leygardagur 27. november 2004síða 7

12 Nr. 228 - 27. november 2004 Nr. 228 - 27. november 2004 13 - Hvat vit fáa uppá ein stamp í dag? Tú, tað er øgiliga mis- javnt. Tað er einki at reypa av - eini 60 pund, kanska. Er tað onkur, sum kemur á eitt gott stað, so kann hann fáa eini 200 pund. Men í miðal - tja, tað liggur langt undir 100 pund uppá stampin, sigur útróð- rarmaðurin, Hans Odmar Højgaard ÚTRÓÐUR Snorri Brend – Áh, nei og nei. Í dag gongur ikki alt for væl. Hygg, sært tú ikki?! Agnið á húkunum er so øgiliga fryst! Tað er seinnapartur. Ar- beiðsdagurin er skjótt lið- ugur hjá teimum flestu, og nú stendur vikuskifti fyri framman. Hesin kaldi, glerstoytti og lítið áhugaverdi fríggja- dagurin er um 16 tímar gamal, tá eg koyri ein túr oman á Vestaru bryggju í Havn. Ørindini eru at fáa eitt lítið prát við onkran egnara. Eg kann skjótt staðfesta, at kavin hevur lagt sína "køldu" hond oman á egn- ingarvinnuna henda dagin. Ikki ein einasti bilur er at síggja frammanvert egn- ingarskúrarnar, og heldur ikki hómast nakað fólk, sum henda dagin fæst við egning. Ikki eitt. Sum eg koyri út eftir molanum síggi eg at ljós er í einum av skúrunum. Í roynd og veru einasta ljósið henda dagin. Einasta ljósið, sum ein boðberi um at her verður í øllum førum ikki hugsað um kava og kulda. Ikki tikið fyrilit fyri fyri- brygdum av slíkum slagi. Í huganum er bert hetta eina: At fáa egnt stamparnar, so farast kann til útróðrar, so skjótt sum líkindini verða til tess. Tað er bítandi kalt, og hann sjálvur, altso veður- maðurin hevur boðað frá kulda niður í 8 stig í nátt. Men her inni í kalda skúr- inum stendur ein maður og fæst við tað, honum líkar best og sum hann sær fram til: Hans Odmar egnir ein stamp, samstundis sum hann sær fram til løtuna, tá hann enn einaferð kann leggja frá landi við báti sínum "Pandy". Samstundis sum boðað er frá hesum øgiliga kuldan- um, so er líkt til at tað verða líkindi at leggja frá landi í nátt einaferð. Hann fer at tjekka tey seinastu veður- tíðindini av seinni í kvøld. – Blíðkar hann veðrið, so fari eg avstað! Eingin fiskur Hans Odmar Højgaard er útróðrarmaður, og rør í dag út einsamallur við "Pandy". Henda fríggjadagin í farnu viku, vit stukku fram- við egningarskúri hansara, var hann júst í ferð við at egna sær eina línu. Hann er einsamallur í skúrinum. Har stendur eitt útvarp, men tað er ikki tendrað. Ljóðið frá frystigoymsluni er hansara einasti fylgi- sveinur í dag. Hans Odmar egnir so hugagóður. Hetta við út- róðrinum er hansara lívs- starv, men samstundis veit hann alt um tey korini, sum hann og starvsfelagar hans- ara liva undir: Tann skift- andi fiskiskapurin. Teir kunnu minnast aftur á tíðir, tá teir kundu fáa fleiri hundrað pund av fiski uppá stampin, men í dag er øðrvísi. Nú er ein noyddur at vera nøgdur við munandi minni nøgdir, samstundis sum alt annað hækkar. Teir royna at finna fram til tey støðini, har fiskurin er, men fiskieydnan er ikki altíð við teimum. Hjá teim- um er tí neyðugt at fiska á mongum ymiskum støðum, hóast tað ikki allastaðir er eins nógv at fáa. Tá eg so spyrji Hans Odmar, hvar ið mest er at fáa í løtuni, kemur svarið beinanvegin: "Tað er onga- staðni nakað at fáa!" 60 punf uppá stampin Hans Odmar hevur egnt alla