIR HANN FYRITØKUM, EINSTAKLINGUM OG ALMENNINGINUM AT TAKA ATLIT TIL Pætur Hjalmar Evensson - The best way to predict the future, is to create it. Soleiðis sigur Jan Ziskasen, samtaksstjóri á Føroya Tele, sum siterar orðini hjá Abraham Lincoln, sum siga, at besti mátin at spáa um framtíðina, er við at skapa hana. Føroya Tele við Jan Ziskasen á odda hevur kannað og sett seg inn í nøkur altjóða stórrák, sum gera seg galdandi í øllum heiminum í løtuni. Hetta eru rák, sum fara at seta dag­ skránna fyri, hvussu vit í nærmastu framtíð koma at liva okkara lív, og hvussu samfelagið yvirhøvur verður skipað og broytt. - Tað eru 12 altjóða stórrák, sum vit vænta koma at floyma inn yvir allan heimin, og í tí sam­anhanginum hyggja vit eisini eftir, hvar Føroyar eru í hesari gongdini, sigur Jan Ziska­ sen. Hesi 12 rákini snúgva seg m.a. um talgildu menn­ingina, fólkavøkstur, handilsvirksemi, infra­kervi og umhvørvið. Tað kann vera ringt at spáa um framtíðina, men Jan Ziskasen heldur, at vit í Føroyum eiga at hugsa meira um tað, sum bíðar okkum í framtíðini. Tí hevur hann nøkur boð uppá, hvørji atlit, mann sum fyritøka, einstaklingur og samfelag má taka fyri at møta einari framtíð, sum mann fyri 20 árum síðani ikki hevði kunnað ímyndað sær. Alt verður sambundið Tað er eingin loyna, at tøknin er blivin ein nógv størri partur av gerandisdegnum hjá okkum menniskjum seinastu árini. Tøknimenningin gong­ur við rúkandi ferð, og vit kunnu gera alsamt meira við okkara snildfon. Jan Ziskasen meinar, at hendan gongdin ger, at nærum alt verður sambundið, tá tosað verður um gerandisdagin, undirhald, vørur og tænastur yvirhøvur orsakað av internetinum og snildfonini. - Mann sigur, at longu í 2020 vera 5 milliard­ir fólk knýtt at internetinum. Í dag er talið góðar 4 milliardir. Øll hesi fólkini fara at hava fimm ymisk tól í part, og hvørt húsarhald fer í miðal at hava 10 ymisk tól, ið verða knýtt at internetinum, sigur Jan Ziskasen og sipar til tól sum brandalarmar, kaffimaskinur og køli­ skáp, sum alt kann knýtast at snildfonini. Hann peikar á eina vatnfløsku, sum stendur á borðinum, og tekur hana í hondina. - Hendan fløskan verður allarhelst eisini sambundin. Longu í 2020 fer ein fløska at følast øgiliga ein-dimensionell, um hon ikki kann knýtast til internetið. Onkur fer helst at siga: “Hetta produktið er ikki serliga áhugavert; eg kann bara drekka tað. Kann eg einki annað gera við tað?”, sigur hann og vísir við fingr­ un­um ímóti fløskuni, at mann fer at vænta at kunna trýsta á, “swipea” og forstørra partar fløsk­uni við fingrunum, eins og mann í dag ger á snild­fonum og teldlum. - Tær allar flestu fyritøkurnar, sum selja fysisk­ar vørur fara at hava eina talgilda add- on til vøruna. Tað sær mann t.d. við bilum, har mann kann tendra bilin frá telefonini og hyggja, um tað eitt nú er bensin á. Eg kann eis­ini lata mína garasju heima upp her frá við tele­fonini, vísir Jan Ziskasen á. Hesar loysnirnar geva snildfonini eitt óbroyt­i­ligt vald, tí mann er á snildfonini allatíð. - Tá mann fer út úr húsunum, kann mann gott hava gloymt alt møguligt eftir, men mann gloym­ir ongantíð telefonina. Mann følir seg nakn­an, um mann hevur gloymt hana eftir, og tað er tí, meira og meira hendir nettup á mobila tólin­um, sigur hann. Vit fara ikki at bíða eftir tænastum Hendan gongdin við sambindingini, ella sum Jan kallar tað: connected living, fer at gera, at mann skjótt kemur til eitt punkt, har fólk vilja hava alt her og nú. Fyribrigdið “at bíða” verður ikki tað sama í framtíðini, tí tøkniliga menningin ger, at mann fer at seta heilt nýggj krøv. - Børnini í dag vaksa upp við, at alt er nógv skjótari, og at mann er on 24 tímar um sam­ døgrið. Hesi børnini koma at seta krav um, at um tey vilja hava eina pitsu, so skulu tey hava hana beint nú. Tað verður einki við fyrst at fara oman í býin, bíleggja og standa í kø og bíða eftir pitsuni. Tá verður tað púra vanligt at bí­ leggja á netinum, og so kemur pitsan til hurð­ ina eina lítla løtu seinni, væntar Jan Ziskasen. Sama gongdin hevur leingi verið við stroym­ing av video og tónleiki. Í dag eru nær­um allir filmar og allar sendingar tøkar á stroymingstænastum, sum hevur flutt sjón­ varps­hyggjarar yvir á Netflix, HBO og aðrar on-demand sjónvarpstænastur. - Um mann vil hyggja at einum filmi, so fer mann ikki at bíða til klokkan 21 í kvøld fyri at síggja ein film í sjónvarpinum, tá mann heldur kann síggja filmin her og nú á t.d. Netflix. Okk­ara børn kenna nærum ikki til flow-tv og kunnu ikki finna uppá at bíða eftir einum filmi á sjón­varpsskránni. Tað konseptið eksisterar ikki í teirra verð, sigur Jan Ziskasen. Krav um altíð at hava atgongd Hendan broytingin er nakað, sum fyritøkur og íverksetarar skulu leggja sær í geyma og byrja at hugsa nógv meira um, heldur sam­ taks­stjórin. - Tær fyritøkurnar, sum kunnu samanknýta kund­an við vøruna, upplivilsið ella tænastuna hava eina gylta framtíð framman fyri sær, sigur Jan Ziskasen. Kundarnir fara í framtíðini at vænta atgongd