mánadagur 17. desember 2018síða 5

5 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 17. desember 2018 · Nr. 146 TÍÐINDI Beinta er 8 ár fyrstu ferð hon upplivir happing. – Tað er grovt av einum vaksn­um fólki at verða so virðis­leyst, heldur Bjørghild Djurhuus. – Ein góð sjálvskensla er at fáa viðurkenning frá øllum rund­an um barnið. Tað veri seg heima, skúli, ítróttur v.m. Hó­ast eg havi eina meining, sum tú møguliga er ósamd við, so er tað meira umráðandi at lurta, tú nýtist ikki at skilja, sig­ur hon. – Tað er umráðandi, at vit við­urkenna hvønn annan, sum vit eru. Vit kunnu vera samd um at verða ósamd, plagi eg at siga. Man kann ikki broyta nakr­an annan enn seg sjálvan. Tú skuldi fingið eina nobel­ heið­ursløn, um tú megnar at broyta nakran annan enn seg sjálvan, tað ber jú ikki til. Lærir tú at viðurkenna og góðtaka teg sjálva og at skilja, at vit eru øll ymisk við ymiskum mein­ ing­um, so lærir tú eisini at við­ urkenna onnur. – Eg minnist ein drong, sum var umleið 16 ára gamal, tá hann kom til mín. Hann greiddi mær frá, at hann var so troytt­ ur av at blíva argaður, tí hann var so tjúkkur. Eg bæð hann siga við hini børnini, at hann gjørdist keddur av at blíva arg­ að­ur. Men tað vildi hann ikki siga tí hann helt tað var alt for gentusligt at siga so. So bað eg hann heldur fara út og siga, “Ja, tað eri eg og hvat so?” – Hvør hevur ilt av, at hann er tjúkkur? Nýttust Per og Pól í einum flokki at taka sær av tí, at hann var tjúkkur. Er tað ikki hansara egna avbjóðing? – Hann helt tað var nakað um tað eg segði, og gjørdi av at prøva. Hann gjørdi av at siga við øll, sum argaðu hann “Ja, eg eri trummi tjúkkur, og hvat so?”, og aftaná tað riggaði tað ikki at arga hann meira, tí hann legði einki í tað longur. – Óansæð útsjónd, um ein er høgur, lítil, klænur, tjúkkur, myrkhærdur, reyðhærdur. Út­ sjóndin hjá mær gevur ikki øðrum rætt til at niðurgera meg. Tað skal vera rúm fyri okk­um øllum, sigur Bjørghild Djur­huus. Eg kenni bara mín egna sannleika Um tú sigur við eitt barn: »Hvat er tað besta upplivilsið, tú hevur havt í skúlanum?«. Ein genta, sum Beinta, hevði garanterað ikki sagt fríkort­ erið. Hon hevði heldur sagt, at hon hevði brúkt tímarnar upp á at stúra fyri næsta fríkorteri heldur enn at fylgja við í tím­ anum. Eitt barn sum gleðir seg til fríkorterið, er eitt barn sum trívist, heldur Bjørghild Djur­ huus. – Fyri meg er tað er púra burturvið at ein lærari, sum hev­ur ábyrgd av børnum, skuldi sleppa við hesum, sigur Bjørg­hild Djurhuus. Hendan gerð­in hevur ávirkað lívið hjá hesi ungu gentuni. Hetta skuldi aldrin verið hent. Tað skuldi so langt síðan verið steðgað. Tað skal eingin billa mær inn, at hetta er farið framvið, at eing­ in hevur sæð ella hoyrt, hvat hevur gingið fyri seg. Eg plagi at siga tað, at børn siga frá við nógvum orðum, ella við ongum orðum. Tað vil siga, at tey hava eina atferð, har tey antin gera alt fyri at goyma og tosað seg burtur frá trupulleikanum, ella tey gera alt fyri vísa, at tey ikki hava tað gott og brúka færri orð, greiðir Bjørghild Djur­huus frá. – Munurin á foreldrum í dag og fyrr er, at í dag góðtaka tey ikki, at barnið er út fyri líkn­ andi. Eisini tosar heilsu­frøð­ ing­urin einaferð árliga við øll børn um trivnað, eina heilsu­ sam­røðu. Tað er lærarin, sum hevur tikið álit hennara á tey vaksnu, um hon hevði fingið kensluna av, at lærarin hevði staðið til svars fyri tað, hann hevði sagt, so hevði hon heilt sikkurt fingið eina aðra upp­ liv­ing. Møguliga hevði hon leitað sær meira hjálp, tosað við onkran vaksnan heldur enn at goyma seg og halda seg burt­ur frá øllum. Sjálvkenslan hjá henni hevði vaksið, hon hevði fingið ta fatan, at vaksin taka ábyrgd av feilum, tey gera, at verðin er tryggari at liva í. Sjálvskenslan veksur í sam­veru við onnur, sum geva við­urkenning fyri tann tú er. – Eitthvørt barn sigur sín sannleika, ein hvør vaksin sigur sín sannleika, vit kunna vera í sama stað og hava hvør sína uppliving. Vit hava hvør sín sannleika. Tað sum eg greiði frá fyri tær er tað, sum eg veit. Eg veit ongan annan sann­leika enn mín egna, eg kann royna at skilja og viður­ kenna tín sannleika, men eg kenni bara mín egna. Tann keðiligi fylgisveinurin Sálarsjúkur eru stigmat­iser­að­ ar, tær eru óskiljandi fyri fólk, tí tær eru ikki fornuftigar. Man sær ikki eina sálarsjúku, hon er ikki sjónlig, og ofta gev­ ur hon ikki meining fyri onnur enn teg sjálvan. – Eg plagi at siga, at tað situr eftir í kroppinum, til dømis við ótta. Tað er Beinta eitt gott dømi um. Hvørjaferð hon følir sum hon ger framstig, kennist tað sum hon verður sligin nið­ ur aftur, hon veit væl at tað ikki er soleiðis, men hon kenn­ ir tað soleiðis, tí kroppurin minn­ist aftur á hendingarnar, hon hevur verið út fyri í lívin­ um. – Mínar royndir eru, at um tú torir at seta orð á kenslurnar og upplivingarnar, til dømis at tú sigur “eg var illa happað sum barn og vildi ynskt, at onkur lurtaði eftir mær”, er hjálp til sjálvhjálp. Vit siga ofta “eg eri tunglynt”. Eingin ER tung­lyndur. Fólk dragast við tung­lyndi, ein keðiligur og strav­in fylgisveinur. Beinta við tung­lyndi. –- Góða fitta, leita tær tað hjálp, tær tørvar, so tú kann liva eitt gott lív fyri teg, tína famlju og tín son, tí tað hevur tú uppiborið, sigur Bjørghild Djur­huus at enda. ARIN HEVUR LANDI SKENSLU Bjørghild Djurhuus, heilsufrøðingur