tíðina undir práti okk- ara, og nú talan kemur inn á nøgdirnar, steðgar hann eitt sindur á. Hetta er nakað sum harmar bæði hann og hinar útróðrarmenninar. – Hvat vit fáa uppá ein stamp í dag? Tú, tað er øgi- liga misjavnt. Tað er einki at reypa av - eini 60 pund, kanska. Er tað onkur, sum kemur á eitt gott stað, so kann hann fáa eini 200 pund. Men í miðal - tja, tað liggur langt undir 100 pund uppá stampin. Hann hevur roynt ymsa- staðni við línuni. Fyrr var hann ofta á Føroyabanka, men har er ikki loyvi at royna. Tað longsta, hann nú kann fara, er út á Skeiva- banka. Um summarið hev- ur hann onkutíð verið vestan fyri Mykines við snellu. – Sum er liggur man bara 5 til 10 fjórðingar úr landi. Eg brúki mest gággu til agn, fyri at fáa tann góða fiskin - serliga tann gráa fiskin. Tað er øgiliga góður prísur á honum, men tað er tíverri bara so lítið til av honum! Hans Odmar er nú næst- an liðugur við henda stampin. Eg takki fyri stutta prátið, og fari útum aftur. Kuldin er øgiligur, og merkist beinanvegin. Inn- an fyri í skúrinum er eisini kalt, men her heldur ar- beiðið fram uttan steðg. Stampurin skal í frystirúm- ið, og so verður farið undir tann næsta. Her er eingin steðgur. Arbeiðið skal halda fram, hóast nøgdirnar eru mink- andi. Hetta tekur tó ikki mótið frá Hans Odmari og hinum føroysku útróðrar- monnunum. Hóast baksið halda teir á. Á snjóhvítum vetri og á hásumri. Ár eftir ár eftir ár. Uttan teir vóru vit fátækari. Hans Odmar Høj- gaard heldur, at før- oyska samfelagið er ov følsomt til ta stóru fremmandu arbeiðsmegina OLJA OG ÚTRÓÐUR Snorri Brend Í hesum døgum eru menn farnir undir at gera klárt til annað umfar av royndar- boringum eftir olju á før- oyskum øki. Hetta hevur áhugan hjá mongum føroyingi, og Hans Odmar Højgaard hevur eisini fylgt við í hesum orðaskiftinum. Og hann hevur eisini gjørt sær sínar hugsanir um Føroyar, skuldi borið so á, at vit gerast eitt olju- land einaferð í framtíðini. – Tað er í fínasta slag við tí. Men tað er bara tað, at man má gera sær púra, púra klárt, at okkara sam- felag er so følsomt. Tað tolir ikki, at man fær fleiri hundrað fremmandar ar- beiðarar til landið. Tað tol- ir landið simpelthen ikki. – Alt hetta fær so nógvar fylgjur fyri okkara lítla land, m.a. tey nógvu stoff- ini og øll misnýtslan av tablettum, og alt tað, sum fylgir við tí. Tí hopi eg ikki, at oljan fer at koma uppá land í Føroyum, men fer uppá land onkra aðra- staðni - t.d. í Hetlandi, sigur hann, og endurtekur tað, hann segði í áðni: – Hetta samfelagið er so følsomt. Tað tolir ikki alt hetta! Hóast oljan kanska ikki kemur uppá land í Føroy- um, so væntar Hans Od- mar kortini at føroyingar fara at fáa nógv burtur úr henni: – Eg meini, – vit eiga jú ráevnini, ikki sannheit. Og so mugu hinir betala fyri at fáa tey! Um tú so ikki fært alt beløbið, so uppvigar tað kortini tað, sum tú missir, við at tú beheldir nasjónina inntakta, ístaðin fyri at alt fer í fillir. Fært tú ikki alt, hvat ger so tað, um tú bara kanst redda sam- felagið?! – Hopi ikki at olja kemur uppá land her Blíðkar hann veðrið í nátt, so fari eg avstað - Tað er ongastaðni nakað at fáa, sigur útróðrarmaðurin, Hans Odmar Højgaard. Í dag má ein vera nøgdur við 60 pundum uppá stampin C M Y K 13 12