hósdagur 8. november 2018síða 16

FRÍGGJADAGUR 9. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 130 16 HALLUR AV RANA F yri nøkrum árum síðan skolaði eitt nýtt rák yvir Føroya land, tá menn í øllum aldri brádliga lótu raki­greiðurnar liggja og í staðin lótu skeggið yvir yvirvørrina vaksa allan november mánað. Movember var navnið á nýggja ráki­num, ein saman­renn­ ing av ensku orðunum mustage og novem­ber, ið eggjaði menn at lata yvirskeggið vaksa fyri at varpa ljós á mannfólkaheilsu og prostatakrabba. - Movember er mánaðurin, har vit seta fokus á mannfólkaheilsu. At minna mannfólk um at ansa upp á seg sjálvar og fylgja við, um tað er nakað galið. Um man er illa fyri ella følir eitt prik, so skal man lata tað kanna, sigur Eirikur Simonsen, formaður í Prostata­bólkinum hjá Krabba­ meins­felagnum. 33 tilburðir í 2017 Síðan 1995 hevur Krabba­meins­ felagið staðfest 442 tilburðir av prostatakrabba í Føroyum. Fyrstu árini vóru ikki so nógvir til­burðir skrásettir í Føroyum, men síðan 2006 hava yvir 20 til­burðir verið skrásettir á hvørjum ári. Flest tilburðir blivu skrásettir í 2009, tá 44 menn fingu staðfest krabba­mein í prostata, meðan talið í fjør var 33. Orsøkin til vøkst­urin í talinum av skrá­sett­ um tilburðum verður mettur at vera eitt úrslit av, at fleiri menn nú lata seg kanna fyri sjúkuna. Tískil er tað ikki ein ábending um, at prostatakrabbi er farið at gera meira um seg, men at tað nú verður skrásett oftari. Prostatakrabbi verður mett av vera tað slagið av krabbamein, ið rakar flest mannfólk. Talan er um krabbamein í bløðru­háls­ kertlinum, ið liggur beint und­ir landbløðruni. Mett verður, at árliga doyggja um­leið tíggju før­ oysk­ir menn av pro­sta­ta­krabba. Av tilvild Sjálvur fekk Eirikur Simonsen stað­fest prostatakrabba av til­vild, tá hann var hjá sínum kom­munu­lækna í heilt øðrum ørind­um. - Eg var 52 ára gamal, tá eg fekk staðfest sjúkuna, og var tað rættiliga aggressivt hjá mær. Lækn­in á Ríkissjúkrahúsinum segði mær eisini, at um tað ikki var funnið av tilvild tá, so hevði verið ov seint hjá mær, tí hol var komi í uttasta lagið av prostata. Tað var bara ikki farið víðari enn. So eg varð loftaður í síðstu løtu. Tí kemur tað ígjøgnum, so fer krabba­meinið víðari í likamið, sigur Eirikur Simonsen. Fyri tveimum árum síðan SAMRØÐA: Eirikur Simonsen LEKTUR MEN ALDRIN FRÍSKUR - Eg var 52 ára gamal, tá eg fekk staðfest sjúkuna og var tað rættiliga aggressivt hjá mær. Læknin á Ríkissjúkrahúsinum segði mær eisini, at um tað ikki var funnið av tilvild tá, so hevði verið ov seint hjá mær, tí hol var komi á uttasta lagið av prostata. Tað var bara ikki farið víðari enn. So eg varð loftaður í síðstu løtu. Tí kemur tað ígjøgnum, so fer krabbameinið víðari í likamið, sigur Eirikur Simonsen Yvirlit yvir tilburðir av prostatakrabba frá 1995 til 2017 MYND: KRABBAMEINSFELAGIÐ