hósdagur 1. november 2018síða 21

FRÍGGJADAGUR 2. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 127 21 fata okkum sjálvi neiligt. – Vit síggja hetta við nýføðingum. Um ikki barnið alla tíðina hevur møgu­leikan at lesa and­ litið hjá mammuni av, veit tað ikki hvar tað er, og gerst ólukkuligt. Og er mamm­an ólukkulig, so er tað júst tað, sum nýføð­ing­ ur­in lesur í speglingini. Ein tung­lynd ella deprimerað mamma kann saktans leggja eitt tunglynt barn at brósti, sig­ur hann. At vera øðrvísi Øll eru øðrvísi á onkran hátt og tað kann fáa ein til at kenna seg skeivan. – Alt sum kann føra til, at vit kenna okkum øðrvísi, kann vekja skomm. Eg eri reyð­hærdur, eg eri dumm­ur, eg eri klók­ ur, eg eri for lítil, eg eri for stórur, eg eri for klænur eg eri for tjúkkur, eg eri sálar­ liga sjúkur, eg eri sál­ar­frøðigur, eg eri ógvu­liga sól­brend­ ur, eg havi ongan lit og so víðari. – Og mót­hug­ takið kann vera, at alt sum ger meg ser­ligan, kann gera okkum errin. – Essensurin í hesum er, at skomm og skuld­arkenslur eru neyð­ugar, men yvir­taka tær lívið, bróta tær nið­ur. Skomm­ in peikar á, at vit eru nakað, at vit hava týdn­ing. Tað ber til at siga, at skomm er ein kensla. Skommin inniber tað fant­ast­ iska í at vera sædd­ur og tað ræðuliga í at onnur hyggja eft­ ir einum. Skommin er sum ein stemmugaffil í okk­ara lívi, sum sigur okkum, hvat vit eru. – Skommin kemur eisini til sjóndar í klandri millum tvey, sum vit halda snúgva seg um, at annar parturin skal vinna. Men maktkampar snúgva seg slett ikki um makt, men um maktarsloysi. Tað eru bara taparar, tá íð tvey klandrast. – Eg haldi, at man kann siga, at skomm er hvørki góð ella ring, hon er bara har. Hon kann hjálpa okkum og hon kann bróta okkum niður. Tað er eins og við streymi. Streym­ ur hjálpir okkum og rekur alt, vit hava brúk fyri. Stikk­ ontaktin gevur okkum frælsi, men so skjótt vit fara at pilka inni í stikkkontaktini, kann hon gerast deyðilig. Skommin snýr seg um sympati og em­ pati. Skommin ger, at nakað lend­ir á ein menniskjaliga hátt. Um tað, at vit sýna kærleika ikki verður møtt við kær­leika, kennist hetta, sum at vit verða sligin, sigur Lars J. Sør­ensen. ØDD M Mynd: Jústinus Leivsson Eidesgaard. »Ein kann hava fingið so lítlan nærleika, at yvirgreb kennast sum kærleiki.« Alice Miller (sveisiskur sálarfrøðingur 1923-2010) Lars J. Sørensen hevur verið sálarfrøðingur alt lívið. Hann er í dag ein nógv umbiðin fyrilestrarhaldari og hevur granskað nógv í hvat skomm, sum øll bera í okkum, er fyri nakað. Hann kemur til ta niðurstøðuna, at skomm er bæði gagnlig og niðurbrótandi