hósdagur 8. november 2018síða 10

FRÍGGJADAGUR 9. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 130 10 Ókend kend TEMA Leivur Johannesen sang “Eitt sunnukvøld í plantasjuni”: - Hansemann er for lítið nevndur - Tá mann snakkar um Eitt sunnukvøld í Plantasjuni, so skal mann bara ikki gloyma Hanse­mann, sigur Leivur Jo­hanne­sen, sum sang Føroya størstu landaplágu T að er eingin ivi um, at “Eitt sunnukvøld í planta­sjuni” telist mill­ um allar størstu sang­ skatt­arnar í føroyskari tón­ leikasøgu. Sangurin er ofta bliv­in kallaður Føroya størsta landaplága, og tað man heldur ikki vera langt av leið, tí í um­ leið 60 ár hevur sangurin verðið spældur uttan at troytta fólk. Birni Dam hevur skrivað tekst­in, og lagið kom út á plát­ uni við Simma og Ljómlið, har Simme Arge Jacobsen, Agga Mouritsen, Leivur Johannesen og Poli Debess spældu við. Í nýggjari tíð hava nógv lyndi til at halda, at tað var Simme, sum sang, men tað er Leivur Johannesen, sum eigur røddina til Føroya størstu landa­plágu. Navnið á plátuni var Simme & Ljómlið, og hetta hevur nokk elvt til misskiljingar av, hvør sangarin í Eitt sunnukvøld í plantasjuni var. - Eg haldi, at tá í tíðini vistu øll, at tað var eg, sum sang hann. Men tað nýggja fólkið, sum er komið aftaná, veit tað ikki. Tey lesa bara “Simme og Ljómlið”, og so halda tey, at tað er Simme, sum syngur. Men tað var yvirhøvur ikki Simme, sum sang, hann spældi jú klaver, sigur Leivur. Hansemann stílaði fyri Leivur Johannesen heldur, at rætta søgan um “Eitt sunnu­ kvøld í plantasjuni” eigur at hoyr­ast, og serliga søgan um leik­lutin hjá Hansemann Tór­ garð, sum skipaði fyri inn­spæl­ ingini og syrgdi fyri, at plátan bleiv til veruleika. Hann heldur, at radiomekanikarin Hanse­ mann Tórgarð manglar viður­ kenn­ing fyri hetta. - Eg haldi, Hansemann Tor­ garð er for lítið nevndur í sam­ bandi við “Eitt sunnukvøld í planta­sjuni”. Tað var hann, sum risikeraði alt og legði sínar pengar í verkætlanina. Tað var jú eitt stórt stig at taka, tá mann ongantíð fyrr hevði gjørt eina føroyska plátu, sigur Leiv­ ur Johannesen. Hetta var einasta plátan, sum Leivur Johannesen sang inn. Hann hevði júst ligið sjúk­ ur á Sanatoriinum, tí eitt lunga var stilt. Hann varð útskrivaður stutt áðrenn, hann sang plát­ una inn. Leivur fortelur, at um tað mundi, tá fløgan varð spæld inn, vóru tey nógvir ungdómar, sum hildu til í Dandastovu í Havn, og tað var her, “Eitt Sunnu­kvøld í plantasjuni” kom til. - Tað endaði við, at Hanse­ mann Torgarð bleiv áhugaður, og hann vildi so fegin gera eina plátu burturúr tí. Hann tók tað upp í Losjuni í Havn, og upp­ tøk­an bleiv so send til Noregs og Danmarkar, áðrenn “Eitt sunnu­kvøld í plantasjuni” kom til Føroya aftur, greiðir Leivur Johannesen frá. - Tá mann snakkar um Eitt sunnu­kvøld í Plantasjuni, so skal mann bara ikki gloyma Hansemann. Tað var hann, sum var tann stóri maðurin har, sigur Leivur Johannsen. Lagið hevur verið hangandi - At plátan bleiv hangandi so leingi er løgið, sigur Leivur Johanne­sen og byrjar at speku­ l­era um orsøkina til tað. “Eitt sunnukvøld í planta­sj­ uni” er ein kærleiksvísa um tvey, sum hittast í plantasjuni, og hetta avspeglar ta samtíðina, sum sangurin varð skrivaður í, heldur Leivur. - Eg eri sikkur uppá eitt, og tað er, at nógv fólk tá í tíðini blivu pør í idyllisku plantasjuni. Tað vóru so nógv, sum fóru í plantasjuna aftaná dansin sunnu­kvøld, og fleiri, sum troff­ust har, endaðu seinni við at blíva gift. Tað haldi eg, fleiri kunnu minnast aftur á í dag, fortelur Leivur Johannesen. Hann heldur, at orsøkin til at lagið hevur livað víðari síðan tá, er tí, at fólk kenna seg aftur í orðunum og kunnu minnast aftur á eina góða farna tíð. Tær fyrstu pláturnar blivu seldar í handlinum hjá Hanse­ mann Tórgarð í Vágsbotni. Leivur Johannesen minnist aft­ur á, tá plátan við “Eitt sunnu­kvøld í plantasjuni” var nýggj. - Vit hildu tað vera so stutt­ ligt, at ein pláta kostaði 9 krón­ ur. Pláturnar hjá amerikanska Bill Cosby vóru farnar niður á 7 ella 8 krónur. Vit vóru so ólukk­ sáliga stolt, tí vit vóru eina heila krónu omanfyri Bil Cosby. Tað var so øgiliga stórtsligið, og Hansemann helt tað vera stutt­ ligt, at vit avkonkureraðu Bill Cosby, sigur Leivur Johanne­ sen. Vit hitta sjey føroyingar, sum tú ivaleyst kennir – kanska uttan at vita av, at tú kennir teir PÆTUR HJALMAR EVENSSON PATURE@SOSIALURIN.FO Á komandi síðunum hitta vit nakrar før­ oy­ingar, sum hava gjørt okkurt, sum tú heilt víst kennir. Kanska tú kennir persónarnar framm­an­ und­an, og kanska tú ikki kennir teir. Men tú kennir heilt víst tað, sum hesir persónarnir hava gjørt. Felags fyri hesi fólk­ ini er, at navnið á teimum ikki er so alment í mun til hesi ting­ ini, sum tey hava gjørt. Tað er t.d. ein kend rødd, sum tú kanska ikki visti, hvør átti, og kanska tú heldur ikki hevur givið tær far um at umhugsa tað. Hetta snýr seg um tey smáu tingini í gerandisdegnum. Summir av hesum per­són­ un­um dáma best at vera í bak­ grundini, meðan tað hjá øðrum meira er av tilvild, at tey eru “ókend”, men kend kortini. Summi kennir tú tó nokk frá øðr­um tingum, tey hava gjørt. Vit spyrja inn til, hvussu tað er at hava gjørt okkurt, sum øll kenna, men sum almenningurin ikki neyðturviliga veit, at tey hava gjørt, og so hoyra vit eis­ ini um søguna til tað. Tey ókendu kendu