týsdagur 18. desember 2018síða 21

21 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 19. desember 2018 · Nr. 147 TÍÐARGREIN sam­starv við Novo-grunnin hev­ur við sær eina røð av ”prin­sipi­ell­um og etiskum spurningum, sum vit ikki hava svar uppá í løtuni”. Also: Vit hava einki í­tøk­i­ ligt tilboð fingið. Men kortini er nógv at stúra fyri. Bæði prin­si­pielt og etiskt. Men hvat er tað, vit skulu ótt­ast, tá einki ítøkiligt tilboð er kom­ið? Og hví koma fýra fólk frá Novo Grunninum til Før­oya at hava stóran fund við nógv fólk, tá tey einki í­tøk­i­ligt hava við sær? Tað ljóðar løgið. Og tað pass­ar illa saman við tí, sum Jens Andreassen, ser­lækni við evstu ábyrgd av di­a­bet­is­ við­gerð í Føroyum, sigur við út­varp­ið 10. desember: ”Teir vildu bjóða okkum at lyfta alt diabetes við­gerð­ a­røk­ið upp á hægri stig”, ger hann greitt, og umrøður ítøk­i­liga ein depil. Sambært Jens undrast fleiri fólk á fundinum á góðu, ítøk­i­ligu tilboðini frá Novo-grunn­inum. Andlitsbrøgdini søgdu ”passar hetta virkuliga, at tit koma og bjóða okkum alt hetta”. Soleiðis segði Jens seg upp­liva tað. Men í sínum svarum til Lø­g­ting­ið leggur Sirið Sten­ berg dent á, at einki ítøk­i­ligt tilboð er komið um nak­ að. Hon ger púra greitt, at ”fund­ur­in okkara millum snúði seg ikki um at byggja eina mið­støð fyri diabetes í Før­oyum.” Tað hóskar ikki bara illa sam­an við tí, onnur hava sagt. Tað hóskar faktiskt eis­ ini illa saman við tí, sum Sirið sjálv hevur sagt. Tí í drúgvari sam­røðu við útvarpið 12. des­em­ber tosaði sama Sirið fleiri ferðir um eitt tilboð. Hon segði m.a. hesi orð: ”Á tí kunn­andi fundinum, sum var her, tá varð tað bara snakka um eitt tilboð, sum var ein diabetesmiðstøð inni á sjúkra­húsverkinum.” Tað er ikki lætt at síggja, hvussu hetta hongur saman við teim­um svarum, sum lands­stýr­iskvinnan gav Løg­ting­i­num 13. desember. Tað virk­ar næstan sum um, at hon segði eitt við Kring­ varp­ið og eitt annað við Løg­ ting­ið. Men tað mugu onnur meta um. Suspektur grunnur Tað líktist ongum, at Novo Grunn­urin einki svar fekk í fimm mánaðir. Knortluta svarið, grunn­ ur­in so fekk 23. nov­em­ber, líkt­ist heldur ongum. Men tað, Sirið, Annita og onn­ur tjóð­veldisfólk síðani hava sagt, er tað ringasta. Tey hava nevn­iliga tilvitað grugg­að málið, og sett Novo- grun­n­in í ringt ljós við at gera hansara ætlanir ill­grun­ a­samar. Og tað hava tey gjørt við ill­git­ing­um og ósannindum. Tað er fyri tað fyrsta ikki børs­skrá­setta fyritøkan Novo, sum bjóðar sær at gera í­løg­u­na í Føroyum. Tað er Novo Grunnurin. Og har er stórur munur. Ein fyri­tøka ger íløgur fyri at fáa hand­ ils­ligt avkast. Tað ger ein grunn­ur ikki. Ein grunnur ger í­løg­ur fyri at sýna sosiala á­byrgd og soleiðis vinna sær gott umdømi og vælvild. Tá Mærsk A/S ger íløgur í eitt skip, er tað fyri at tjena pengar. Tá Mærsk-grunnurin ger í­løg­ur í Salt á Tvøroyri, forn­minni í Koltri ella stólar í Norð­ur­land­a­hús­inum, er endamálið eitt annað. So er eisini her. Novo- grunn­ur­in er størsti eigari av fyri­tøk­u­num Novo Nordisk A/S og Novozymes A/S, sum ann­ars hava stóran altjóða eigar­a­skara. Grunnurin lutar hvørt ár út stórar upp­hæddir til heilsuviðgerð og -gransk­ ing. Bara frá 2010 til 2017 hev­ur grunn­urin latið meira enn 16 mill­i­ardir krónur til hesi end­ a­mál í norðurlondum. Og tað er gjørt uttan handilsligan vinn­ing fyri eyga. Fyrr í ár bleiv ein nýggj stra­tegi løgd, sum hevur við sær, at árliga útlutingin verð­ ur munandi økt. Grunnurin hevur gjørt av­talu um at fíggja fimm dia­bet­es-sentur í Danmark og eitt í Grønlandi. Íløgan í Føroyum skuldi vera tað sjeynda sentrið. Allar hinar verk­ætl­an­ir­ nar eru nú í gongd. Men ikki tann í Føroyum. Higani bíðaði grunnurin fyrst eftir svarið í fimm má­nað­ir. So fekk hann eitt nei takk. Og so bleiv hann av lands­stýr­iskvinn­uni og henn­ara partafólkum við púra ógrundaðum ill­git­ ing­um lagdur undir at vilja koma inn í føroyska heilsu­ verkið sum ein annar gjeyka- ungi, og taka frá okkum rættin at taka avgerðir og ráða sjálv. Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. oð beinan vegin Sjúrður Skaale fólkatingsmaður Fimm diabetes- sentur í Danmark og eitt í Grønlandi Grunnurin hevur gjørt av­talu um at fíggja fimm dia­bet­es-sentur í Dan­ mark og eitt í Grønlandi. Íløg­an í Føroyum skuldi vera tað sjeynda sentrið. Allar hinar verk­ætl­ an­ir­nar eru nú í gongd. Men ikki tann í Før­oy­ um. Higani bíðaði grunn­ ur­in fyrst eftir svarið í fimm mánaðir. So fekk hann eitt nei takk. Og so bleiv hann av lands­stýr­ is­kvinn­uni og henn­ara parta­fólk­um við ó­grund­ að­um ill­git­ing­um lagdur und­ir at vilja koma inn í før­oyska heilsu­verk­ið sum ein ann­ar gjeyka- ungi og taka frá okkum rætt­in at taka avgerðir og ráða sjálv. – Tað líktist ongum, at Novo Grunn­urin einki svar fekk í fimm mánaðir, skrivar Sjúrður Skaale Sirið Stenberg, landsstýriskvinna í heilsumálum