hósdagur 29. november 2018síða 36

VINNUBLAÐIÐ HJÁ MIÐLAHÚSINUM 8 november 2018 30 Árni Gregersen Føroyingar eiga botnfiskakvotur í Barents­ havinum og á Flemish Cap, sum tilsamans eru um 25.000 tons uttan høvd og innvøl. Trolararnir fiska kvoturnar í Barenthavinum, meðani línuskipini hesi seinnu árini hava átt kvotur­nar á Flemish Cap. Føroysku fiskavirkini keypa ein part av hesum kvotunum, men tey fáa ikki hendur á øllum. Ymiskar orsøkir eru til tess. Ein teirra er, at útlendskar fyritøkur megna at gjalda ein eitt lítið sindur hægri prís – her er talan um oyrur heldur enn krónur – og so fer fiskurin av landinum. -Mene skal hetta gagna føroyska sam­ felag­num, so er tað umráðandi, at hesin fisk­ urin verður virkaður í Føroyum. Tað hevði givið eina veruliga virðisøking, sigur Jens Martin Knud­sen, annar av eigarunum av salt­fiska­virki­ num Vaðhorn á Hulki á Strondum. Føroysk saltfiskavirkir arbeiða fisk frá før­ oysk­um skipum, men saltfiskavirkini arbeiða eisini innfluttan frystan fisk – fyrst og fremst úr Noregi. Virkini hava ment skipanir, har fiskurin verður tinaður, so støðugt arbeiði er á virkjnum hvønn einasta dag. -Men hyggja vit at føroyska búskapinum, so hevði onki rigga so væl og so skjótt um vit sluppu framat at virka fiskin av fjarleiðunum, sigur Jens Martin Knudsen. -Tað hevði givið føroyska samlaða bú­ skapinum eitt álvarsligt fet rætta vegin, sigur hann. Til Føroyar Nýggja fiskivinnuskipanin, sum er lógfest í lóg­ ini um fyrisiting av sjófeingi, sigur, at allur fiskur skal landast í Føroyum. Lógin ásetir eisini, at alt skal til lands og at minst 25 prosent skal seljast á uppboði, so føroysku virkini sleppa framat fiskinum. At fiskurin skal um føroyskan bryggjukant tykist virka, men enn er ongin leistur funnin fyri, hvussu ein uppboðssøla skal skipast. -Men tað sigur seg sjálvt, at føroyska sam­ felagið hevði fingið munandi meira burturúr teim­um kvotum, sum vit hava samráðst okkum til, um arbeiðsfólk í Føroyum sluppu at viirka fiskin. Harafturat hevði eisini givið pening til allar tær vinnur, sum eru undirveitarar í samband við fiskavirking, sigur Jens Martin Knud­sen. Føroysku trolararnir í Barentshavinum frysta allan fiskin. Summir avhøvda og kryvja, meðan aðrir skera fiskin til flak umborð. -Men tað er ivasamt, hvussu leingi teir høvdu gjørt tað, landaðu teir fiskinuttan høvd og garnar í Føroyum. Tað hevði helst tá staðið greitt, at tað er munandi bíligari at arbeiða fiskin á landi, leggur Jens Martin Knudsen afturat. Harðar treytir Treytirnar fyri at arbeiða fisk í Føroyum eru rættu­liga harðar. Kappingin er millum Føroyar og so øll lág­ lønar­londini, sum annars virka fisk. Ísland hevur eina væl lægri tímaløn enn vit hava í Før­ oy­um, men uppaftur verri er tað í londunum í Eystur­evropa. Polland og Baltisku londini virka nógvan fisk. Har eru tímalønirnar minni einn ein triðing av tí, sum tær eru í Føroyum. Hyggja vit so longur eystureftir til Kina og Viet­nam, so kappast vit við tímalønir, sum liggja á 15 krónum. -Í veruleikanum átti tað als ikki at bera til at virka fiskin í Føroyum við hesum treytum, sigur Jógvan Gregersen, sum er stjóri og hin eigarin av Vaðhorn. -Vit gera tað, tí vit hava ment og optimera okkara arbeiðsgongdir so nógv sum til ber. Har­afturat standa vit inni fyri eini serligar góð­ sku á salfiskamarknaðunum, leggur hann aftur­at. Føroysku saltfiskavirkini selja framleiðsluna í mestan mun til Spania, Italia og Portugal. Fígging Umframt lønirnar, so er tað ógvuliga tungt fíggjar­liga at arbeiða frysta fiskin. Frá tí fiskurin verður keyptur til pengarnir eru fyritøkunum í hendi, so ganga ofta 10-12 mán­aðir. Men í øllum liðum í hesi tilgongd, skulu peng­ar gjaldast beinan vegin. Tá ið frystur fisk­ur verður keyptur úr Noreg, so skal hann gjald­ast beinan vegin. Verður fiskurin keyptur frá føroyskum skip­ um, so skal eisini hann gjaldast beinanvegin, tí mann­ingarnar og skipini skulu hava peningin, so tey kunnu arbeiða víðari. -Tað gerst ómetaliga tungt at arbeiða, tí vit liggja við goymslum og fáa ikki pening fyri vøru­na fyrr en hon er avskipað, sigur Jógvan Greger­sen. Virðisøkingin av fiski skal skapa vælferðina VERÐUR ALLUR FØROYSKUR FISKUR OG FØROYSKAR FISKAKVOYUT ARBEIDDAR Í FØROYUM, SO VEKSUR TAÐ MUNANDI UM FØROYSKA BÚSKAPIN