týsdagur 18. desember 2018síða 19

19 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 19. desember 2018 · Nr. 147 TÍÐINDI Áki Bertholdsen –  Hetta er avgjørt eitt stórt stig á rættari leið. Kári Mortensen, leið­ ari á orkudeildini á Um­ hvørvis­stovuni, tek­ur fult undir við, at SEV nú fær heimild til at selja bíligari streym til elbilar og hitapumpur. Í Føroyum eru eini 18.000 húski og tað eru gott og væl 1.000 hús kring landið, sum hava hita­pumpu, og sum so­ statt ikki hava oljufýr. Av teimum eru tað stív­liga 300 hús, sum hava jarðhita og restin hava so luft til vatn hita­ pumpur. Fer at gagna øllum Kári Mortensen heldur, at tað fer at gagna øllum teimum, sum leggja um til grøna orku, at tey nú fara at fáa bíligari streym. Og hann leggur aftur­ at tað loysir seg ikki bara umhvørvisliga, men eisini fíggjarliga at leggja um til jarðhita og aðrar grønar orku­keld­ ur. Sostatt vísir Kári Morten­sen páhaldinum hjá fleiri politikarum aftur. Tá ið Løgtingið viðgjørdi uppskotið at lata fólk við elbili og hitapumpu, fáa bílig­an streym, vóru tað nevni­ liga fleiri politik­ar­ar, sum førdu fram, at hetta fer bara at gagna teim­ um vælbjargaðu, tí tað eru ikki pensjónistar, og onnur láglønt, sum hava ráð at fáa sær hita­ pumpu. – Hetta er eitt páhald, sum er heilt burturvið, heldur Kári Mortensen. Hann sigur, at tað er nettupp tann stóra oljurokningin, sum er ein av orsøkunum til pen­sjónistar, og onnur láglønt, ikki hava ráð til nakað sum helst. Hansara góðu ráð eru at tey sleppa sær av við oljufýrið sum skjótast og fáa sær eina hita­ pumpu, tí so spara tey peng­ar, hvønn einasta mánað. Loysir seg væl Tað eru nógvir politik­ar­ ar, sum føra fram, at hús skulu vera væl isoler­að fyri at fáa nakra nyttu burtur úr eini hita­ pumpu. Kári Mortensen sigur, at hendan grund­gev­ ingin kann eisini vend­ ast við. Ein hús, sum eru illa isolerað, brúka nógva olju. Og tess meiri olju eini hús brúka, tess størri er sparingin við at fáa sær hitapumpu, og tess skjótari er íløgan spard inn aftur. Og hann leggur aftur­ at, at tað er ómeta­liga sjáldan, at tað ikki er ein spar­ing í at leggja um til jarð­hita. – Tað eru húski sum rinda 3000 krónur í olju um mánaðin og tað er ríkiligt til at fíggja eina jarðhitaskipan. Gjald­ið til hitaskipanina verð­ ur allarhelst minni um mánaðin enn olju­rokn­ ingin er, og upp á minni enn tíggju ár er jarð­hita­ skipanin aftur­goldin, so víst er tað ein íløga, sum loys­ir seg fíggjarliga, sigur Kári Mortensen. Hann ásannar, at tað eru nógv sum aftra seg við at fáa sær hitapumpu, tí tað kostar nakað yvir 100.000 krónur, og tað er ein rokning, tey ógvast við. Men verður rokni­ stykkið gjørt upp, er tað ein íløga, sum loysir seg væl, leggur hann aftur­ at. – Men lækkar prís­ur­ in á olju nakrar krón­ur aftur, er myndin sjálv­ andi øðrvísi. Men við tí olju­prísi og streymprísi, sum er nú, er ein hita­ pumpa ein góð íløga. Tað er ein spurningur um at húsast væl við teim­um pengum, ein hevur til taks, sigur leið­arin á orkudeildini á Um­hvørvis­deildini. –  Harafturat økir hita­pump­an eisini um virðið á húsunum, legg­ ur hann afturat. Kári Mortensen væntar eisini, at Magn og Effo fara at bjóða fólki skipanir, har olju­ feløg­ini seta alla hita­ pumpu­skipanina upp fyri fólk, og so rinda fólk feløg­unum eitt gjald hvønn mánað, sum ikki er størri enn oljugjaldið, helst minni. – Hetta