hósdagur 13. desember 2018síða 22

FRÍGGJADAGUR 14. DESEMBER 2018 SOSIALURIN 145 22 SIÐSØGAN Óli Jacobsen Siðsøga Óli Jacobsen 2. partur Í seinasta parti greiddi Valdimar frá kornvelting og torvskurði á Skipanesi. Men ein stórur partur av lívinum hjá Valdimar hevur verið smiðjuarbeiði, og hetta byrj­aði við pápa hansara, Tumm­ asi. Sjálvur hevur Valdimar havt eitt einastandandi savn millum annað gomlum motorum, sum nú er í Norðoyggjum. Nú greiðir Valdimar frá smiðj­ uni hjá pápanum og frá lívinum, sum hann minnist tað sum ung­ ur. Fyrsta smiðja Tann fyrsta smiðjan varð bygd í 1920-unum. Hon var lagað úr gróti, og teir, sum lagaðu hana, vóru teir gitnu ommubeiggjarnir hjá mær, mammubeiggjarnir hjá mammu, Venzil og Jákup á Glyvr­um. Teir brøðurnir vóru tiltiknir menn at laga grót, og eg haldi, at bróður teirra, Jóan Dávid úr Nið­ara­gerði í Sølmundarfirði, varð við. Men seinni vísti tað seg, at smiðjan var ov lítil, tí arbeiðið vaks, og tá varð bygt afturat. Hevði lært í Mikladali Timburverkstaðið var á loft­in­ um. Pápi lærdi til smið í Norðna­ stovu í Mikladali. Har búði hann eina tíð við tí fyrru konuni. Pápi segði, at í Mikladali vóru allir smið­ir, bæði træ- og jarnsmiðir, so pápi lærdi bæði hesi fakini. Síð­an flytir pápi til Norðragøtu og byggir hús áfast hjá bróð­ur­in­ um Jóan David úti á Fløtum, sum eisini var ein kendur og dugna­ligur smiður, hann hevði smiðju í kjallaranum. Pápi hevði innaru helvtina og Jóan Dávid hina av húsinum. Pápi hevði smiðju í endanum á húsinum. Her búðu tey í nøkur ár, og í Gøtu eru beiggjar mínir Hans Jacob og Sofus Sivar grivnir. Teir doyðu báðir sama dag sum smá­ dreing­ir av kikhosta. Mamman í smiðjuni Aftur til smiðjuna á Skipanesi. Áðrenn vit vuksu til, mátti mamma hjálpa pápa í smiðjuni, bæði at blása og sleggja. Tá var blásubjølgur í smiðjuni. Hann minnist eg ikki. Tá ið eg kom til, var har sentrifugalblásari at vinda við hond. Hetta man hava verið strævið og tungt hjá eini konu við børnum. Tá ið mamma lá til tað síðsta sum 89 ára gomul, durvaði hon í fleiri dagar og tosaði fyri seg sjálva. Tá var hon í huganum aft­ur í smiðjuni, og tað var ein hend­ing, tá ið hon var 12 ára gom­ul, sum rann fram fyri hana. Ein sunnudag í kirkjutíð var hon farin oman í fjøruna. Tá finn­ur hon eina nísu, sum hevði fløkt seg inn í reipataran. Hon rennur so niðan eftir abb­anum, Tummasi, sum var úr Hanusarstovu á Skála. Hann fer om­an og ber nísuna niðan á bakka, har opnaði hann hana, so grasið varð reytt av blóðinum. Seinri komu bøndur úr Søl­ mund­arfirði inn eftir bakkanum. Gerð­ini norðanfyri vóru hagi. Teir sóu blóð í grasinum og hildu, at seyður var dripin. Tey vóru so løgd undir seyðastuldur! Tað gramdi hon seg um til sín doyggjandi dag. Hon helt, at hon var straffað, tí hon ikki hevði sitið inni í kirkjutíð! Men, sum eg segði við hana tá, at tað gjørdist einki við tað, tí har vóru øll deyð. Seinni kom hon at spæla eina stóra rollu í smiðjuni. Eg fekk tíðliga áhuga fyri smiðju­arbeiði. Eg var lítil smá­ drongur, tá ið eg byrjaði at stríð­ ast at gera dampmaskinu í stand. Tað vóru nógvar slíkar til. Eg haldi, at eg mundi verða um 4-5 ára gamal, tá eg byrjaði í smiðjuni. Eg hevði til arbeiðis at vinda blásaran. Men eg rakk illa upp til handtakið, so eg mátti standa á einum kassa. Tað var ikki bara at siga tað, tí tá ið sveisað var í eldinum, komu nógv­ir gløðandi neistar úr eld­in­ um, so tað ráddi um at ansa væl eftir. Ofta komu neistarnir niður á hálsin. Neistarnir vóru kallaðir smiðjuloppur. Tá mest stóð á, mátti ansast eftir skiftivís at blása og vinda, og tað mátti vera javnt. Varð steðgað á, vóru øðilig róp um antin at vinda ella blása, sum tørvur var á. Synirnir máttu sleggja Tá eg varð 10 ára gamal, byrjaði vit brøðurnir at sleggja. Tað vóru tríggjar støddir av sleggj­ um. Vit byrjaðu við teirri minstu, tí hon var sum ein stórur ham­ ari. Tá vit vórðu trettan ár, var tað við tí næstu sleggjuni í stødd, og tá vit vóru fimtan ár, var tað ta við tí størstu sleggjuni. Fyri mína tíð í smiðjuni hevði pápi serligar sleggjarar í arbeiði. Tað var áðrenn vit styrknaðu so mikið, at vit kundu taka yvir. Ein sleggjari var úr Skálafirði, giftur út á Skipanes. Hann æt Sámal Østerø, sonur Marius í Skála­ firði. Marius og pápi vóru systk­ inabørn, so eg og Sámal vóru trí­ menningar. Kona hansara, Jó­hanna, og eg vóru systk­ina­ børn, so tað var alt nær í slekt. Hin sleggjarin var Sørin Sol­ munde av Lambareiði. Í øllum hesum stríði og strevi varð eisini skemtað. Sørin meinti, at hann var tann sterkari. Hann gav sær sjálvum navn “tann prúði”, so hann varð bara kallaður tað. Valdimar greiðir millum annað frá smiðjuni hjá pápa sínum, Tummasi. Ein smiðja tá í tíðini hevði eitt fjølbroytt virksemi SMIÐJAN Í GRØNUSKRIÐU Valdimar Tómasson: Tummas var av Skipanesi, men smiðjan var í Grønuskriðu í Søldarfirði Hetta var smiðjan