hósdagur 22. november 2018síða 12

FRÍGGJADAGUR 23. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 136 12 Samhandilin við Russland TEMA Føroyar eru í einari serstøðu - Eg haldi at føroyskar fyritøkur eru nokk so tilvitaðar um, at fyrr ella seinni verður støðan á russiska marknaðinum vanlig aftur, sigur Niels Winther, ráðgevi hjá Vinnuhúsinum um serstøðuna hjá Føroyum á russiska marknaðinum. HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO H óast kritikkur javnan hoyrist um føroyska útflutningin av mat­ vør­um til russiska markn­aðin, so sæst tað ikki aftur í virkseminum hjá føroyskum fyritøkum. Tað er sambært Niels Winther, ráðgeva hjá Vinnu­hús­ in­um, ið vísir á, at Vinnuhúsið ikki er vitandi um, at samhandilin millum londini hevur havt nakra neiliga ávirkan á føroyskar vinnu­fyritøkur. - Vit í Vinnuhúsinum eru ikki vitandi um, at samhandilin við mat­vørum til Russlands hevur kostað aðrastaðni. Tað er eisini tor­ført at síggja, hví samhandilin skuldi kostað á øðrum økjum, tá hugsað verður um, at sam­hand­il­ in millum ES-lond og Russland er stór­ur og vaksandi innan flest øll onnur øki enn júst matvørur, sigur Niels Winther. Sambært tølunum hjá Vinnu­ húsinum, so endar umleið ein fjórð­ingur av føroyska útflutn­ ing­in á russiska marknaðinum og er talan tískil um ein týdn­ing­ armiklan marknað fyri føroyskar fyritøkur. Men núverandi støða er ein serstøða vísir ráðgevin á. - Føroyskir fiskaseljarar eru í løtuni í einari serstøðu á russiska marknaðinum orsakað av russ­ isku handilstiltøkunum móti mat­vørum úr ES, men eisini áðr­ enn tiltøkini var Russland eitt týðandi samhandilsland. Russ­ iski marknaðurin hevði eisini stór­an týdning, tá ES í 2013 setti til­tøk í verk móti føroyskum pelag­iskum fiskavørum. Tá var russ­iski marknaðurin álitið í út­ flutn­inginum av pelagiskum fiska­vørum, sigur Niels Winther. Ikki varandi Av tí at Føroyar í løtuni hevur eina serstøðu á russiska markn­ að­in­um, eru føroysku fyri­tøk­ur­ nar eisini væl greiðar yvir, at tal­ an er um eina støðu, ið ikki er var­andi. - Eg haldi at føroyskar fyri­tøk­ ur eru nokk so tilvitaðar um, at fyrr ella seinni verður støðan á russ­iska marknaðinum vanlig aft­ur, sigur Niels Winther og legg­ur afturat, at um so støðan broyt­ist, so er útflutningurin kort­ini meira tengdur at ES- markn­aðinum enn russiska markn­aðinum. - Føroyskar fyritøkur selja kring allan heim, og framvegis fer væl meira av okkara útflutn­ ingi til ES enn til Russlands. So vit eru framvegis meira tengd at ES-marknaðinum enn at russiska marknaðinum, tó at Russland bæði søguliga og í dag er ein av okk­ara týðandi samhandils­partn­ arum. Fleiri marknaðir Í uttanríkis- og vinnumála­ráðn­ um hevur man lagt seg eftir, at betra um møguleikarnar hjá før­ oyskum fyritøkum útflyta vørur til ymisk lond. Tað er eitt arbeiði, ið man er fegin um innan vinn­ una. - Leikluturin hjá politiska myndugleikanum er stórur, tá umræður at skapa betri markn­ að­aratgongd fyri føroyskan út­ flutn­ing, bæði tá tað snýr seg um handilsavtalur og veterin­erav­tal­ ur. Tíbetur virkar tað, sum hetta økið er vorðið raðfest hægri av myndugleikunum seinnu árini, og tað er týdningarmikið at varð­ veita hetta fokus. Yvirhøvur hev­ ur tað stóran týdning at hava gott samstarv við tey lond, sum vit útflyta til, eisini tá tað snýr seg um samhandil við Russland, sig­ur Niels Winther frá. Arbeitt hevur verið seinnu árini við at fáa í lag frí­handils­av­ talu við Turkaland, Kina, Japan og onnur lond. Sambært Vinnu­ hús­inum er hetta eitt arbeiði, ið seinni kann fáa stóran týdning fyri føroyskt vinnulív. - Tað er eingin ivi um, at hesi lond kunnu gerast serstakliga týdn­ingarmikil fyri føroyskan út­flutn­ing. Vit hava fingið frí­ handils­avtalu við Turkaland, og hóast samhandilin við Turkaland ikki hevur tikið dik á seg enn, er tað týdningarmikið at hava henda møguleika, so tað kann handl­ast, tá høvið býðst, sigur Niels Winther. Kina og Japan Harumframt vísir hann á týdn­ ing­in av at fáa ein fríhandils­av­ talu við Kina, so at føroyskar fyri­tøk­ur megna at vera kapping­ arførir við kappingarneytarnar í Norra. - Kina er longu ein týðandi markn­aður fyri føroyskan laks, og kann gerast týðandi fyri onn­ ur fiskasløg eisini. Fleiri lond hava longu fríhandilsavtalu við Kina, og um Noreg fær eina frí­ handilsavtalu við Kina uttan at Før­oyar fáa nakra avtalu, kann tað skapa stórar avbjóðingar fyri føroyska útflutningin til Kina. Tað er tí sera umráðandi, at før­ oyskir myndugleikar raðfesta arbeiðið høgt, at vinna Føroyum betri handilssømdir á kinesiska marknaðinum, tí potentialið á markn­aðinum er stórt, sigur Niels Winther. Eisini japanska marknaðin er verdur at halda eyga við, metir ráð­gevin, tí tað er ein marknaður, ið kann lata dyrnar upp fyri aðr­ ar møguleikar. - Japan er ein væl gjaldandi, men eisini sera krevjandi markn­ aður, sum kann gerast sera spenn­andi fyri føroyskar fyri­ tøk­ur. Tað verður sagt, at kanst tú selja eina fiskavøru á japanska marknaðinum, kanst tú selja hana kring allan heim. So tað verð­ur spennandi at fylgja ar­ beið­inum við at betra markn­að­ ar­at­gongdina til japanska markn­ aðin, og teimum møgu­leik­um tað kann geva føroyskum fyri­tøkum, sigur Niels Winther. - Føroyskir fiskaseljarar eru í løtuni í einari serstøðu á russiska markn­ aðinum orsakað av russisku handils­ tiltøkunum móti matvørum úr ES - Japan er ein væl gjaldandi, men eisini sera krevjandi marknaður, sum kann gerast sera spennandi fyri føroyskar fyritøkur. Tað verður sagt, at kanst tú selja eina fiskavøru á japanska marknaðinum, kanst tú selja hana kring allan heim.