hósdagur 20. desember 2018síða 9

FRÍGGJADAGUR 21. DESEMBER 2018 SOSIALURIN 148 9 kennast tey frammanundan, tí hon býr í grannalagnum, ella eru tað bara tey, sum kennast við hana – tí hon er jú eitt nokk­so kent andlit í Danmark. Aftaná nógvar tímar tilsamans á sjónvarpsskíggjanum og á palli­num er tað ikki løgið, at hon fær nøkur forvitin eygu send­andi eftir sær. Men tað er hon ivaleyst von við. Ongantíð verið ov fín til lítlar rollur Margrethe Koyu hevur spælt við í nógvum av teimum heilt stóru donsku filmunum, sendi­ røð­unum og sjónleikunum. Hon er alt annað enn snobbut og trív­ist líka væl í høvuðsrollum sum í birollum. - Eg havi ongantíð verið ov fín til at spæla smáar rollur, og tí havi eg ongantíð sagt nei til til­boð um hesar rollurnar. Ein starvs­felagi segði mær einaferð: “tað finnast ongar smáar rollur – bara smáir sjónleikarar”. Hesum orðunum hevur Mar­ grethe Koytu livað eftir, og tað er eftir hondini blivið til eina langa røð av leiklutum, sum hava gjørt hana til fólkaogn í Dan­mark. Hon bleiv landskend aftaná sín stóra leiklut í success- sendirøðini TAXA sum tann facetteraða og móðurliga Lizzie, ið við sínum stóra hjarta savn­ aði alla taxabilstøðina. TAXA sendirøðin varð send frá 1997- 1999 á DR1. - Tað var eitt stuttligt og fest­ligt tíðarskeið. Vit, leikar­ar­ nir og filmsliðið, vóru so nógv saman hesi árini, og vit vóru øll sum ein stór familja, fortelur hálvi føroyingurin og byrjar at droyma seg aftur til tað serliga saman­haldið, Taxa-toymið hevði. - Vit høvdu nakrar heilt fan­ tast­iskar veitslur, skal eg siga tær. Eg haldi, tað bleiv til einar 20 veitslur tilsamans. Vit fingu ein nýggjan leikstjóra eftir hvønn triðja part, og hvørja ferð ein leikstjóri gavst, hildu vit eina rimmar veitslu. Einaferð segði DR-leiðslan, at nú var nokk. Nú kundu vit ikki halda fleiri veitslur fyri teirra pengar. Vit løgdu líka í og vildu so skipa fyri veitslunum sjálvi, men tað endaði við, at DR boygdi seg, og vit sluppu at halda fram, greiðir Margrethe frá við sínari heitu og hálvhásu rødd, og tað er týðiligt, at hon er von at brúka røddina á palli. - Eg havi altíð sagt, at eg eri ein festapa, og tað kann gott vera, at eg ikki eri tann vakrasta kvinn­an í heiminum, men eg eri so dekan fari undirhaldandi, stað­festir Koytu við einum skálka­brosi. Umframt leiklutin sum Lizzie í TAXA hevur Margrethe Koytu spælt við í Matador, Jeppe på Bjerget, Dan-Dream, Flamberede Hjerter, Otto er et næsehorn, Lærke­vej og fleiri aftrat. Hon skemt­ar við, at hon er einasti dani, sum bæði hevur vunnið eina Reumert-heiðursløn og eina realityheiðursløn. Reumert-heiðurslønina fekk hon í 2014 fyri leiklutin sum tann kjaftbreiða Bodega-Connie í leiki­num, Varmestuen, meðan hon fekk eina realityvirðisløn fyri sína luttøku í TV3-sjón­ varps­røðini “Jeg er celebrity – få mig væk herfra!” í 2016. - Fólk halda meg vera japanara Eftirnavnið hjá royndu sjón­ leikarinnuni stavar frá Koytu á Sandi, sum er gomul búseting frá 16. øld. Hetta var barnaheimið hjá ommu hennara, og í dag hús­ ast savn í tveimum av húsunum. Margrethe er errin av sínum originala