er ein skipan, olju­feløgini kunnu fara undir í morgin, vilja tey tað. Men gera tey ikki tað, vænti eg, at onkur annar sær møguleikan í hesum, sigur hann. Beinleiðis skeivt Eitt fyrivarni, fleiri politik­ar­ar hava, er, at tað nyttar einki hjá fólki at leggja um til hita­pumpu, tí ein stórur partur av streyminum frá SEV, er gjørdur við tung­olju á Sundi. Sostatt verður oljunýtslan bara flutt frá hvørjum ein­ støk­um húski, niðan á SEV verkið á Sundi. –  Hatta er beinleiðis skeivt. Sum støðan er nú, er tað rætt, at eitt húski, sum brúkar trý tons av olju um árið, og sum leggur um til hita­pumpu, í stóran mun flytir oljunýtsluna niðan á Sund. Men olju­ nýtslan minkar niður í 700 kilo um árið og sostatt minkar olju­ nýtslan minst tvey tons og sostatt minkar Co2 útlátið eini 70 prosent. Eyðvitað er tað um veturin at hitapumpan brúkar mest. Men tað er eisini um veturin, at vit hava nógv mest av vindorku og vatnorku, so tá er framleiðslan av streymi eisini nógv grønari enn um sum­ mar­ið. Hinvegin er gongdin eisini tann, at um tvey ár eru tvær stórar vind­myllundir klárar at taka í brúk og tá fer framleiðslan av strey­ mi næstan at verða tví­ faldað. – Hevur eitt stórt tal av fólki ikki lagt um til hitapumpu tá, fer ein stórur partur av tí orkuni, sum kemur aftur­at, at fara fyri skeyti, tí tað ikki er nokk av brúkarum, sigur Kári Morten­sen. –  Tí er avbjóðingin at fáa talið á brúkarum upp fyri at fáa brúkt vind­orkuna, heldur enn at brenna alla oljuna, legg­ur hann afturat. Tað er ein sparing hvønn einasta dag BÍLIGUR STREYMUR Leiðarin á orkudeildini hjá Umhvørvisstovuni afturvísir nógvum av tí, politikarar siga SJÁLDAN Tað er ógvuliga sjáldan, at tað ikki loysir seg væl hjá fólki at fáa sær hitapumpu, sigur Kári Mortensen, leiðari á orkudeildini hjá Umhvørvisstovuni framleiðsluna upp ella niður, alt eftir, hvussu nógvari orku, brúk er fyri, sigur Hákun Djurhuus. Tí hava tey summ staðni gjørt skipanir, har streym­urin er bíligari um nátt­ina fyri at avmarkað av­lops­orkuna, sum fer til spillis. Mugu ganga hond í hond Tað, sum kjakið í Løg­ting­ ið í stóran mun, snúði seg um, var, at tað er eingin nytta í at eggja fólki at fáa sær elbil og hita­ pum­pu, tí SEV brúkar so nógva olju, at gera streym við. Sostatt Føroyar einki grønari av at fólk fáa sær elbil og hitapumpu, oljunýtslan verður bara flutt frá hvørjum ein­ støkum húski í Føroyum, yvir á elverkið á Sundi, ella í Vági, sum bæði brúka olju. Hákun Djurhuus er ósamdur í hesum. Hann sigur, at beint í løtuni er hetta partvís rætt. Men al­menni politikkurin er, at í 2030 skal øll orku­ nýtsla á landi vera frá grønum orkukeldum, og gongdin er eisini tann vegin. –  Sostatt hava fólk eina trygd fyri, at í 2030 er øll orkunýtsla grøn. Men skal tað eydnast, er tað eisini neyðugt, at fólk leggja um til grøna orku so líðandi, og ikki bíða til aftan á 2030. ‘ – Skulu øll bíða til 2030 við at leggja um, verður nógv avlopsorka hesi næstu árini, so hvørt sum framleiðslan av grønari orku mennist, og fyri at sleppa undan tí, er tað neyðugt at bæði fram­ leiðsla, og nýtsla, grønk­ ast í senn, sigur stjórin í SEV. ÓVIST Tað er óvist, hvussu stóran avsláttur tey fara at fáa í prísinum á streymi, men talan verður um ein munagóðan avsláttur, sigur Hákun Djurhuus, stjóri í SEV Skal tað eydnast, er tað eisini neyðugt, at fólk leggja um til grøna orku so líðandi