hósdagur 22. november 2018síða 24

FRÍGGJADAGUR 23. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 136 24 NØVN Tórbjørn Jacobsen Fáur hevur verið neyvari í lýsingini av lívsins mest umvarðandi fyri­ brigd um enn Paulus, serliga táið hann skrivar fyrra brævið til menn í Kor int. Metodan er klassisk. Tað ræð ur um at skera inn á bein. Greið ari síggjast mótini. Ymsu sjón ar hornini standa upp ímóti hvør øðrum, og hann staðfestir, at utt an kærleika eru allar náðigávur og øll offur til onkis. Um eg talaði við tungum manna og eingla, men hevði ikki kærleika, tá var eg ljóm­ andi málmur ella klingandi bjølla. Og um eg hevði profetagávu og kendi øll loyndarmál og átti allan kunn leika, og um eg hevði alla trúgv, so at eg kundi flyta fjøll, men hevði ikki kærleika, tá var eg onki. Kærleikin er langmóðigur, hann er góðviljaður; kærleikin øv­ und ar ikki; kærleikin er ikki stór ­ orð aður, blæsur seg ikki upp. Kær leikin tolir alt, trýr øllum, vón ar alt og ber alt. Vit skyna í pørt um, og vit profetera í pørtum; men táið hitt fullkomna kemur, tá skal tað fáa enda, sum er í pørtum. Táið eg var barn, talaði eg eins og barn, hugsaði eg eins og barn, dømdi eg eins og barn; men síðan eg eri vorðin maður, havi eg lagt barna skapin av. Tí at nú síggja vit í speg ili, í gátu; men tá skulu vit síggja andlit til andlits; nú kenni eg í pørtum, men tá skal eg kenna til fulnar, eins og eg eri sjálvur til fulnar kendur. Men nú verða tey verandi, trúgv, vón og kærleiki, hesi trý, men størstur av teimum er kær­ leik in. Hetta er leiðin úr vøgguni um gravarmúlan fram í tær himm­ alsku tjaldbúðir. Tey mongu, sum gerandis og heilagt hava akað framvið hús u num, dygst uttan fyri Garðar á Glyvr um, hava ivaleyst sæð ein grá s prongd­ an krúll daga undan á svala num, leitandi eftir allari megi og hvørjum geisla, sum sólin ber okk um. Maðurin, sum so víða hevði farið, var oftari at síggja, eftir at hann fór av arbeiðsmarknaðinum – 83 ára gamal. Vit brúktu kílamegi fyri at fáa hann at skilja, at hann kanska átti at brúkt tey seinastu árini í meiri friðsemi, kann ætla at hann ongantíð skilti hetta, so uppslúktur sum hann var av tí serliga calvinistiska ar­ beiðs mor al i num, hevði nær sagt ar­ beiðs øðini, har tað ikki er stikað av ímillum arbeiði og frítíð. Kortini fekk hann fimm góð ár sum pensiónistur, og sum Viderø prestur skrivar í bókini „Frá landi á fyrsta sinni“: „Nú er hann farin – men tað er lívsins gongd – maður er ætl aður at ganga burtur – vær skul um læra at ganga burtur – stórt er lívsins hav og djúpt – tað er hin lívs ins torvelda siglingarfrøði at læra – gloymi hetta ikki –„ Joen Jacob Frantz Jacobsen – Jó an Jákup á Langanesi – ella Jó an Jákup hjá Napoléon – sum hann ofta varð róptur her í bygdini, var bor in í heim á Glyvrum hin 18. juli 1930. Foreldrini vóru Sofía og Nap­ o lé on. Hon uttan úr Heiðunum, dótt ir Kristinu av Oyrareingjum og Pól Nikláa Danielsen, ið var slekt­ að ur úr Nólsoy, og hann son ur Jákup og Biritu, sum bæði vóru av bóndagørðunum í bygdini. Sof ía og Napoléon settu seg niður í Lang a nes­ gerð i num. Tey fingu 11 børn – átta gent ur og tríggjar dreingir ­ Jóan Ják up var ein teirra, miðlingurin av syn unum. Systir hansara Fía, sum er nak að eldri enn hann og býr í Keypmannahavn, plagar at taka til hvussu væl hann var fyri longu sum smá drongur. Bæði hvat ið viti og krops evnum viðvíkti, men so legg ur hon altíð læandi afturat, at ein skuldi leita ómetaliga leingi fyri at finna ein mann, ið var treiskari og meira tógvin enn miðlingabeiggin. Tey bæði komu nú so sera væl útav tí, og vit hava altíð verið sum húsfólk hjá henni og sálaða manni hennara á ó taldu ferðunum millum lond. Hann man hava tikist við alt fyri fall andi frá ungum árum av. Ver ið í torvi, hoyna og á seiðabergi. Velt, bøtt gørn og gingið á fjall. Og so hev ur hann sjálvandi spælt sum all ir aðrir dreingir, men tað sum hann oftast tosaði um frá hesum áru num var driftingin eftir sild – á fjørð i num og onkuntíð stimaðu teir inn á Lambavík, táið nógv var at fáa. Hugurin til sjógvin kom nú ikki frá fremmandum. Abbi hans­ ara á Langanesi var tiltikin út róðr­ armaður, hin abbin var skip ari og átti Delphinuna, og pápi hansara var millum kendastu skiparar í landinum í sínari samtíð. Hó ast pápin misti tvey skip av krígs ávum seinru stríðsárini, sum eisini hevði sínar syrgiligu av­ leiðingar í grannalagnum, fór hann sín fyrsta túr sum dekkari við snurr­ i váðs bátinum „Sanna“, sum pápi hans ara keypti beint eftir stríðsárini. Teir fiskaðu fyri tað nógva í Norð­ s jónum og hin bul mikli Sigurd Reinert úr Kaldbak førdi hana. Tá var hann 15 ára gamal. Eftir tað var hann nakrar túrar við gomlu „Colum bus“, á Suðurlandinum, til­ tikni rokskiparin Jákup Andrias í Kálv húsinum á Glyvrum førdi hana. Morbróður hansara, Debes Dan i­ elsen, Debes hjá Pól Nikláa, átti út­ róðr ar bátin „Símun á Torkilsheyggi“, hon um var hann við nakrar túrar, men 17 ára gamal fær hann kjans sum dekkari við trolaranum „Jóannes Patursson“, sum Hans Pauli hjá Mortani í Hvannasundi førdi. Honum var hann við í 48, 49, 50 og 1951. Veturin 1949/50 gekk hann kortini á Føroya Sjómansskúla, har hann fekk setuskiparaprógv á vári í 1950. Tá Andreas hjá Mortani í Hvann a sundi fór at føra trolaran „Kallsevni“, ið var ein umbygd kor­ vett, smíðað undir krígnum, sum Pf. Kimbil í Tórshavn átti, ráðførdi hann seg við Hans Paula, bróðurin, um at seta fólk. Túrin fyri hetta hevði Andreas kortini verið skipari ein ís fiskatúr við Bóndanum, sum trolarin eisini varð róptur. Har hevur hann eyg leitt og gjørt sær metingar um, hvørj ir bestumenn hansara skuldu vera, táið hann fór at føra „Kalls evni.“ Hans Pauli og Andreas samd ust um, at Dávur hjá Christiani í Bø á Strondum og Jóan Jákup hjá Nap oléon á Glyvrum skuldu gerast a vik a víst fyrri og annar bestimaður. Teir mynstraðu á Havnini hin 27. apríl 1951. Tá var pápi mín 20 ára gamal og Dávur 21 ára gamal. Teir báðir gjørdust vinmenn fyri lívið. Harðir og brutalir á skræðuni, ringa navigatørsjúkan, men ofta eru teir bleytir sum smør innvortis og í sálini. Dávur gjørdist seinri ein av kendastu trolaraskiparum í Føroyum. Jóan Jákup var við skyld manninum Andreasi í 51, 52 og 1953. Mamma hansara og Andr­ eas vóru systkinabørn, slektað undan tveimum børnum hjá gitna bátasmiðinum Jóhan í Garði í Nólsoy. Ongin í Norðurhøvum stóð bestu før oysku trolarunum kurl hesi árini, og ein eldri íslendingur segði mær eina ferð, at skipararnir vóru ein or søkin, ein onnur var, at hvørki norðmenn ella íslendingar høvdu so markleysa góða manning, sum m.a. Hans Pauli og Andreas høvdu. Teir bardust sum úlvar á skóg fyri at vera best ir. Sum Jóannes á Mølini tekur til í einari yrking: „Spælið dunkar og dynjar – hurðarnar (lemmarnir) koma dundrandi at borði – bellurin flotnar – aldar dovisliga – upp og niður – sum ein yvirvaksin sjógvormur. Og sum gamli tók til: „Onk untíð sovnaðu teir yngru niður í pavnarnar, eftir at hava brotið vakt í fleiri samdøgur.“ Í 1953 tekur hann eina rættiliga eksitentiella avgerð, sum kann tykjast marg háttlig, serliga í mun til øll árini hann hevði brúkt á trolaradekki sum dekkari og bestimaður. Hann segði mær einaferð, at búskaparligu við ur skift­ ini í Føroyum vóru blivin so ør keml­ andi, serliga í kjalarvørrinum av at Sjó v innubankin fór út av ørva r end­ anum, at tað ráddi um hjá einum ungum manni at víðka sær um møguleikarnar, soleiðis, at ar beiðs­ megin kundi brúkast aðrar staðir, enn bara í føroyska fiskiflotanum. Kann ætla at avgerðin hjá abba hans ara, Pól Nikláa Danielsen, at fara nið ur á Bogø Navigatiónsskúla fyri at fáa hægstu navigatiónsútbúgving, longu í 1882, hevur verið ein á renn­ ing, sum hevur gjørt mun. Havi hoyrt fleiri eldri menn siga, sum kendu skiparan, reiðaran, sjómansskúlalæraran og bátasmiðin Pól Nikláa, at abbasonurin á Langanesi líktist honum ómetaliga nógv í flestu lyndisbrøgdum, og ætl­ ast kann, at hin gamli hevur eggjað abba soninum til. Fyrr var illa. Eftir átta ár á skipsdekki um borð á føroyskum fiskiskipum, vel ur hann Dómur yvir de – Okkara dómur er, at vit áttu ein frá gera góðan mann, pápa, verpápa, abba og langabba. Sárt saknaður livir hann enn í okkum, og minnini slókna ong antíð – ikki fyrrenn okkara tími er komin, skrivar Tórbjørn Jacobsen um pápa sín