eftirnavni, og sigur mann “Koytu” við ein films- ella sjón­leikakønan dana í dag, so veit viðkomandi beinanvegin, at talan er um Margrethu Koytu. Men tað hoyrir til undan­tøk­ini, at nakar kennir hennara eftir­ navn aftur sum eitt føroyskt eftir­navn. Summi oyru hoyra “Koytu” sum japanskt, og tí verður hon javnan hildin at vera japan­ari. - Fólk halda ofta fyrst, at eg eri japanari. Men so tá tey síggja meg, halda tey knappliga, eg komi úr Finnlandi. Men tá sigi eg altíð “nei nei, tað er slett ikki so tor­greitt… Koytu er føroyskt!”. Eg fái enntá onkuntíð teldupostar úr Japan á japonskum, og hví eg fái tað, skilji eg slett ikki. Men børn misskilja ongantíð navn­ið hjá henni, og tað leggur hon merki til ferð eftir ferð, tá hon ringir onkrastaðni, og eitt barn tekur telefonina. - Børn hoyra mítt eftirnavn júst, sum tað er, og rópa altíð uttan trupulleikar “tað er Mar­ grethe Koytu!” við tann, sum eg skal tosa við. Tey hava jú ongar forvæntningar um, at eitt eftir­ navn kann vera løgið ella øðr­ vísi. Men so skjótt eg ringi inn á Ráðhúsið, so má eg stava alt navn­ið fyri teimum. Tey halda, tað er nógv meira fløkt, enn bara K-o-y-t-u, flennir hálvi sand­ing­ ur­in. Hon plagdi annars at eita Mar­grethe Koytu Knudsen á pappíri­num, men tað hevði ov nógvar óneyðugar trupulleikar við sær. - Tað gjørdi ikki mun. Hvørja ferð eg var á almennum støðum, sum eitt nú á flogvøllinum, og mítt navn skuldi rópast upp, so varð eg kallað “Margrethe Knud­ sen”, men eg reageraði ikki uppá tað. Eg var jú bara von við Koytu, so eg valdi at strika Knudsen, for­telur hon. - Føroyar vóru ov lítlar til mammu Mamma Margrethe æt Anna Koytu Hansen, og hon arbeiddi á Statens Serum Institut. Sum 16 ára gomul flutti hon við stórum út­longsli úr Føroyum og endaði við at búseta seg í Danmark, har hon møtti løgreglumanninum, Anders Knudsen, sum hon fekk børn saman við. - Eg spurdi hana ofta, um hon ikki vildi flyta upp til Føroya aft­ur. Men tað vildi hon ikki og segði altíð kortanei. Føroyar vóru alt ov lítlar til hana, og hon tveivst betur í Danmark, har tað eftir hennara tykki hendi nógv meira. Margrethe fær sær ein munn av svarta kaffinum og minnist aftur á foreldrini, sum vóru stórir mótsetningar. Pápin var ein róligur maður úr friðsæla Jút­landi, meðan mamman av Sandi hevði stutt fjús og var eins og dóttirin full av orku. - Pápi mín var so flottur í sín­ um løgreglubúna, og mamma mín var djúpt forelskað í honum til sín doyggjandi dag. Í sínum síðstu árum bleiv mamma mín de­ment, men hon gloymdi ongan­tíð sín kærleika til hann. Hann vitjaði hana hvønn dag á røktar­heiminum, og hvørja ferð hann fór har frá, stillaði mamma seg á tá at mussa hann farvæl. Hesi síðstu nógvu árini náddi pápi mín eisini at vísa henni allan sín kærleika, sum hann kanska ikki hevði víst líka væl áðr­enn, fortelur Margrethe við einum stórum smíli. Hon smíl­ ist, tí hon heldur, teirra sam­ band hesi síðstu árini var so vakurt. Hon fortelur víðari um Margrethe Koytu fekk eina Reumert-virðisløn fyri bestu kvinnuligu birolluna í sínum leikluti í sjónleikinum, Varmestuen, frá 2014 MYND: THOMAS PETRI