hósdagur 22. november 2018síða 11

FRÍGGJADAGUR 23. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 136 11 Føroyar útflyta til. Og sum Hag­ stovan vísir á, so er talan um ein øgiligan vøkstur seinnu árini. - Russland er tað landið, sum vit útflyta nógv mest til. 28% av samlaða vøruútflutninginum hjá Føroyum fer til Russlands. Hetta er nógv vaksið seinnu árini, tí fyri fimm árum síðan fóru einans 8% til Russlands. Útvið helvtin av útflutninginum til Russlands í fjør var laksur, 25% vóru makr­el­ ur og 20% vóru sild, skrivaði Hag­ stov­an í februar í ár. Ikki væl dámt Tað kann kortini tykjast undr­un­ ar­vert, at Føroyar velur at økja um handilin við eitt land, ið ligg­ ur í stríð við tey lond, ið vit mang­an bólkað okkum saman við. Í Føroyum er tó politiskur frið­ur um hetta, tí full semja tyk­ ist at vera um, at moralur og hand­il ikki skal blandast saman. Men hetta verður javnan við­ gjørt í Danmark, har fleiri hava funn­ist at føroyska atburðinum. Har­í­millum er danski journal­ist­ urin Claus Kragh, sum í samrøðu við Sosialin í summar skýrdi før­ oysku støðuna fyri opport­un­ist­ iskan. - Tann fiskivinnuavtalan, ið man hevur við russar, er, um man skal siga tað pent, sera, sera opp­ort­unistisk. Í eini tíð, tá Russ­ land verður boykottað og kann ikki handla við restina av Evropa, sær man sín kjans í Føroyum at selja teimum eina rúgvu av fiski. Tað er sera klókt út frá einum handils­ligum sjónarmiði, men man skal bara eisini vita, at man sam­stundis sendir eitt signal til restina av Evropa, at vit í Før­oy­ um ganga okkara egnu leið, segði Claus Kragh við Sosialin 15. juni. Stúra fyri endurtøku Tær ferðirnar spurningar hava verið reistir um føroysku støð­ una, hava føroyskir politikarar verið skjótir at vísa á, at tað í veru­leikanum var eitt boykott hjá ES av føroyskum fiski og fiska­vørum, ið er orsøkin til, at før­oyskar fyritøkur máttu finna nýggj­ar marknaðir. Sum Poul Michelsen, lands­ stýris­maður í uttanríkis- og vinnu­málum, eisini vísir á aðra­ staðni í blaðnum í dag, so var før­ oyska vinnan í stóran mun tengd at ES-marknaðinum um hetta mundi og var talan sostatt um ein veruligan smeit fyri vinnuna, tá ES setti boykottið í verk í sam­ band við markelósemjuna. Síðan hevur man frá almenn­ ari síðu virkað fyri, at finna nýggj­ar marknaðir fyri føroyska út­flutn­ing, so at støðan, har ein stór­ur partur av útflutninginum er tengd at einum marknað ikki end­urtekur seg. Tí er eisini ein ávísur ótti at hóma í politisku skipanini, ið kem­ur til sjóndar í samrøðum við bæði Annitu á Fríðriksmørk, for­kvinnu í Uttanlandsnevndini hjá løgtinginum, og Poul Michel­ sen, at søgan kann endurtaka seg, nú russiski marknaðurin verð­ur ein størri og størri partur av før­oyska útflutninginum. Ein vandi, ið danski tjóðbankin eisini ávarar um, tá føroyski sam­ hand­ilin við Russland verður við­ gjørd­ur. Greiningin vísir á, at nú­ ver­andi støða er eitt beinleiðis úrslit av tí, ið fyrigongur á altjóða pall­inum og kann tí skjótt broyt­ ast. - Føroyskur útflutningurin er sostatt møguliga viðbrekin fyri at handilssambandið millum Russ­ land og ES kemur í rættlag aft­ur. Samlað sæð er tó ein størri landa­ frøðilig spjaðing av før­oysk­um útflutningin í dag enn fyri 15-20 árum síðan, skrivar danski tjóð­ bankin. Sagt um Føroyar og Russland - Hasin Putin er ikki ein fittur persónur. Vit hava sæð, hvussu hann hevur brúkt gass sum vápn í Evropa, har hann sløkkir fyri gassinum, um onkur ósemja er. Um hann gjørdi tað sama við øllum handli við fiski, hvat hevði so hent? Tað hevði ikki verið lætt hjá føroyingum. - Claus Kragh, danskur journalistur og gestarøðari á landsfundinum hjá Framsókn í 2018, í samrøðu við Sosialin 15. juni 2018. - Tað kann gott vera, at Føroyar við eini slíkari avtalu kann selja fleiri vørur, men tað gongur út yvir tann felagsskap, ið vit í Evropa hava tørv á móti russum. Føroyar muga hugsa um, hvør tað í síðsta enda er, ið veitir vissu fyri teirra trygd og sjálvstýri. Hetta er ósolidariskt og óhøviskt móti teimum, ið teir eru í felagsskapi við og hava tørv á í øðrum støðum. Nick Hækkerup, uttanríkispolitiski talsmaðurin fyri danska Javnaðarflokkin, í samrøðu við TV2 4. juni í ár. - Tað er sera týdning­ ar­mikið, at vit í løt­uni senda ein so greið­an boðskap sum møgu­ligt til Putin. Og man nýtist ikki gott hugflog fyri at ímynda sær, at tey ymisku propagandatólini hjá Russland fara at brúka hetta til fulnar í teirra frágreiðing um, hvussu vit í vesturheiminum ikki veruliga standa saman. Michael Aastrup Jensen, uttanríkispolitiski talsmaðurin hjá danska stjórnarflokkinum Venstre, við TV2 4. juni í ár. - Sum heild stuðlar stjórnin Føroyar í teirra ynskjum um tættari handilssambond við umheimin. Danski uttanríkisráðharrin Anders Samuelsen, í svari til ein fyrispurning í Fólkatinginum í juli, um danskan leiklutin í samband við føroyska ynski at fáa fríhandilsavtalu í lag við Russland og EABS.